ഇന്ത്യൻ ജനാധിപത്യം നിർണായകമായ ഒരു പരീക്ഷണഘട്ടത്തിലൂടെയാണ് കടന്നുപോകുന്നത്. തിരഞ്ഞെടുപ്പ് സംവിധാനത്തിന്റെ വിശ്വാസ്യതയെച്ചൊല്ലി ഉയർന്നുവരുന്ന ആശങ്കകളും പ്രതിഷേധങ്ങളും രാജ്യത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയാന്തരീക്ഷത്തെ കൂടുതൽ സംഘർഷഭരിതമാക്കുകയാണ്. ദേശീയ തലസ്ഥാനത്ത് പ്രതിഷേധങ്ങളെ നേരിടാൻ സുരക്ഷാ സംവിധാനങ്ങൾ ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നതും പ്രതിഷേധക്കാർക്കെതിരെ നടപടികൾ സ്വീകരിക്കുന്നതും പ്രശ്നപരിഹാരത്തിനുപകരം കൂടുതൽ സങ്കീർണമായ സാഹചര്യങ്ങളിലേക്കാണ് രാജ്യത്തെ നയിക്കുന്നത്. ഭരണകൂടവും പ്രതിഷേധക്കാരും തമ്മിലുള്ള ഏറ്റുമുട്ടൽ തുടരുന്ന സാഹചര്യത്തിൽ ഈ രാഷ്ട്രീയ പ്രതിസന്ധി എവിടെ ചെന്നവസാനിക്കുമെന്ന് പ്രവചിക്കുക എളുപ്പമല്ല.
മുഖ്യ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷണർ ഗ്യാനേഷ് കുമാറിന്റെ രാജി, വോട്ടർ പട്ടികയുടെ പ്രത്യേക തീവ്ര പരിഷ്കരണ നടപടികൾ (എസ്‌ഐആർ) പിൻവലിക്കൽ, വിവാദമായ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഫലങ്ങളുടെ പുനഃപരിശോധന തുടങ്ങിയ ആവശ്യങ്ങൾ ഉയർത്തിയാണ് പ്രതിഷേധങ്ങൾ ശക്തിപ്പെടുന്നത്. പ്രതിപക്ഷ രാഷ്ട്രീയ പാർട്ടികളും വിവിധ ജനകീയ സംഘടനകളും ഈ ആവശ്യങ്ങൾക്ക് പിന്തുണ പ്രഖ്യാപിക്കുന്നതോടെ വിഷയം കേവലമായ രാഷ്ട്രീയ പ്രതിഷേധത്തിന്റെ പരിധി കടന്ന് ജനാധിപത്യ സ്ഥാപനങ്ങളുടെ വിശ്വാസ്യതയെക്കുറിച്ചുള്ള ഗൗരവമായ ചർച്ചയായി മാറിയിരിക്കുകയാണ്.
ഒരു ജനാധിപത്യ സംവിധാനത്തിന്റെ അടിത്തറ ജനങ്ങളുടെ വിശ്വാസമാണ്. സ്വതന്ത്രവും നീതിപൂർവകവും സുതാര്യവുമായ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകളിലൂടെയാണ് ഭരണകൂടങ്ങൾക്ക് ജനാധിപത്യപരമായ അംഗീകാരം ലഭിക്കുന്നത്. തിരഞ്ഞെടുപ്പ് പ്രക്രിയയുടെ നിഷ്പക്ഷതയെക്കുറിച്ച് ജനങ്ങളിൽ സംശയങ്ങൾ ഉയരുന്നത് അതുകൊണ്ടുതന്നെ നിസ്സാരമായി കാണാനാവില്ല. തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷൻ പോലുള്ള ഭരണഘടനാ സ്ഥാപനങ്ങൾ രാഷ്ട്രീയ സ്വാധീനങ്ങൾക്ക് അതീതമായി പ്രവർത്തിക്കുന്നുവെന്ന ബോധ്യം ജനങ്ങൾക്കുണ്ടാകണം. ആ വിശ്വാസത്തിന് വിള്ളലേൽക്കുമ്പോൾ ചോദ്യം ചെയ്യപ്പെടുന്നത് ഏതെങ്കിലും ഒരു തിരഞ്ഞെടുപ്പിന്റെ ഫലം മാത്രമല്ല, ജനാധിപത്യ സംവിധാനത്തിന്റെ വിശ്വാസ്യത കൂടിയാണ്.
