മുംബൈ: മഹാരാഷ്ട്രയിലെ പാൽഘർ ജില്ലയിൽ അരമണിക്കൂറിലേറെ ഇടവേളയിൽ രണ്ട് ഭൂകമ്പങ്ങൾ രേഖപ്പെടുത്തിയതിന് പിന്നാലെ ഏഷ്യയിലെ വിവിധ രാജ്യങ്ങളിലും ഭൂചലനങ്ങൾ അനുഭവപ്പെട്ടു. ഇന്ത്യയ്ക്ക് പുറമെ അഫ്ഗാനിസ്ഥാൻ, ചൈനയിലെ ടിബറ്റ് മേഖല, മ്യാൻമർ, ബംഗ്ലാദേശ് എന്നിവിടങ്ങളിലാണ് മണിക്കൂറുകളുടെ വ്യത്യാസത്തിൽ ഭൂകമ്പങ്ങൾ രേഖപ്പെടുത്തിയത്. നാഷണൽ സെന്റർ ഫോർ സീസ്മോളജി (എൻസിഎസ്) പുറത്തുവിട്ട വിവരങ്ങൾ പ്രകാരം, വിവിധ പ്രദേശങ്ങളിൽ രേഖപ്പെടുത്തിയ ഭൂചലനങ്ങളുടെ തീവ്രതയിലും പ്രഭവകേന്ദ്രങ്ങളുടെ ആഴത്തിലും വ്യത്യാസമുണ്ട്. തുടർച്ചയായി ഭൂചലനങ്ങൾ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ടത് ശ്രദ്ധ നേടിയെങ്കിലും സംഭവങ്ങളിൽ ആളപായമോ കാര്യമായ നാശനഷ്ടങ്ങളോ ഉണ്ടായതായി ഇതുവരെ റിപ്പോർട്ടുകളില്ല.
ഒക്ടോബർ 31 ശനിയാഴ്ച പുലർച്ചെയാണ് മഹാരാഷ്ട്രയിലെ പാൽഘർ ജില്ലയിൽ രണ്ട് ഭൂചലനങ്ങൾ രേഖപ്പെടുത്തിയത്. പുലർച്ചെ 12 മണി 54 മിനിറ്റ് 45 സെക്കൻഡിനായിരുന്നു ആദ്യ ഭൂകമ്പം. റിക്ടർ സ്കെയിലിൽ 3.2 തീവ്രത രേഖപ്പെടുത്തിയ ഭൂചലനത്തിന്റെ പ്രഭവകേന്ദ്രം ഭൂമിയുടെ ഉപരിതലത്തിൽനിന്ന് ഏകദേശം ഏഴ് കിലോമീറ്റർ ആഴത്തിലായിരുന്നു. ആദ്യ ഭൂചലനത്തിന് പിന്നാലെ 36 മിനിറ്റിനുള്ളിൽ പ്രദേശത്ത് വീണ്ടും ഭൂമി കുലുങ്ങി. പുലർച്ചെ 1 മണി 30 മിനിറ്റ് 42 സെക്കൻഡിനായിരുന്നു രണ്ടാമത്തെ ഭൂചലനം രേഖപ്പെടുത്തിയത്. ഇതിന്റെ തീവ്രത 2.1 ആയിരുന്നുവെന്നും പ്രഭവകേന്ദ്രം അഞ്ച് കിലോമീറ്റർ ആഴത്തിലായിരുന്നുവെന്നും എൻസിഎസ് വിവരങ്ങൾ വ്യക്തമാക്കുന്നു.
രണ്ട് ഭൂചലനങ്ങളും താരതമ്യേന കുറഞ്ഞ തീവ്രതയുള്ളവയായിരുന്നു. എങ്കിലും കുറഞ്ഞ സമയത്തിനുള്ളിൽ ഒരേ ജില്ലയിൽ രണ്ട് ഭൂചലനങ്ങൾ രേഖപ്പെടുത്തിയതാണ് ശ്രദ്ധേയമായത്. ഭൂമിയുടെ ഉപരിതലത്തോട് അടുത്ത ആഴങ്ങളിൽ ഉണ്ടാകുന്ന ഭൂകമ്പങ്ങൾ ചില സാഹചര്യങ്ങളിൽ കൂടുതൽ വ്യക്തമായി അനുഭവപ്പെടാൻ സാധ്യതയുണ്ടെന്ന് ഭൂകമ്പശാസ്ത്രം വ്യക്തമാക്കുന്നു. എന്നാൽ ഭൂചലനത്തിന്റെ ആഘാതം തീവ്രത, പ്രഭവകേന്ദ്രത്തിന്റെ ആഴം, ജനവാസകേന്ദ്രങ്ങളിലേക്കുള്ള ദൂരം, പ്രദേശത്തെ ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായ സവിശേഷതകൾ തുടങ്ങിയ ഘടകങ്ങളെ ആശ്രയിച്ചിരിക്കും.
