വെനിസ്വേലയും അമേരിക്കയും തമ്മിൽ ദീർഘകാലമായി നിലനിൽക്കുന്ന സംഘർഷത്തെത്തുടർന്ന്, സ്ഥിതി മുമ്പെന്നത്തേക്കാളും ഗുരുതരമായി മാറിയിരിക്കുന്നു. യുഎസ് ആക്രമണത്തെയും പ്രസിഡന്റ് നിക്കോളാസ് മഡുറോയെ തടങ്കലിൽ വച്ചതിനെയും നിരവധി രാജ്യങ്ങൾ അസന്ദിഗ്ധമായി അപലപിച്ചു. വെനിസ്വേലയുടെ അസ്തിത്വ പ്രതിസന്ധിയുമായി ഈ സംഭവം നേരിട്ട് ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
ജനുവരി 3 ശനിയാഴ്ച വെനിസ്വേലയ്ക്കെതിരായ യുഎസ് ആക്രമണവും പ്രസിഡന്റ് നിക്കോളാസ് മഡുറോയെ പിടികൂടിയതായി അവകാശവാദവും, ട്രംപ് ഭരണകൂടം മഡുറോയ്ക്ക് മേൽ ആഴ്ചകളോളം സമ്മർദ്ദം ചെലുത്തിയതിന് ശേഷമാണ് ഏറ്റവും പുതിയ സംഭവവികാസങ്ങൾ.
വാഷിംഗ്ടൺ ‘മയക്കുമരുന്ന് ഭീകരവാദി’ എന്ന് വിളിക്കുന്ന വെനിസ്വേലയിലെ ഭരണകൂടത്തെ അവസാനിപ്പിക്കുകയും എണ്ണ സമ്പന്നമായ ഈ ദക്ഷിണ അമേരിക്കൻ രാജ്യത്ത് ‘മാറ്റം’ ഉറപ്പാക്കുകയും ചെയ്യുക എന്നതാണ് ഈ ഓപ്പറേഷന്റെ ലക്ഷ്യമെന്ന് പ്രസിഡന്റ് ഡൊണാൾഡ് ട്രംപ് പറഞ്ഞതായി റിപ്പോര്ട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ടു.
ഒറ്റ രാത്രികൊണ്ട് നടന്ന ആക്രമണങ്ങൾ വെനിസ്വേലൻ തലസ്ഥാനത്തിന്റെ ചില ഭാഗങ്ങളിൽ വൈദ്യുതി വിച്ഛേദിക്കുകയും സൈനിക താവളങ്ങൾ ലക്ഷ്യമിടുകയും ചെയ്തു. പതിറ്റാണ്ടുകളായി വെനിസ്വേലയിൽ നടക്കുന്ന ഏറ്റവും നേരിട്ടുള്ള യുഎസ് ഈ ആക്രമണങ്ങൾ അന്താരാഷ്ട്ര നിയമം, പ്രാദേശിക സ്ഥിരത, വാഷിംഗ്ടണിന്റെ ആത്യന്തിക ലക്ഷ്യങ്ങൾ എന്നിവയെക്കുറിച്ചുള്ള ചോദ്യങ്ങൾ ഉയർത്തുന്നുണ്ട്.
മഡുറോയെയും ഭാര്യ ഫ്ലോറസിനെയും പ്രത്യേക സേന പിടികൂടിയതായും അവരെ ന്യൂയോര്ക്കിലേക്ക് കൊണ്ടുവന്നതായും യുഎസ് ഉദ്യോഗസ്ഥർ സ്ഥിരീകരിച്ചു. യുഎസ് ഏജൻസികൾ പുറത്തുവിട്ട ഫോട്ടോകളിൽ ന്യൂയോര്ക്കിലേക്കുള്ള യാത്രാ വേളയില് മഡുറോയുടെ കൈകൾ ബന്ധിച്ചിരിക്കുന്നതും കണ്ണുകൾ കെട്ടിയിരിക്കുന്നതും കാണിച്ചു. മയക്കുമരുന്നുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ഭീകരവാദ പ്രവർത്തനങ്ങൾ നടത്താനുള്ള ഗൂഢാലോചന ഉൾപ്പെടെ നിരവധി കുറ്റങ്ങൾ ചുമത്തി അദ്ദേഹത്തെ കോടതിയിൽ ഹാജരാകുമെന്ന് പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു.
