ന്യൂഡൽഹി: സമാധാനപരമായി പ്രതിഷേധിക്കാനുള്ള പൗരന്മാരുടെ ഭരണഘടനാപരമായ അവകാശം സംരക്ഷിക്കപ്പെടണമെന്നും നിയമപരമായ നടപടിക്രമങ്ങൾ പാലിക്കാതെ ആരെയും കസ്റ്റഡിയിലെടുക്കരുതെന്നും സുപ്രീം കോടതി. സമാധാനപരമായി പ്രതിഷേധിക്കുന്ന പൗരന്മാർക്കെതിരെ നിയമവിരുദ്ധമായ തടങ്കൽ നടപടികൾ സ്വീകരിക്കുന്നില്ലെന്ന് ഉറപ്പുവരുത്താൻ ബന്ധപ്പെട്ട അധികാരികൾക്ക് കോടതി നിർദേശം നൽകി. പ്രതിഷേധങ്ങളുടെ പേരിൽ പൗരസ്വാതന്ത്ര്യങ്ങൾ അനാവശ്യമായി നിയന്ത്രിക്കരുതെന്നും ക്രമസമാധാനപാലനത്തിന്റെ പേരിലുള്ള നടപടികൾ നിയമത്തിന്റെ പരിധിക്കുള്ളിലായിരിക്കണമെന്നും കോടതി വ്യക്തമാക്കി.
വോട്ടർപട്ടികയുടെ പ്രത്യേക തീവ്ര പരിഷ്കരണ (എസ്‌ഐആർ) നടപടികളിൽ ക്രമക്കേടുകൾ നടന്നുവെന്നാരോപിച്ച് മുഖ്യ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷണർ ഗ്യാനേഷ് കുമാറിനെതിരെ നടന്ന പ്രതിഷേധത്തിനിടെ പോലീസ് സ്വീകരിച്ച നടപടികൾ ചോദ്യം ചെയ്തുള്ള ഹർജികൾ പരിഗണിക്കവെയാണ് സുപ്രീം കോടതിയുടെ സുപ്രധാന ഇടപെടൽ.
ജസ്റ്റിസുമാരായ ജോയ്മല്യ ബാഗ്ചി, വി. മോഹന എന്നിവരടങ്ങിയ ബെഞ്ചാണ് ഞായറാഴ്ച പ്രത്യേക സിറ്റിങ് നടത്തി ഹർജികളിൽ വാദം കേട്ടത്. ശനിയാഴ്ച നടന്ന പ്രതിഷേധത്തിനിടെ രാഷ്ട്രീയ നേതാക്കൾ, അഭിഭാഷകർ, മാധ്യമപ്രവർത്തകർ, സാധാരണ പൗരന്മാർ തുടങ്ങിയവരെ നിയമവിരുദ്ധമായി കസ്റ്റഡിയിലെടുത്തെന്ന ഗുരുതരമായ ആരോപണങ്ങളാണ് കോടതിയുടെ പരിഗണനയിലെത്തിയത്.
സമാധാനപരമായി പ്രതിഷേധിക്കുന്നവരെ കസ്റ്റഡിയിലെടുക്കുമ്പോൾ നിയമം അനുശാസിക്കുന്ന നടപടിക്രമങ്ങൾ കർശനമായി പാലിക്കണമെന്ന് സുപ്രീം കോടതി നിർദേശിച്ചു. പ്രത്യേകിച്ച് ഭാരതീയ നാഗരിക് സുരക്ഷാ സംഹിതയിലെ സെക്ഷൻ 163 പ്രകാരമുള്ള നിയന്ത്രണങ്ങൾ നിലവിലില്ലാത്ത പ്രദേശങ്ങളിൽ പ്രതിഷേധക്കാരെ നിയമവിരുദ്ധമായി തടങ്കലിൽ വയ്ക്കാൻ പാടില്ലെന്നും കോടതി വ്യക്തമാക്കി.