മഹാരാഷ്ട്രയിലെ ഭൂചലനങ്ങൾക്ക് പിന്നാലെ അഫ്ഗാനിസ്ഥാനിലും ചൈനയിലെ ടിബറ്റ് മേഖലയിലും ഭൂകമ്പങ്ങൾ രേഖപ്പെടുത്തി. ശനിയാഴ്ച പുലർച്ചെ 3 മണി 48 മിനിറ്റ് 15 സെക്കൻഡിനാണ് അഫ്ഗാനിസ്ഥാനിൽ 4.0 തീവ്രതയുള്ള ഭൂചലനം ഉണ്ടായത്. ഭൂമിയുടെ ഉപരിതലത്തിൽനിന്ന് ഏകദേശം 197 കിലോമീറ്റർ ആഴത്തിലായിരുന്നു ഇതിന്റെ പ്രഭവകേന്ദ്രം. താരതമ്യേന വലിയ ആഴത്തിൽ സംഭവിച്ച ഭൂകമ്പമായതിനാൽ ഉപരിതലത്തിലെ ആഘാതം പരിമിതമായിരിക്കാമെന്നാണ് വിലയിരുത്തൽ. എന്നാൽ ഭൂകമ്പത്തിന്റെ ആഴം മാത്രം അടിസ്ഥാനമാക്കി അതിന്റെ ആഘാതം കൃത്യമായി നിർണയിക്കാനാവില്ല.
അഫ്ഗാനിസ്ഥാനിലെ ഭൂചലനം രേഖപ്പെടുത്തി ഏതാനും മിനിറ്റുകൾക്കുള്ളിൽ ടിബറ്റിലും ഭൂമി കുലുങ്ങി. പുലർച്ചെ 3 മണി 55 മിനിറ്റ് 14 സെക്കൻഡിനാണ് ടിബറ്റ് മേഖലയിൽ ഭൂകമ്പം രേഖപ്പെടുത്തിയത്. റിക്ടർ സ്കെയിലിൽ 4.0 തീവ്രത രേഖപ്പെടുത്തിയ ഭൂചലനത്തിന്റെ പ്രഭവകേന്ദ്രം ഭൂമിയുടെ ഉപരിതലത്തിൽനിന്ന് ഏകദേശം 15 കിലോമീറ്റർ ആഴത്തിലായിരുന്നു. അഫ്ഗാനിസ്ഥാനിലും ടിബറ്റിലും രേഖപ്പെടുത്തിയ ഭൂചലനങ്ങൾ പാൽഘറിലുണ്ടായ രണ്ട് ഭൂകമ്പങ്ങളെക്കാൾ ഉയർന്ന തീവ്രതയുള്ളവയായിരുന്നു. എന്നാൽ ഈ ഭൂചലനങ്ങൾ തമ്മിൽ നേരിട്ടുള്ള ബന്ധമുണ്ടെന്നതിന് സ്ഥിരീകരണമില്ല.
ഇതിനിടെ തെക്കുകിഴക്കൻ ഏഷ്യൻ രാജ്യമായ മ്യാൻമറിലും ഭൂചലനം രേഖപ്പെടുത്തി. ശനിയാഴ്ച പുലർച്ചെ 4 മണി 7 മിനിറ്റ് 55 സെക്കൻഡിനായിരുന്നു ഭൂകമ്പം. 3.3 തീവ്രത രേഖപ്പെടുത്തിയ ഭൂചലനത്തിന്റെ പ്രഭവകേന്ദ്രം ഭൂമിയുടെ ഉപരിതലത്തിൽനിന്ന് ഏകദേശം 108 കിലോമീറ്റർ ആഴത്തിലായിരുന്നു. ഭൂകമ്പസാധ്യതയുള്ള മേഖലകളിലൊന്നാണ് മ്യാൻമർ. ഭൂമിയുടെ ടെക്ടോണിക് പ്ലേറ്റുകളുടെ ചലനവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് രാജ്യത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ ഇടയ്ക്കിടെ ഭൂചലനങ്ങൾ ഉണ്ടാകാറുണ്ട്.