സോഷ്യൽ മീഡിയയിലൂടെയാണ് ട്രംപ് ഓപ്പറേഷൻ പ്രഖ്യാപിച്ചത്, പിന്നീട് വെനിസ്വേല “സുരക്ഷിതവും നീതിയുക്തവും ന്യായയുക്തവുമായ അധികാര കൈമാറ്റം” നടത്തുന്നതുവരെ യുഎസ് “രാജ്യം ഭരിക്കും” എന്ന് മാധ്യമ പ്രവർത്തകരോട് പറഞ്ഞു.
എന്തുകൊണ്ടാണ് യുഎസ് നിക്കോളാസ് മഡുറോയെ ലക്ഷ്യമിട്ടത്?
അമേരിക്കയിലേക്കുള്ള മയക്കുമരുന്ന് കടത്തിൽ ഉൾപ്പെട്ട ഒരു ക്രിമിനൽ ശൃംഖലയ്ക്ക് മഡുറോ നേതൃത്വം നൽകിയതായി ട്രംപ് ഭരണകൂടം ആരോപിച്ചിരുന്നു. കാരക്കാസ് വളരെക്കാലമായി നിഷേധിച്ചിരുന്ന ഒരു ആരോപണമാണത്.
അതേസമയം, സമീപ മാസങ്ങളിൽ അമേരിക്ക ഉപരോധങ്ങൾ വിപുലീകരിക്കുകയും, എണ്ണ ടാങ്കറുകൾ പിടിച്ചെടുക്കുകയും, കരീബിയനിൽ സൈനിക ശക്തി വർദ്ധിപ്പിച്ച് അമേരിക്ക വെനിസ്വേലയിൽ സമ്മർദ്ദം വർദ്ധിപ്പിച്ചു.
അധികാരത്തിൽ തുടരാൻ വെനസ്വേലയുടെ 2024 ലെ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ മഡുറോ കൃത്രിമം കാണിച്ചുവെന്ന് ട്രംപ് ആവർത്തിച്ച് ആരോപിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഈ അവകാശവാദത്തെ നിരവധി പാശ്ചാത്യ സർക്കാരുകൾ പിന്തുണച്ചിട്ടുമുണ്ട്. എന്നാൽ, മഡുറോയുടെ സഖ്യകക്ഷികളും അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഭരണകൂടവും അത് നിരസിച്ചു.
ട്രംപ് പരസ്യമായി മഡുറോയോട് രാജിവയ്ക്കാൻ ആവശ്യപ്പെടുകയും മയക്കുമരുന്ന് കള്ളക്കടത്ത് ബോട്ടുകളിൽ യുഎസ് മിസൈൽ ആക്രമണം നടത്തുകയും ചെയ്തതിന് ആഴ്ചകൾക്ക് ശേഷമാണ് അറസ്റ്റ്.
പതിറ്റാണ്ടുകൾ പഴക്കമുള്ള ശത്രുത
റിപ്പോർട്ട് അനുസരിച്ച്, 1999-ൽ വെനിസ്വേലയിൽ ഹ്യൂഗോ ഷാവേസ് അധികാരമേറ്റതിനുശേഷം ഇരു രാജ്യങ്ങളും തമ്മിലുള്ള സംഘർഷങ്ങൾ ആരംഭിച്ചു. ഷാവേസ് സ്വയം ഒരു സോഷ്യലിസ്റ്റും യുഎസ് സാമ്രാജ്യത്വത്തിന്റെ എതിരാളിയുമാണെന്ന് വിശേഷിപ്പിച്ചു. അമേരിക്കയെ വെല്ലുവിളിക്കുന്നതിനിടയിൽ, ക്യൂബ, ഇറാൻ തുടങ്ങിയ നിരവധി അമേരിക്കൻ വിരുദ്ധ രാജ്യങ്ങളുമായി അദ്ദേഹം സൗഹൃദം വളർത്തിയെടുത്തു.
2002-ൽ, തന്റെ സർക്കാരിനെ അട്ടിമറിക്കാൻ അമേരിക്ക ശ്രമിച്ചുവെന്ന് ഷാവേസ് ആരോപിച്ചു. തുടർന്ന്, പ്രതിപക്ഷ നേതാക്കളെ അടിച്ചമർത്തുകയും, സ്വകാര്യ കമ്പനികൾ പിടിച്ചെടുക്കുകയും, മനുഷ്യാവകാശങ്ങൾ ലംഘിക്കുകയും ചെയ്യുന്നുവെന്ന് അമേരിക്ക ആരോപിച്ചു.