അതേസമയം, തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ക്രമക്കേടുകളെക്കുറിച്ചുള്ള ആരോപണങ്ങളും അവ തെളിയിക്കപ്പെട്ട വസ്തുതകളും തമ്മിലുള്ള വ്യത്യാസം തിരിച്ചറിയേണ്ടതുണ്ട്. ആരോപണങ്ങൾ മാത്രം അടിസ്ഥാനമാക്കി തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഫലങ്ങളുടെ നിയമസാധുത നിഷേധിക്കാനാവില്ല. എന്നാൽ, ഗുരുതരമായ പരാതികൾ ഉയരുമ്പോൾ അവയെ രാഷ്ട്രീയ ആരോപണങ്ങളെന്ന നിലയിൽ മാത്രം തള്ളിക്കളയുന്നതും ശരിയായ സമീപനമല്ല. സംശയങ്ങൾക്ക് വ്യക്തമായ മറുപടി നൽകുകയും പരാതികൾ സുതാര്യവും സ്വതന്ത്രവുമായ പരിശോധനയ്ക്ക് വിധേയമാക്കുകയും ചെയ്യേണ്ടത് ബന്ധപ്പെട്ട സ്ഥാപനങ്ങളുടെ ഉത്തരവാദിത്തമാണ്.
ജനാധിപത്യത്തിൽ പ്രതിഷേധിക്കാനുള്ള അവകാശം ഭരണഘടന ഉറപ്പു നൽകുന്ന അടിസ്ഥാന സ്വാതന്ത്ര്യങ്ങളുടെ ഭാഗമാണ്. സമാധാനപരമായി അഭിപ്രായം പ്രകടിപ്പിക്കാനും ഭരണകൂടത്തിന്റെ തീരുമാനങ്ങളെ ചോദ്യം ചെയ്യാനും പൗരന്മാർക്ക് അവകാശമുണ്ട്. ക്രമസമാധാനപാലനത്തിന്റെ പേരിൽ ഈ അവകാശങ്ങൾക്ക് അനാവശ്യമായ നിയന്ത്രണങ്ങൾ ഏർപ്പെടുത്തുന്നത് ജനാധിപത്യത്തിന്റെ അന്തസ്സത്തയ്ക്ക് നിരക്കുന്നതല്ല. പ്രതിഷേധങ്ങളെ നിയന്ത്രിക്കാൻ നിയമാനുസൃതമായ നടപടികൾ സ്വീകരിക്കാമെങ്കിലും വിമർശനസ്വരങ്ങളെ അടിച്ചമർത്താനുള്ള ഉപാധിയായി ഭരണകൂടത്തിന്റെ അധികാരം മാറരുത്. അത്തരം നടപടികൾ അസംതൃപ്തി കുറയ്ക്കുന്നതിനുപകരം കൂടുതൽ രൂക്ഷമാക്കാനാണ് സാധ്യത.
ഈ സാഹചര്യത്തിൽ കേന്ദ്ര സർക്കാരിന്റെ സമീപനത്തിനും നിർണായക പ്രാധാന്യമുണ്ട്. തിരഞ്ഞെടുപ്പ് സംവിധാനത്തെക്കുറിച്ച് ഉയരുന്ന ആശങ്കകൾക്ക് രാഷ്ട്രീയമായ മറുപടികൾ മാത്രം മതിയാകില്ല. പ്രതിപക്ഷത്തിന്റെ വിമർശനങ്ങളെ ശത്രുതാപരമായ നീക്കങ്ങളായി കാണാതെ ജനാധിപത്യപരമായ സംവാദത്തിനുള്ള അവസരമായി പരിഗണിക്കാൻ നരേന്ദ്ര മോദി സർക്കാർ തയ്യാറാകണം. അധികാരത്തിന്റെ ശക്തി തെളിയിക്കുന്നതിലല്ല, ജനങ്ങളുടെ വിശ്വാസം നിലനിർത്തുന്നതിലാണ് ഒരു സർക്കാരിന്റെ യഥാർഥ വിജയം.
