പാക്കിസ്താനിൽ രാഷ്ട്രീയ പ്രതിസന്ധി രൂക്ഷം; ഖൈബർ പഖ്തൂൺഖ്വയിൽ അടിയന്തരാവസ്ഥയ്ക്ക് നീക്കം, പി.ടി.ഐ സർക്കാരിന്റെ ഭാവി അനിശ്ചിതത്വത്തിൽ

ഇസ്ലാമാബാദ്: പാക്കിസ്താനിൽ പുതിയ രാഷ്ട്രീയ പ്രതിസന്ധിക്ക് വഴിയൊരുക്കി ഖൈബർ പഖ്തൂൺഖ്വ പ്രവിശ്യയിൽ അടിയന്തരാവസ്ഥയും ഗവർണർ ഭരണവും ഏർപ്പെടുത്താനുള്ള കേന്ദ്ര സർക്കാരിന്റെ നീക്കം. മുൻ പ്രധാനമന്ത്രി ഇമ്രാൻ ഖാന്റെ പാക്കിസ്താൻ തെഹ്‌രീക്-ഇ-ഇൻസാഫ് (പി.ടി.ഐ) പാർട്ടി ഭരിക്കുന്ന പ്രവിശ്യയിൽ സുരക്ഷാ സാഹചര്യം ഗുരുതരമായി വഷളായെന്ന വിലയിരുത്തലിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിലാണ് പ്രധാനമന്ത്രി ഷഹബാസ് ഷെരീഫിന്റെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള ഫെഡറൽ സർക്കാർ കടുത്ത നടപടികളിലേക്ക് നീങ്ങുന്നതെന്നാണ് റിപ്പോർട്ട്. കേന്ദ്ര സർക്കാരും പി.ടി.ഐ നേതൃത്വവും തമ്മിലുള്ള അധികാരത്തർക്കം ശക്തമായതോടെ രാജ്യം വീണ്ടും വലിയ രാഷ്ട്രീയ സംഘർഷത്തിലേക്ക് നീങ്ങുമെന്ന ആശങ്ക ഉയർന്നിരിക്കുകയാണ്.

ഞായറാഴ്ച രാവിലെ പ്രധാനമന്ത്രി ഷഹബാസ് ഷെരീഫിന്റെ അധ്യക്ഷതയിൽ ചേർന്ന ഫെഡറൽ മന്ത്രിസഭാ യോഗത്തിൽ ഖൈബർ പഖ്തൂൺഖ്വയിലെ സുരക്ഷാ, ഭരണ സാഹചര്യങ്ങൾ വിശദമായി ചർച്ച ചെയ്തതായാണ് വിവരം. പ്രവിശ്യയിൽ ഭരണഘടനയുടെ 232, 234 അനുച്ഛേദങ്ങൾ പ്രകാരമുള്ള നടപടികൾ സ്വീകരിക്കാൻ പ്രസിഡന്റ് ആസിഫ് അലി സർദാരിയോട് ശുപാർശ ചെയ്യാൻ മന്ത്രിസഭ തീരുമാനിച്ചതായാണ് റിപ്പോർട്ടുകൾ. ശുപാർശ അംഗീകരിക്കപ്പെട്ടാൽ പ്രവിശ്യയിലെ നിലവിലെ ഭരണസംവിധാനത്തിലും കേന്ദ്ര-പ്രവിശ്യ അധികാരബന്ധത്തിലും നിർണായക മാറ്റങ്ങളുണ്ടാകാൻ സാധ്യതയുണ്ട്.

ഖൈബർ പഖ്തൂൺഖ്വയിൽ സുരക്ഷാ സാഹചര്യം നിയന്ത്രണാതീതമായിക്കൊണ്ടിരിക്കുകയാണെന്നാണ് പാക്കിസ്താൻ ആഭ്യന്തരമന്ത്രി മൊഹ്‌സിൻ നഖ്‌വിയുടെ ആരോപണം. 2024 മാർച്ച് മുതൽ പ്രവിശ്യയിൽ തീവ്രവാദ സംഭവങ്ങളിൽ 195 ശതമാനം വർധനവുണ്ടായതായി രഹസ്യാന്വേഷണ റിപ്പോർട്ടുകൾ വ്യക്തമാക്കുന്നുവെന്നാണ് കേന്ദ്ര സർക്കാരിന്റെ വാദം.