ക്രമസമാധാന പ്രശ്നങ്ങൾ ചൂണ്ടിക്കാട്ടി പൗരന്മാരുടെ പ്രതിഷേധാവകാശം അനാവശ്യമായി പരിമിതപ്പെടുത്തരുതെന്ന നിലപാടാണ് കോടതി സ്വീകരിച്ചത്. പൊതുസുരക്ഷ ഉറപ്പാക്കുന്നതിനുള്ള നിയമപരമായ നിയന്ത്രണങ്ങൾ ഏർപ്പെടുത്താൻ അധികാരികൾക്ക് കഴിയുമെങ്കിലും അത്തരം നടപടികൾ ന്യായവും ആനുപാതികവും നിയമാനുസൃതവുമായിരിക്കണം എന്നതാണ് കോടതി നിർദേശങ്ങളുടെ അടിസ്ഥാനം.
പ്രതിഷേധങ്ങളുടെ പശ്ചാത്തലത്തിൽ ഡൽഹിയിലെ പൊതുഗതാഗത സംവിധാനങ്ങൾക്ക് ഏർപ്പെടുത്തിയ നിയന്ത്രണങ്ങളിലും സുപ്രീം കോടതി ആശങ്ക പ്രകടിപ്പിച്ചു. പൊതുക്രമസമാധാനം നിലനിർത്തുന്നതിന് അനിവാര്യമായ സാഹചര്യങ്ങളിലൊഴികെ മെട്രോ, റെയിൽ സർവീസുകൾ സാധാരണ നിലയിൽ പ്രവർത്തിക്കണമെന്ന് കോടതി നിർദേശിച്ചു.
പ്രതിഷേധങ്ങൾ നടക്കുന്ന സ്ഥലങ്ങളിലേക്ക് ജനങ്ങൾ എത്തുന്നത് തടയുന്നതിനായി വ്യാപകമായ ഗതാഗത നിയന്ത്രണങ്ങൾ ഏർപ്പെടുത്തിയെന്ന ആരോപണവും കോടതിയുടെ ശ്രദ്ധയിൽപ്പെട്ടു. ഡൽഹിയിലെ 45 മെട്രോ സ്റ്റേഷനുകൾ അടച്ചിട്ടതായും ട്രെയിൻ സർവീസുകൾ തടസ്സപ്പെടുത്തിയതായും ഹർജിക്കാർ ആരോപിച്ചു.
തുറന്നിരിക്കുന്നതും അടച്ചിട്ടിരിക്കുന്നതുമായ മെട്രോ സ്റ്റേഷനുകളുടെ വിശദാംശങ്ങൾ ഉൾപ്പെടുത്തിയ ഭൂപടം സമർപ്പിക്കാൻ ഡൽഹി മെട്രോ റെയിൽ കോർപ്പറേഷനോട് (ഡിഎംആർസി) കോടതി ആവശ്യപ്പെട്ടു. പൊതുജനങ്ങൾക്ക് അനാവശ്യ ബുദ്ധിമുട്ടുകൾ സൃഷ്ടിക്കാതെ ഗതാഗതം സുഗമമാക്കുന്നതിനുള്ള നടപടികൾ സ്വീകരിക്കണമെന്നും നിർദേശിച്ചു.
പ്രതിഷേധങ്ങളുടെ പശ്ചാത്തലത്തിൽ ഇന്റർനെറ്റ് സേവനങ്ങൾക്ക് നിയന്ത്രണം ഏർപ്പെടുത്തിയെന്ന ആരോപണവും കോടതി പരിഗണിച്ചു. നിയമപരമായി അനുവദനീയമായ സാഹചര്യങ്ങളിലൊഴികെ ഇന്റർനെറ്റ് സേവനങ്ങൾ തടസ്സപ്പെടുത്തരുതെന്നും ജനങ്ങൾക്ക് ആശയവിനിമയ സൗകര്യങ്ങൾ ലഭ്യമാകുന്നത് ഉറപ്പാക്കണമെന്നും ബെഞ്ച് നിർദേശിച്ചു.
സർക്കാരിനുവേണ്ടി ഹാജരായ സോളിസിറ്റർ ജനറൽ തുഷാർ മേത്ത, എല്ലാ മെട്രോ സ്റ്റേഷനുകളും തുറന്നിരുന്നുവെന്നും ശനിയാഴ്ച രാത്രി പത്തുമണിയോടെ ഇന്റർനെറ്റ് സേവനങ്ങൾ പുനഃസ്ഥാപിച്ചതായും കോടതിയെ അറിയിച്ചു.