ഇത്തരമൊരു സാഹചര്യത്തിൽ നീതിന്യായ വ്യവസ്ഥയുടെ പങ്കും അതീവ പ്രധാനമാണ്. ഭരണഘടനാപരമായ അവകാശങ്ങൾ സംരക്ഷിക്കപ്പെടുന്നുവെന്ന് ഉറപ്പാക്കാനുള്ള അന്തിമ ഉത്തരവാദിത്തം കോടതികൾക്കുണ്ട്. വോട്ടർ പട്ടിക പരിഷ്കരണവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പരാതികളും തിരഞ്ഞെടുപ്പ് നടപടികളുടെ സുതാര്യതയെക്കുറിച്ചുള്ള സംശയങ്ങളും നീതിന്യായ പരിശോധനയ്ക്ക് വിധേയമാകുമ്പോൾ ജനാധിപത്യ മൂല്യങ്ങൾ ഉയർത്തിപ്പിടിക്കുന്ന സമീപനമാണ് പ്രതീക്ഷിക്കപ്പെടുന്നത്. കോടതികളിൽനിന്ന് സമയബന്ധിതമായ പരിഹാരം ലഭിക്കുമോയെന്ന ആശങ്ക നിയമവൃത്തങ്ങളിൽനിന്നുതന്നെ ഉയരുന്നത് ഗൗരവമായി കാണണം. നീതിന്യായ വ്യവസ്ഥയിലുള്ള പൊതുജനവിശ്വാസം ദുർബലമാകുന്നത് ഒരു ജനാധിപത്യ രാജ്യത്തിനും അഭിലഷണീയമല്ല.
ഭരണഘടനയുടെ സംരക്ഷകരായി പ്രവർത്തിക്കേണ്ട സ്ഥാപനങ്ങളുടെ നിഷ്പക്ഷതയെക്കുറിച്ച് ജനങ്ങൾ സംശയിക്കാൻ തുടങ്ങുന്ന സാഹചര്യം അപകടകരമാണ്. നിയമനിർമാണ സഭയും ഭരണ നിർവഹണ സംവിധാനവും നീതിന്യായ വ്യവസ്ഥയും തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷനും പരസ്പര ബഹുമാനത്തോടെയും ഭരണഘടനാപരമായ ഉത്തരവാദിത്ത ബോധത്തോടെയും പ്രവർത്തിക്കുമ്പോഴാണ് ജനാധിപത്യം ശക്തിപ്പെടുന്നത്. ഈ സ്ഥാപനങ്ങളിൽ ഏതെങ്കിലും ഒന്നിന്റെ വിശ്വാസ്യതയ്ക്ക് ക്ഷതമേൽക്കുന്നത് മറ്റുള്ളവയുടെ പ്രവർത്തനത്തെയും പ്രതികൂലമായി ബാധിക്കും.
പാർലമെന്റിലെ ഭൂരിപക്ഷമോ തുടർച്ചയായ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് വിജയങ്ങളോ ജനങ്ങളുടെ എല്ലാ ആശങ്കകൾക്കും മറുപടിയാകുന്നില്ലെന്ന യാഥാർഥ്യം ഭരണകക്ഷി തിരിച്ചറിയണം. ജനാധിപത്യം അഞ്ചു വർഷത്തിലൊരിക്കൽ നടക്കുന്ന വോട്ടെടുപ്പിൽ അവസാനിക്കുന്ന പ്രക്രിയയല്ല. തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾക്കിടയിലുള്ള കാലയളവിലും ജനങ്ങളുടെ അഭിപ്രായങ്ങൾ കേൾക്കുകയും വിമർശനങ്ങളെ ഉൾക്കൊള്ളുകയും ഭരണനടപടികളിൽ സുതാര്യത ഉറപ്പാക്കുകയും ചെയ്യേണ്ടതുണ്ട്. ഭൂരിപക്ഷത്തിന്റെ പിന്തുണയോടെ ഭരിക്കാനുള്ള അവകാശത്തിനൊപ്പം ന്യൂനപക്ഷാഭിപ്രായങ്ങളെ മാനിക്കാനുള്ള ഉത്തരവാദിത്തവും ഭരണകൂടത്തിനുണ്ട്.