അഫ്ഗാനിസ്ഥാനുമായി അതിർത്തി പങ്കിടുന്ന ഖൈബർ പഖ്തൂൺഖ്വ ഏറെക്കാലമായി തീവ്രവാദ ഭീഷണി നേരിടുന്ന പ്രദേശമാണ്. അതിർത്തി മേഖലകളിലെ സുരക്ഷാ വെല്ലുവിളികളും സായുധസംഘങ്ങളുടെ സാന്നിധ്യവും പാക്കിസ്താൻ സുരക്ഷാസേനയ്ക്ക് വലിയ പ്രതിസന്ധിയാണ് സൃഷ്ടിക്കുന്നത്. ഈ സാഹചര്യത്തിൽ തീവ്രവാദ വിരുദ്ധ പ്രവർത്തനങ്ങൾക്ക് കേന്ദ്ര-പ്രവിശ്യ സർക്കാരുകളുടെ ഏകോപനം അനിവാര്യമാണെന്നാണ് ഫെഡറൽ ഭരണകൂടത്തിന്റെ നിലപാട്.

എന്നാൽ പി.ടി.ഐയുടെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള പ്രവിശ്യാ സർക്കാർ തീവ്രവാദ വിരുദ്ധ പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ കേന്ദ്രവുമായി സഹകരിക്കുന്നില്ലെന്നാണ് ആരോപണം. സുരക്ഷാ ഏജൻസികളുടെ നിർദേശങ്ങൾ അവഗണിക്കുന്നതായും ഫെഡറൽ സർക്കാർ ആവിഷ്കരിച്ച തീവ്രവാദ വിരുദ്ധ തന്ത്രങ്ങൾ നടപ്പാക്കുന്നതിൽ പ്രവിശ്യാ ഭരണകൂടം തടസ്സം സൃഷ്ടിക്കുന്നതായും കേന്ദ്രം കുറ്റപ്പെടുത്തുന്നു.

സുരക്ഷാ പ്രശ്നങ്ങൾക്കൊപ്പം ഭരണപരമായ നിസ്സഹകരണവും ശക്തമായതോടെയാണ് അസാധാരണ ഭരണഘടനാ നടപടികൾ പരിഗണിക്കേണ്ടിവന്നതെന്നാണ് കേന്ദ്ര സർക്കാരിന്റെ വിശദീകരണം.

അടിയന്തരാവസ്ഥ ഏർപ്പെടുത്താനുള്ള നീക്കത്തിനെതിരെ ഖൈബർ പഖ്തൂൺഖ്വ മുഖ്യമന്ത്രി സൊഹൈൽ അഫ്രീദി ശക്തമായ പ്രതിഷേധവുമായി രംഗത്തെത്തി. കേന്ദ്ര സർക്കാരിന്റെ നടപടി ജനാധിപത്യപരമായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട പ്രവിശ്യാ സർക്കാരിനെ അട്ടിമറിക്കാനുള്ള രാഷ്ട്രീയ ഗൂഢാലോചനയാണെന്നാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആരോപണം.

‘ധൈര്യമുണ്ടെങ്കിൽ അടിയന്തരാവസ്ഥ പരസ്യമായി പ്രഖ്യാപിക്കൂ’ എന്ന വെല്ലുവിളിയുമായി അഫ്രീദി കേന്ദ്ര സർക്കാരിനെതിരെ രംഗത്തെത്തിയതോടെ രാഷ്ട്രീയ പോരാട്ടം കൂടുതൽ രൂക്ഷമായി.

പ്രവിശ്യയുടെ ഭരണഘടനാപരമായ അവകാശങ്ങൾ കവർന്നെടുക്കാനുള്ള ശ്രമമാണ് നടക്കുന്നതെന്നും ജനവിധിയെ അവഗണിച്ചുകൊണ്ട് കേന്ദ്ര സർക്കാരിന് ഏകപക്ഷീയമായി അധികാരം പിടിച്ചെടുക്കാനാവില്ലെന്നും അദ്ദേഹം വ്യക്തമാക്കി.