എന്നാല്, പിന്നീട് ഇരു രാജ്യങ്ങളും തമ്മിലുള്ള ബന്ധത്തിൽ ചില ഉലച്ചിൽ ഉണ്ടായെങ്കിലും 2013 ൽ ഹ്യൂഗോ ഷാവേസിന്റെ മരണത്തിനും നിക്കോളാസ് മഡുറോ അധികാരമേറ്റതിനും ശേഷം അത് വീണ്ടും സംഘർഷഭരിതമായി.
ഡൊണാൾഡ് ട്രംപ് രണ്ടാം തവണയും അമേരിക്കയുടെ പ്രസിഡന്റായതുമുതൽ, വെനിസ്വേലൻ സർക്കാരിനുമേൽ തുടർച്ചയായി സമ്മർദ്ദം ചെലുത്തുക എന്ന തന്ത്രം അദ്ദേഹം സ്വീകരിച്ചു വരികയായിരുന്നു.
2025 മാർച്ചിൽ, 200-ലധികം വെനിസ്വേലൻ കുടിയേറ്റക്കാരെ കുറ്റവാളികളായി മുദ്രകുത്തി എൽ സാൽവഡോറിലെ ഒരു തീവ്രവാദ ക്യാമ്പിലേക്ക് യുഎസ് നാടുകടത്തി. വെനിസ്വേല ഈ നീക്കത്തെ ശക്തമായി വിമർശിച്ചു. തുടർന്ന്, 2025 ഓഗസ്റ്റിൽ, യുഎസ് സർക്കാർ മഡുറോയ്ക്കുള്ള പാരിതോഷികം $1.7 ബില്യൺ ഡോളറായി ഉയര്ത്തി. “ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രമുഖ മയക്കുമരുന്ന് കടത്തുകാരിൽ ഒരാൾ” എന്നാണ് യുഎസ് സർക്കാർ അദ്ദേഹത്തെ വിശേഷിപ്പിച്ചത്.
2025 സെപ്റ്റംബറിൽ, മയക്കുമരുന്ന് കടത്ത് ചെറുക്കുന്നതിന്റെ പേരിൽ, യുഎസ് കരീബിയൻ കടലിൽ തങ്ങളുടെ സൈനിക കപ്പലുകളും വിമാനങ്ങളും വിന്യസിക്കുകയും തങ്ങളുടെ പ്രദേശത്തേക്ക് മയക്കുമരുന്ന് കടത്താൻ ശ്രമിക്കുന്നതായി അവകാശപ്പെട്ട ബോട്ടുകളെ ആക്രമിക്കുകയും ചെയ്തു.
അതേസമയം, അമേരിക്ക വെനിസ്വേലൻ എണ്ണ ടാങ്കറുകൾ പിടിച്ചെടുക്കാൻ തുടങ്ങി, രാജ്യത്തുടനീളം സൈനിക സാന്നിധ്യം വർദ്ധിപ്പിച്ചു. ഈ സമയത്ത്, ട്രംപ് വെനിസ്വേലയിൽ ഭരണമാറ്റത്തിന് പരസ്യമായി ആഹ്വാനം ചെയ്തു.
നവംബർ അവസാനത്തിൽ, അദ്ദേഹം മഡുറോയ്ക്ക് സ്ഥാനമൊഴിയാൻ അന്ത്യശാസനം നൽകുകയും രാജ്യത്ത് നിന്ന് സുരക്ഷിതമായി പുറത്തേക്ക് പോകാൻ വാഗ്ദാനം ചെയ്യുകയും ചെയ്തെങ്കിലും “അടിമ സമാധാനം” തനിക്ക് വേണ്ടെന്ന് പറഞ്ഞ് മഡുറോ ആ വാഗ്ദാനം നിരസിച്ചു.
ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ എണ്ണ ശേഖരം വെനിസ്വേലയിലാണെന്നത് ആഗോളതലത്തിൽ ആശങ്കാജനകമാണ്. എന്നാല്, വർഷങ്ങളായി തുടരുന്ന തെറ്റായ മാനേജ്മെന്റും ഉപരോധങ്ങളും ഉൽപ്പാദനത്തെ തളർത്തി. പ്രമുഖ അമേരിക്കൻ എണ്ണക്കമ്പനികൾ വെനിസ്വേലയിലെ ഊർജ്ജ അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങൾ നവീകരിക്കുന്നതിനായി വീണ്ടും അവിടേക്ക് വരുമെന്ന് പറഞ്ഞ യുഎസ് പ്രസിഡന്റ് , ‘ഭൂമിയിൽ നിന്ന് ഉയർന്നുവരുന്ന വിഭവങ്ങൾ’ വഴിയാണ് യുഎസ് സാന്നിധ്യത്തിന് ധനസഹായം ലഭിക്കുകയെന്നും വാദിച്ചു.