ലോകത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ ജനകീയ പ്രക്ഷോഭങ്ങൾ സ്ഥാപിതമായ അധികാര സംവിധാനങ്ങളെ വെല്ലുവിളിക്കുന്ന അനുഭവങ്ങൾ സമീപകാലത്ത് ഉണ്ടായിട്ടുണ്ട്. ഇത്തരം സംഭവങ്ങളിൽ നിന്ന് ഇന്ത്യ ഉൾപ്പെടെയുള്ള ജനാധിപത്യ രാജ്യങ്ങൾ പാഠങ്ങൾ ഉൾക്കൊള്ളേണ്ടതുണ്ട്. ജനങ്ങളുടെ അസംതൃപ്തി സമയോചിതമായി പരിഹരിക്കപ്പെടാതെ പോകുമ്പോൾ അത് സ്ഥാപനങ്ങളോടുള്ള അവിശ്വാസമായും പിന്നീട് വ്യാപകമായ രാഷ്ട്രീയ അസ്ഥിരതയായും മാറാനുള്ള സാധ്യത തള്ളിക്കളയാനാവില്ല. അതുകൊണ്ടുതന്നെ പ്രതിഷേധങ്ങളെ കേവലം ക്രമസമാധാന പ്രശ്നമായി ചുരുക്കിക്കാണുന്നത് ദീർഘവീക്ഷണമുള്ള സമീപനമല്ല.
ഇവിടെ പ്രതിപക്ഷ പാർട്ടികൾക്കും ഉത്തരവാദിത്തമുണ്ട്. ജനങ്ങളുടെ ആശങ്കകൾ ഉയർത്തിക്കാട്ടുമ്പോൾ വസ്തുതാപരമായ തെളിവുകളും ഭരണഘടനാപരമായ മാർഗങ്ങളും അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള ഇടപെടലുകളാണ് ഉണ്ടാകേണ്ടത്. തിരഞ്ഞെടുപ്പ് സംവിധാനത്തെക്കുറിച്ചുള്ള സംശയങ്ങൾ തുറന്നു കാട്ടുന്നത് ഏതെങ്കിലും വ്യക്തിയുടെയോ പാര്‍ട്ടിയുടെയോ പാര്‍ട്ടി നേതാക്കളുടെയോ പ്രവര്‍ത്തനങ്ങളെ പര്‍‌വ്വതീകരിക്കാനുള്ള ശ്രമമാകരുത്. അത്തരം ശ്രമങ്ങള്‍ സ്വന്തം രാഷ്ട്രീയ നേട്ടത്തിനുള്ള ആയുധമായി മാത്രം ഉപയോഗിക്കുന്നത് ജനാധിപത്യ സ്ഥാപനങ്ങളിലുള്ള വിശ്വാസം കൂടുതൽ ദുർബലപ്പെടുത്തും. ഭരണപക്ഷവും പ്രതിപക്ഷവും പരസ്പരം കുറ്റപ്പെടുത്തുന്നതിനപ്പുറം വിശ്വാസ്യതയുള്ള പരിഹാരമാർഗങ്ങൾ കണ്ടെത്താൻ ശ്രമിക്കണം.