ഇസ്ലാമാബാദിൽനിന്ന് വരുന്ന നിയമവിരുദ്ധമായ ഉത്തരവുകൾ അനുസരിക്കരുതെന്ന് പ്രവിശ്യാ ചീഫ് സെക്രട്ടറിക്കും പോലീസ് മേധാവിക്കും മുഖ്യമന്ത്രി നിർദേശം നൽകിയതായും റിപ്പോർട്ടുണ്ട്. ഇതോടെ കേന്ദ്ര സർക്കാരിന്റെ നിർദേശങ്ങളും പ്രവിശ്യാ ഭരണകൂടത്തിന്റെ നിലപാടുകളും തമ്മിൽ നേരിട്ടുള്ള ഏറ്റുമുട്ടലിനുള്ള സാധ്യത വർധിച്ചിരിക്കുകയാണ്.

പി.ടി.ഐയുടെ കോർ കമ്മിറ്റിയും ഫെഡറൽ മന്ത്രിസഭയുടെ നീക്കത്തെ ശക്തമായി അപലപിച്ചു. സുരക്ഷാ പ്രശ്നങ്ങളെ രാഷ്ട്രീയ ആയുധമാക്കി പ്രതിപക്ഷ പാർട്ടിയുടെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള സർക്കാരിനെ പുറത്താക്കാനാണ് ശ്രമമെന്നാണ് പി.ടി.ഐയുടെ ആരോപണം.

കേന്ദ്ര സർക്കാരിന്റെ സമ്മർദത്തിന് വഴങ്ങില്ലെന്നും രാഷ്ട്രീയ പ്രതിഷേധങ്ങൾ ശക്തമായി തുടരുമെന്നും സൊഹൈൽ അഫ്രീദി പ്രഖ്യാപിച്ചു. അറസ്റ്റുകളും ഭീഷണികളും സുരക്ഷാ സംവിധാനങ്ങൾ പിൻവലിക്കുന്ന നടപടികളും കൊണ്ട് പ്രതിഷേധങ്ങളെ അടിച്ചമർത്താനാവില്ലെന്നാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ നിലപാട്.

പി.ടി.ഐയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ നടക്കുന്ന ലോംഗ് മാർച്ച് അവസാനിപ്പിക്കില്ലെന്നും വാഹനവ്യൂഹം നിശ്ചയിച്ച പരിപാടിയനുസരിച്ച് മുന്നോട്ടുപോകുമെന്നും അദ്ദേഹം അറിയിച്ചു.

ഒക്ടോബർ 13ന് സ്വാബി ഇന്റർചേഞ്ചിൽ നടക്കുന്ന പരിപാടിയിൽ തുടർപ്രക്ഷോഭത്തിന്റെ രൂപരേഖയും പുതിയ രാഷ്ട്രീയ തീരുമാനങ്ങളും പ്രഖ്യാപിക്കുമെന്നാണ് വിവരം. കേന്ദ്ര സർക്കാരിന്റെ നീക്കത്തിനെതിരെ വൻ ജനകീയ പ്രതിഷേധം സംഘടിപ്പിക്കാനാണ് പി.ടി.ഐ നേതൃത്വം ശ്രമിക്കുന്നതെന്നാണ് സൂചന.

ഇതോടെ വരും ദിവസങ്ങളിൽ ഖൈബർ പഖ്തൂൺഖ്വയിലെ രാഷ്ട്രീയ സാഹചര്യം കൂടുതൽ സംഘർഷഭരിതമാകാനുള്ള സാധ്യതയാണ് നിലനിൽക്കുന്നത്.

രാഷ്ട്രീയ സംഘർഷം ശക്തമായതോടെ ഖൈബർ പഖ്തൂൺഖ്വയുടെ തലസ്ഥാനമായ പെഷവാറിൽ സുരക്ഷാ ക്രമീകരണങ്ങൾ കർശനമാക്കിയിരിക്കുകയാണ്.

അതീവ സുരക്ഷാ പ്രാധാന്യമുള്ള കന്റോൺമെന്റ് മേഖലയിലേക്കുള്ള പ്രധാന റോഡുകൾ കണ്ടെയ്‌നറുകൾ ഉപയോഗിച്ച് അടച്ചതായാണ് റിപ്പോർട്ട്. ഗ്രാൻഡ് ട്രങ്ക് റോഡിലെ ഗതാഗതത്തിനും നിയന്ത്രണങ്ങൾ ഏർപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.