ട്രംപിന്റെ പ്രസ്താവന ഇറാഖിലും മറ്റിടങ്ങളിലും യുഎസ് നേതൃത്വത്തിലുള്ള ഇടപെടലുകളെ ഓർമ്മിപ്പിച്ചു, അവിടെ ഊർജ്ജ സ്രോതസ്സുകളുടെ മേലുള്ള നിയന്ത്രണം ഒരു പ്രധാന തർക്ക വിഷയമായി മാറി. വെനിസ്വേലൻ സർക്കാരും നിരവധി അന്താരാഷ്ട്ര വിമർശകരും വാഷിംഗ്ടണിന്റെ പ്രചാരണത്തിന് പിന്നിലെ യഥാർത്ഥ ലക്ഷ്യം എണ്ണയെന്ന് ആരോപിച്ചു.
സർക്കാർ പ്രവർത്തനം തുടരുകയാണെന്ന് വെനിസ്വേലൻ ഉദ്യോഗസ്ഥർ പറയുന്നു. അതേസമയം, വൈസ് പ്രസിഡന്റ് ഡെൽസി റോഡ്രിഗസിനെ ഇടക്കാല പ്രസിഡന്റായി വെനിസ്വേലൻ കോടതി നിയമിച്ചു.
കാരക്കാസിന്റെ ചില ഭാഗങ്ങളിൽ സൈന്യത്തെ വിന്യസിച്ചിട്ടുണ്ട്, ചില പ്രദേശങ്ങളിൽ സർക്കാർ അനുകൂല സായുധ സംഘങ്ങളെയും വിന്യസിച്ചിട്ടുണ്ട്. യുഎസ് അധിനിവേശത്തെത്തുടർന്ന്, സർക്കാർ സായുധ സേനയ്ക്ക് കൂടുതൽ അധികാരങ്ങൾ നൽകി.
പ്രഖ്യാപിത യുദ്ധമോ ഐക്യരാഷ്ട്രസഭയുടെ ഉത്തരവോ ഇല്ലാതെ ഒരു വിദേശ രാഷ്ട്രത്തലവനെ ഏകപക്ഷീയമായി അറസ്റ്റ് ചെയ്യുന്നതിന്റെ നിയമസാധുതയെ അന്താരാഷ്ട്ര നിയമ വിദഗ്ധർ ചോദ്യം ചെയ്തിട്ടുണ്ട് . അമേരിക്കയിലെ ഇരു പാർട്ടികളിലെയും നിയമനിർമ്മാതാക്കൾ ഭരണഘടനാ അടിസ്ഥാനത്തിൽ ആക്രമണങ്ങൾക്ക് വിശദീകരണം ആവശ്യപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.
വെനിസ്വേലയിൽ നടക്കുന്ന സംഭവവികാസങ്ങൾ ആ രാജ്യത്ത് മാത്രം ഒതുങ്ങിനിൽക്കില്ലെന്നും, മുഴുവൻ മേഖലയുടെയും സമാധാനത്തെയും സ്ഥിരതയെയും ഇത് ബാധിക്കുമെന്നും ഇന്ത്യന് വിദേശകാര്യ മന്ത്രാലയം പുറത്തിറക്കിയ പ്രസ്താവനയിൽ പറയുന്നു. അതിനാൽ, ഈ സംഭവവികാസത്തെ ഇന്ത്യ സെൻസിറ്റീവും പ്രധാനപ്പെട്ടതുമായി കണക്കാക്കുകയും അത് നിരന്തരം നിരീക്ഷിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
ഏതൊരു അക്രമമോ ഏറ്റുമുട്ടലോ സ്ഥിതിഗതികൾ കൂടുതൽ വഷളാക്കുമെന്ന് ഇന്ത്യയും വിശ്വസിക്കുന്നു. അതിനാൽ, സംയമനം പാലിക്കുകയും സമാധാനം നിലനിർത്തുകയും സംഭാഷണത്തിലൂടെ പരിഹാരം തേടുകയും ചെയ്യേണ്ടത് അത്യാവശ്യമാണ്. മേഖലയിൽ സ്ഥിരത നിലനിർത്തേണ്ടതിന്റെ ആവശ്യകതയും ഇന്ത്യ ഊന്നിപ്പറയുന്നു.
ജനുവരി 3 ശനിയാഴ്ച ഇന്ത്യാക്കാര്ക്ക് ഒരു യാത്രാ ഉപദേശം പുറപ്പെടുവിച്ചിരുന്നു, വെനിസ്വേലയിലേക്കുള്ള അത്യാവശ്യമല്ലാത്ത യാത്രകൾ ഒഴിവാക്കണമെന്ന് പൗരന്മാരോട് അഭ്യർത്ഥിച്ചു.