എന്നാൽ പ്രതിഷേധങ്ങളുടെ പശ്ചാത്തലത്തിൽ ഏർപ്പെടുത്തുന്ന നിയന്ത്രണങ്ങൾ പൊതുജനങ്ങളുടെ ദൈനംദിന ജീവിതത്തെയും സഞ്ചാരസ്വാതന്ത്ര്യത്തെയും അനാവശ്യമായി ബാധിക്കരുതെന്ന നിലപാടിൽ കോടതി ഉറച്ചുനിന്നു.
പ്രതിഷേധങ്ങൾക്കിടെ സ്വീകരിച്ച പോലീസ് നടപടികളും പൊതുഗതാഗത നിയന്ത്രണങ്ങളും സംബന്ധിച്ച് മുൻ കോടതി നിർദേശങ്ങൾ ലംഘിക്കപ്പെട്ടുവെന്ന ആരോപണത്തെ തുടർന്ന് കേന്ദ്ര ആഭ്യന്തര സെക്രട്ടറി, ഡൽഹി പോലീസ് കമ്മീഷണർ, ഡിഎംആർസി എന്നിവർക്ക് സുപ്രീം കോടതി നോട്ടീസ് അയച്ചു.
മെട്രോ, റെയിൽ ഗതാഗതം, ജനങ്ങളുടെ സഞ്ചാരസ്വാതന്ത്ര്യം എന്നിവയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട മുൻ ഉത്തരവുകൾ പാലിക്കപ്പെട്ടില്ലെന്ന ആരോപണങ്ങൾ ഗൗരവത്തോടെയാണ് കോടതി പരിഗണിച്ചത്.
നിയമവിരുദ്ധ തടങ്കൽ, അമിത ബലപ്രയോഗം, നിയമപരമായ ഉത്തരവാദിത്തങ്ങൾ നിർവഹിക്കുന്നതിലെ വീഴ്ച തുടങ്ങിയ ആരോപണങ്ങളിൽ ബന്ധപ്പെട്ട അധികാരികൾ വിശദീകരണം നൽകണമെന്നും കോടതി ആവശ്യപ്പെട്ടു.
പ്രതിഷേധത്തിനിടെ അഭിഭാഷകർക്കും മാധ്യമപ്രവർത്തകർക്കും നേരെ പോലീസ് ബലപ്രയോഗം നടത്തിയെന്ന ആരോപണങ്ങളും ഹർജികളിൽ ഉന്നയിക്കപ്പെട്ടു. നിയമപരമായ ഉത്തരവാദിത്തങ്ങൾ നിർവഹിക്കുന്നതിൽ നിന്ന് അഭിഭാഷകരെ തടയരുതെന്ന് സുപ്രീം കോടതി വ്യക്തമാക്കി.
സുപ്രീം കോടതി പരിസരത്തും സമീപപ്രദേശങ്ങളിലും സെക്ഷൻ 163 പ്രകാരമുള്ള നിയന്ത്രണങ്ങൾ സംബന്ധിച്ച് സ്ഥാപിച്ച നോട്ടീസുകൾ നീക്കം ചെയ്യാനും ബന്ധപ്പെട്ട അധികാരികൾക്ക് നിർദേശം നൽകി.
കോടതിയിലെത്തുന്ന അഭിഭാഷകർക്കും നിയമനടപടികളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട വ്യക്തികൾക്കും അവരുടെ ഔദ്യോഗിക ചുമതലകൾ നിർവഹിക്കുന്നതിന് അനാവശ്യ തടസ്സങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കരുതെന്നും കോടതി അറിയിച്ചു.
പ്രതിഷേധങ്ങളുടെ പ്രധാന കേന്ദ്രമായ ജന്തർ മന്തറിലേക്ക് ജനങ്ങൾ എത്തുന്നത് തടയുന്നതിനായി ഏർപ്പെടുത്തിയതായി ആരോപിക്കപ്പെടുന്ന നിയന്ത്രണങ്ങൾ നീക്കണമെന്ന് മുതിർന്ന അഭിഭാഷകൻ കപിൽ സിബൽ വാദത്തിനിടെ ആവശ്യപ്പെട്ടു.