ഫിർദൗസ് മേഖലയിലും ചരിത്രപ്രസിദ്ധമായ ബാല ഹിസ്സാർ കോട്ടയ്ക്ക് സമീപവും ബാരിക്കേഡുകൾ സ്ഥാപിച്ചിട്ടുണ്ട്. വലിയ ജനക്കൂട്ടങ്ങൾ ഒത്തുചേരുന്നത് തടയുന്നതിനും പ്രതിഷേധക്കാർ തന്ത്രപ്രധാന മേഖലകളിലേക്ക് പ്രവേശിക്കുന്നത് നിയന്ത്രിക്കുന്നതിനുമാണ് സുരക്ഷാ നടപടികളെന്നാണ് അധികൃതരുടെ വിശദീകരണം.

പോലീസിനെയും മറ്റ് സുരക്ഷാ വിഭാഗങ്ങളെയും പ്രധാന കേന്ദ്രങ്ങളിൽ വിന്യസിച്ചതായും റിപ്പോർട്ടുകളുണ്ട്. പ്രതിഷേധങ്ങൾ ശക്തമായാൽ സുരക്ഷാസേനയും പി.ടി.ഐ പ്രവർത്തകരും തമ്മിൽ ഏറ്റുമുട്ടലുണ്ടാകുമെന്ന ആശങ്കയും ഉയരുന്നുണ്ട്.

രാഷ്ട്രീയ പ്രതിസന്ധി പരിഹരിക്കാൻ ജമിയത്ത് ഉലമ-ഇ-ഇസ്ലാം ഫസൽ (ജെ.യു.ഐ-എഫ്) നേതാവ് മൗലാന ഫസ്ലുർ റഹ്മാൻ അവസാന നിമിഷം ഇടപെട്ടതായും റിപ്പോർട്ടുകളുണ്ട്.

പ്രധാനമന്ത്രി ഷഹബാസ് ഷെരീഫുമായി ചർച്ച നടത്തി അടിയന്തരാവസ്ഥ സംബന്ധിച്ച തീരുമാനം പുനഃപരിശോധിക്കണമെന്ന് ആവശ്യപ്പെടാനായിരുന്നു ശ്രമമെന്നാണ് വിവരം. കേന്ദ്ര-പ്രവിശ്യ സർക്കാരുകൾ തമ്മിലുള്ള പ്രശ്നങ്ങൾ ചർച്ചയിലൂടെ പരിഹരിക്കണമെന്ന നിലപാടാണ് അദ്ദേഹം സ്വീകരിച്ചതെന്നാണ് സൂചന.

എന്നാൽ മധ്യസ്ഥശ്രമങ്ങൾക്കിടയിലും ഫെഡറൽ മന്ത്രിസഭ നടപടിയുമായി മുന്നോട്ടുപോകാൻ തീരുമാനിച്ചതായാണ് റിപ്പോർട്ട്. ഇതോടെ രാഷ്ട്രീയ സമവായത്തിനുള്ള സാധ്യതകൾ കൂടുതൽ ദുർബലമായിരിക്കുകയാണ്.

ഖൈബർ പഖ്തൂൺഖ്വയിൽ ഗവർണർ ഭരണം ഏർപ്പെടുത്താനുള്ള നീക്കം പാകിസ്ഥാനിലെ ഫെഡറൽ ഭരണസംവിധാനത്തെയും പ്രവിശ്യകളുടെ സ്വയംഭരണാവകാശത്തെയും സംബന്ധിച്ച പുതിയ ഭരണഘടനാ ചർച്ചകൾക്കും വഴിയൊരുക്കിയിട്ടുണ്ട്.

പാക്കിസ്താൻ ഭരണഘടനയുടെ 232-ാം അനുച്ഛേദം അടിയന്തരാവസ്ഥ പ്രഖ്യാപിക്കുന്നതിനുള്ള വ്യവസ്ഥകളുമായി ബന്ധപ്പെട്ടതാണ്. അതേസമയം, ഭരണഘടനാനുസൃതമായി പ്രവിശ്യാ ഭരണം നടത്താൻ കഴിയാത്ത സാഹചര്യം ഉണ്ടായാൽ സ്വീകരിക്കാവുന്ന നടപടികളാണ് 234-ാം അനുച്ഛേദം പ്രതിപാദിക്കുന്നത്.