ഇന്ത്യൻ വിദേശകാര്യ മന്ത്രാലയം പുറത്തിറക്കിയ ഒരു ഹ്രസ്വ പ്രസ്താവനയിൽ, വെനിസ്വേലയിലെ ഇന്ത്യക്കാരോട് അതീവ ജാഗ്രത പാലിക്കാനും, അവരുടെ നീക്കങ്ങൾ നിയന്ത്രിക്കാനും, കാരക്കാസിലെ ഇന്ത്യൻ എംബസിയുമായി പതിവായി സമ്പർക്കം പുലർത്താനും ആവശ്യപ്പെട്ടു.
ലോകത്തിന്റെ പ്രതികരണം
റഷ്യ, ചൈന, ഇറാൻ എന്നിവയ്ക്കൊപ്പം നിരവധി ലാറ്റിനമേരിക്കൻ സർക്കാരുകളും യുഎസ് നടപടിയെ നിയമവിരുദ്ധമായ അധിനിവേശമായും വെനിസ്വേലയുടെ പരമാധികാരത്തിന്റെ ലംഘനമായും അപലപിച്ചു, അന്താരാഷ്ട്ര വ്യവസ്ഥയ്ക്ക് ഇത് സൃഷ്ടിക്കുന്ന അപകടകരമായ മാതൃകയെക്കുറിച്ച് മുന്നറിയിപ്പ് നൽകി.
കൊളംബിയൻ പ്രസിഡന്റ് അടിയന്തര ഐക്യരാഷ്ട്രസഭാ യോഗം വിളിച്ചുചേർത്തു, അതേസമയം നിരവധി പ്രാദേശിക നേതാക്കൾ ഇടപെടലിന്റെ വ്യാപ്തിയിൽ ആശങ്ക പ്രകടിപ്പിച്ചു.
ഇതിനു വിപരീതമായി, പ്രത്യേകിച്ച് അർജന്റീന, എൽ സാൽവഡോർ, ഇക്വഡോർ എന്നിവിടങ്ങളിലെ യുഎസ് അനുകൂല നേതാക്കൾ ഈ നീക്കത്തെ പരസ്യമായി സ്വാഗതം ചെയ്തു, കാരക്കാസിലെ സ്വേച്ഛാധിപത്യ ഭരണകൂടത്തിനെതിരായ ഒരു പ്രഹരമാണിതെന്ന് അവർ വിശേഷിപ്പിച്ചു.
യൂറോപ്യൻ ശക്തികൾ ഈ വിഷയത്തിൽ കൂടുതൽ ജാഗ്രത പുലർത്തിയിട്ടുണ്ട്. വാഷിംഗ്ടണിനെ നേരിട്ട് അപലപിക്കാതെ, യൂറോപ്യൻ യൂണിയൻ, ബ്രിട്ടൻ, സ്പെയിൻ എന്നിവ അന്താരാഷ്ട്ര നിയമങ്ങളെ ബഹുമാനിക്കാനും സംയമനം പാലിക്കാനും ആഹ്വാനം ചെയ്തിട്ടുണ്ട്.
നിക്കോളാസ് മഡുറോയുടെ ജനാധിപത്യ നിയമസാധുതയെയും യുഎസ് സൈനിക നടപടിയെയും വിമർശിച്ചുകൊണ്ട് ഫ്രാൻസ് ഒരുപടി കൂടി മുന്നോട്ട് പോയി, രാഷ്ട്രീയ ഫലങ്ങൾ ബലപ്രയോഗത്തിലൂടെ അടിച്ചേൽപ്പിക്കുന്നത് ആഗോള സുരക്ഷയ്ക്ക് ഗുരുതരമായ പ്രത്യാഘാതങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കുമെന്ന് മുന്നറിയിപ്പ് നൽകി.
ആഗോള ദക്ഷിണേഷ്യയുടെ ശബ്ദമായി സ്വയം അവതരിപ്പിച്ച ദക്ഷിണാഫ്രിക്ക, അമേരിക്ക യുഎൻ ചാർട്ടർ വ്യക്തമായി ലംഘിച്ചുവെന്ന് ആരോപിക്കുകയും യുഎൻ സുരക്ഷാ കൗൺസിലിന്റെ അടിയന്തര യോഗം വിളിക്കണമെന്ന് ആവശ്യപ്പെടുകയും ചെയ്തു.