മ്യാൻമറിന് പിന്നാലെ അയൽരാജ്യമായ ബംഗ്ലാദേശിലും ഭൂചലനം രേഖപ്പെടുത്തി. ശനിയാഴ്ച രാവിലെ ആറുമണിയോടെയായിരുന്നു സംഭവം. റിക്ടർ സ്കെയിലിൽ 3.4 തീവ്രത രേഖപ്പെടുത്തിയ ഭൂകമ്പത്തിന്റെ പ്രഭവകേന്ദ്രം ഭൂമിക്കടിയിൽ ഏകദേശം 25 കിലോമീറ്റർ ആഴത്തിലായിരുന്നു. ബംഗ്ലാദേശിലും സമീപപ്രദേശങ്ങളിലും ഭൂചലനങ്ങൾ ഉണ്ടാകാറുണ്ടെങ്കിലും ഇത്തവണത്തെ സംഭവത്തിൽ വലിയ നാശനഷ്ടങ്ങളൊന്നും റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തിട്ടില്ല.
ഏതാനും മണിക്കൂറുകൾക്കുള്ളിൽ ഇന്ത്യ, അഫ്ഗാനിസ്ഥാൻ, ടിബറ്റ്, മ്യാൻമർ, ബംഗ്ലാദേശ് എന്നിവിടങ്ങളിലായി ആറ് ഭൂചലനങ്ങളാണ് രേഖപ്പെടുത്തിയത്. ഇതിൽ രണ്ടെണ്ണം മഹാരാഷ്ട്രയിലെ പാൽഘർ ജില്ലയിലായിരുന്നു. വിവിധ പ്രദേശങ്ങളിൽ രേഖപ്പെടുത്തിയ ഭൂചലനങ്ങളുടെ തീവ്രത 2.1 മുതൽ 4.0 വരെയായിരുന്നു. ഏറ്റവും കൂടുതൽ തീവ്രത രേഖപ്പെടുത്തിയത് അഫ്ഗാനിസ്ഥാനിലും ടിബറ്റിലുമാണ്. അതേസമയം ഏറ്റവും കുറഞ്ഞ തീവ്രത രേഖപ്പെടുത്തിയത് പാൽഘറിലെ രണ്ടാമത്തെ ഭൂചലനത്തിലായിരുന്നു.
ഭൂമിയുടെ പുറംപാളി വിവിധ ടെക്ടോണിക് പ്ലേറ്റുകളാൽ രൂപപ്പെട്ടതാണ്. ഈ പ്ലേറ്റുകളുടെ ചലനവും ഭൂമിക്കടിയിൽ അടിഞ്ഞുകൂടുന്ന സമ്മർദം പെട്ടെന്ന് പുറത്തുവരുന്നതുമാണ് ഭൂരിഭാഗം ഭൂകമ്പങ്ങൾക്കും കാരണമാകുന്നത്. ഹിമാലയൻ മേഖലയിലും തെക്കുകിഴക്കൻ ഏഷ്യയിലെ ചില പ്രദേശങ്ങളിലും ടെക്ടോണിക് പ്രവർത്തനങ്ങൾ സജീവമായതിനാൽ ഭൂകമ്പസാധ്യത താരതമ്യേന കൂടുതലാണ്. എന്നാൽ വ്യത്യസ്ത രാജ്യങ്ങളിൽ അടുത്തടുത്ത സമയങ്ങളിൽ ഭൂചലനങ്ങൾ ഉണ്ടാകുന്നത് അവയെല്ലാം ഒരേ ഭൂഗർഭപ്രക്രിയയുടെ ഭാഗമാണെന്ന് അർത്ഥമാക്കുന്നില്ല.
അതേസമയം, ഭൂചലനങ്ങൾ രേഖപ്പെടുത്തിയ പ്രദേശങ്ങളിൽ വലിയ അപകടങ്ങളോ കെട്ടിടനാശനഷ്ടങ്ങളോ ഉണ്ടായതായി ലഭ്യമായ വിവരങ്ങളിൽ സൂചനയില്ല. ഭൂകമ്പങ്ങളുടെ തീവ്രത താരതമ്യേന കുറവായിരുന്നതും ചില ഭൂചലനങ്ങളുടെ പ്രഭവകേന്ദ്രങ്ങൾ വലിയ ആഴത്തിലായിരുന്നതും നാശനഷ്ടങ്ങൾ പരിമിതമായിരിക്കാനുള്ള കാരണങ്ങളാകാം. ഭൂചലനങ്ങളുടെ തുടർസ്ഥിതിഗതികളും ഭൂകമ്പ നിരീക്ഷണ ഏജൻസികളുടെ വിവരങ്ങളും ശ്രദ്ധിക്കേണ്ടതുണ്ട്.