എന്നാൽ ഈ വ്യവസ്ഥകൾ പ്രയോഗിക്കുന്നതിന് ഭരണഘടനാപരമായ നിബന്ധനകളും നടപടിക്രമങ്ങളുമുണ്ട്. ഗവർണർ ഭരണം പ്രഖ്യാപിച്ചതുകൊണ്ടുമാത്രം പി.ടി.ഐയുടെ തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട സർക്കാർ സ്വയമേവ സ്ഥിരമായി അധികാരം നഷ്ടപ്പെടുമെന്ന് അർത്ഥമില്ല. പ്രഖ്യാപനത്തിന്റെ സ്വഭാവവും ഭരണഘടനാപരമായ അംഗീകാരങ്ങളും തുടർന്നുണ്ടാകുന്ന തീരുമാനങ്ങളുമാണ് ഭരണപരമായ പ്രത്യാഘാതങ്ങൾ നിർണയിക്കുക.

ഇമ്രാൻ ഖാന്റെ പാർട്ടിക്ക് ശക്തമായ രാഷ്ട്രീയ സ്വാധീനമുള്ള പ്രവിശ്യയാണ് ഖൈബർ പഖ്തൂൺഖ്വ. അതുകൊണ്ടുതന്നെ ഇവിടെ കേന്ദ്ര സർക്കാർ നേരിട്ട് ഇടപെടുന്നത് പി.ടി.ഐയും ഭരണകക്ഷികളും തമ്മിലുള്ള ദേശീയതല രാഷ്ട്രീയ ഏറ്റുമുട്ടലിനെ കൂടുതൽ ശക്തമാക്കാൻ ഇടയാക്കും.

ഫെഡറൽ മന്ത്രിസഭയുടെ ശുപാർശ സംബന്ധിച്ച് പ്രസിഡന്റ് ആസിഫ് അലി സർദാരി സ്വീകരിക്കുന്ന നിലപാടാണ് ഇനി നിർണായകമാകുക. കേന്ദ്ര സർക്കാരിന്റെ നീക്കത്തിന് ഭരണഘടനാപരമായ തുടർനടപടികൾ ഉണ്ടായാൽ പ്രവിശ്യയിലെ ഭരണസംവിധാനത്തിൽ വലിയ മാറ്റങ്ങൾക്ക് വഴിയൊരുങ്ങും.

അതേസമയം, നടപടിക്കെതിരെ പി.ടി.ഐ നിയമപരമായും രാഷ്ട്രീയമായും പോരാട്ടം ശക്തമാക്കാനുള്ള സാധ്യതയുണ്ട്. വിഷയത്തിൽ കോടതിയെ സമീപിക്കുന്നതടക്കമുള്ള നീക്കങ്ങളും രാഷ്ട്രീയ നിരീക്ഷകർ തള്ളിക്കളയുന്നില്ല.

ഒരു വശത്ത് തീവ്രവാദ ഭീഷണിയും സുരക്ഷാ വെല്ലുവിളികളും ഉയർത്തിക്കാട്ടുന്ന കേന്ദ്ര സർക്കാരും മറുവശത്ത് പ്രവിശ്യയുടെ സ്വയംഭരണാവകാശവും ജനവിധിയും സംരക്ഷിക്കണമെന്നാവശ്യപ്പെടുന്ന പി.ടി.ഐ നേതൃത്വവും നിലപാടുകളിൽ ഉറച്ചുനിൽക്കുകയാണ്.

ഖൈബർ പഖ്തൂൺഖ്വയിലെ പ്രതിസന്ധി ഒരു പ്രവിശ്യയുടെ ഭരണപരമായ തർക്കം എന്നതിലുപരി പാകിസ്ഥാനിലെ ജനാധിപത്യ സംവിധാനത്തിന്റെയും കേന്ദ്ര-പ്രവിശ്യ ബന്ധങ്ങളുടെയും നിർണായക പരീക്ഷണമായി മാറുകയാണ്. അടിയന്തരാവസ്ഥ സംബന്ധിച്ച തീരുമാനവും പി.ടി.ഐയുടെ തുടർപ്രക്ഷോഭങ്ങളും വരും ദിവസങ്ങളിൽ രാജ്യത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയ ഭാവിയെ ഗണ്യമായി സ്വാധീനിച്ചേക്കും.