രാഷ്ട്രീയ പാർട്ടികൾ മാത്രമല്ല ജനാധിപത്യത്തിന്റെ പങ്കാളികൾ. സിവിൽ സമൂഹവും വിദ്യാർത്ഥി സംഘടനകളും തൊഴിലാളി പ്രസ്ഥാനങ്ങളും സാമൂഹിക സംഘടനകളും സ്വതന്ത്ര മാധ്യമങ്ങളും ജനാധിപത്യത്തിന്റെ ആരോഗ്യകരമായ നിലനിൽപ്പിന് അനിവാര്യമാണ്. അവരുടെ അഭിപ്രായങ്ങൾ കേൾക്കാനും വിമർശനങ്ങളെ മാനിക്കാനും ഭരണകൂടം തയ്യാറാകണം. ജനങ്ങളുടെ പങ്കാളിത്തം വോട്ടെടുപ്പിൽ മാത്രം ഒതുങ്ങുന്നില്ലെന്ന തിരിച്ചറിവാണ് ജനാധിപത്യ ഭരണത്തിന്റെ അടിസ്ഥാന തത്വം.
ഇന്ത്യ ഇന്ന് നേരിടുന്ന വെല്ലുവിളി ഒരു സർക്കാരിന്റെയോ പ്രതിപക്ഷത്തിന്റെയോ രാഷ്ട്രീയ ഭാവിയെക്കുറിച്ചുള്ളത് മാത്രമല്ല; ജനാധിപത്യ സ്ഥാപനങ്ങളിലുള്ള പൊതുജനവിശ്വാസം എങ്ങനെ സംരക്ഷിക്കാമെന്ന അടിസ്ഥാന ചോദ്യമാണ്. അതിന് ഉത്തരം കണ്ടെത്തേണ്ടത് അധികാര പ്രകടനത്തിലൂടെയോ പ്രതിഷേധങ്ങളെ അടിച്ചമർത്തുന്നതിലൂടെയോ അല്ല. തുറന്ന സംവാദവും സുതാര്യമായ നടപടികളും സ്വതന്ത്രമായ പരിശോധനയും ഭരണഘടനാ മൂല്യങ്ങളോടുള്ള അചഞ്ചലമായ പ്രതിബദ്ധതയുമാണ് മുന്നോട്ടുള്ള വഴി.
ജനാധിപത്യം അധികാരം പിടിച്ചെടുക്കുന്നതിനോ നിലനിർത്തുന്നതിനോ വേണ്ടിയുള്ള നിരന്തര യുദ്ധക്കളമായി മാറരുത്. വ്യത്യസ്ത അഭിപ്രായങ്ങൾക്കും വിയോജിപ്പുകൾക്കും ഒരുപോലെ ഇടമുള്ള പൊതുവേദിയായി അത് നിലനിൽക്കണം. അധികാരത്തിന്റെ ആത്യന്തിക ഉറവിടം ജനങ്ങളാണെന്ന സത്യം ഭരണകൂടം ഒരിക്കലും മറക്കരുത്. ജനങ്ങളുടെ വിശ്വാസം നഷ്ടപ്പെടുത്തിക്കൊണ്ട് നേടുന്ന രാഷ്ട്രീയ വിജയങ്ങൾ ജനാധിപത്യത്തിന്റെ വിജയങ്ങളാകില്ല. ജനങ്ങളെ കേൾക്കുകയും അവരുടെ സംശയങ്ങൾക്ക് മറുപടി നൽകുകയും ചെയ്യുന്ന ഭരണ സംവിധാനമാണ് യഥാർഥ ജനാധിപത്യത്തിന്റെ കരുത്ത്.
അതുകൊണ്ട്, സംഘർഷത്തിന്റെ പാതയിൽനിന്ന് സമവായത്തിന്റെ വഴിയിലേക്ക് രാജ്യത്തെ നയിക്കേണ്ടത് കാലഘട്ടത്തിന്റെ ആവശ്യമാണ്.
ജനാധിപത്യത്തെ സംരക്ഷിക്കേണ്ടത് തെരുവിലെ പ്രതിഷേധക്കാരെ പരാജയപ്പെടുത്തിയല്ല; അവർ ഉയർത്തുന്ന ന്യായമായ ചോദ്യങ്ങൾക്ക് വിശ്വസനീയമായ ഉത്തരങ്ങൾ നൽകിക്കൊണ്ടാണ്.
ചീഫ് എഡിറ്റര്‍