സമാധാനപരമായി പ്രതിഷേധിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്ന പൗരന്മാർക്ക് നിയമപരമായ നിയന്ത്രണങ്ങൾക്ക് വിധേയമായി അതിനുള്ള അവസരം നൽകണമെന്ന് അദ്ദേഹം വാദിച്ചു. മെട്രോ സ്റ്റേഷനുകൾ അടച്ചിടുന്നതും ട്രെയിൻ സർവീസുകൾ തടസ്സപ്പെടുത്തുന്നതും പ്രതിഷേധക്കാരെ മാത്രമല്ല, സാധാരണ ജനങ്ങളെയും ഗുരുതരമായി ബാധിക്കുന്ന നടപടികളാണെന്നും അദ്ദേഹം കോടതിയുടെ ശ്രദ്ധയിൽപ്പെടുത്തി.
തുടർന്ന് പ്രതിഷേധകേന്ദ്രങ്ങളിലേക്കുള്ള വഴികളിൽ സ്ഥാപിച്ച ബാരിക്കേഡുകളും മറ്റ് നിയന്ത്രണങ്ങളും പുനഃപരിശോധിക്കാൻ ബെഞ്ച് അധികാരികൾക്ക് നിർദേശം നൽകി. ക്രമസമാധാനപാലനവും ഗതാഗത ആവശ്യങ്ങളും പരിഗണിച്ചുകൊണ്ട് മാത്രമേ ഇത്തരം നിയന്ത്രണങ്ങൾ തുടരാവൂ എന്നും കോടതി വ്യക്തമാക്കി.
പ്രതിഷേധക്കാരെ കസ്റ്റഡിയിലെടുത്തതിന്റെ നിയമസാധുത, പോലീസ് സ്വീകരിച്ച ബലപ്രയോഗത്തിന്റെ വ്യാപ്തി, പൊതുഗതാഗതത്തിനും ഇന്റർനെറ്റ് സേവനങ്ങൾക്കും ഏർപ്പെടുത്തിയ നിയന്ത്രണങ്ങളുടെ ആവശ്യകത തുടങ്ങിയ വിഷയങ്ങളാണ് ഹർജികളിൽ പ്രധാനമായും ഉന്നയിച്ചിരിക്കുന്നത്.
രാഷ്ട്രീയ നേതാക്കളെയും അഭിഭാഷകരെയും പ്രതിഷേധത്തിൽ പങ്കെടുക്കുന്നതിൽ നിന്ന് തടയാൻ കരുതൽ തടങ്കൽ നടപടികൾ സ്വീകരിച്ചതായും മാധ്യമപ്രവർത്തകരെ അവരുടെ ജോലി നിർവഹിക്കുന്നതിൽ നിന്ന് തടസ്സപ്പെടുത്തിയതായും ഹർജിക്കാർ ആരോപിച്ചു.
ഈ ആരോപണങ്ങളിൽ സർക്കാർ വിശദമായ മറുപടി നൽകണമെന്ന് സുപ്രീം കോടതി ആവശ്യപ്പെട്ടു. കേസിൽ അടുത്ത വാദം ചൊവ്വാഴ്ച നടക്കും. അതിനുമുമ്പായി ബന്ധപ്പെട്ട അധികാരികൾ വിശദീകരണം സമർപ്പിക്കുമെന്നാണ് പ്രതീക്ഷിക്കുന്നത്.
സമാധാനപരമായി പ്രതിഷേധിക്കാനുള്ള അവകാശവും പൊതുക്രമസമാധാനം നിലനിർത്താനുള്ള ഭരണകൂടത്തിന്റെ ഉത്തരവാദിത്തവും തമ്മിൽ നിയമപരമായ സന്തുലിതാവസ്ഥ ഉറപ്പാക്കണമെന്ന സുപ്രധാന സന്ദേശമാണ് സുപ്രീം കോടതിയുടെ ഇടപെടൽ നൽകുന്നത്. പ്രതിഷേധങ്ങളുടെ പേരിൽ പൗരന്മാരെ നിയമവിരുദ്ധമായി തടങ്കലിൽ വയ്ക്കുന്നതും അവരുടെ സഞ്ചാരസ്വാതന്ത്ര്യത്തിനും ആശയവിനിമയ സൗകര്യങ്ങൾക്കും അനാവശ്യ നിയന്ത്രണങ്ങൾ ഏർപ്പെടുത്തുന്നതും അനുവദിക്കാനാവില്ലെന്ന നിലപാടാണ് കോടതി നിർദേശങ്ങളിൽ പ്രതിഫലിക്കുന്നത്.
