ജീവിതകാലം മുഴുവൻ ‘സൂര്യ’യുടെ വേദികളിൽ കൃത്യമായി 6:45ന് തിരശ്ശീല ഉയർത്തിയ കലാചാര്യൻ; ഒടുവിൽ അതേ സമയത്ത് അഗ്നിനാളങ്ങൾക്കിടയിലേക്ക് അവസാനയാത്ര
തിരുവനന്തപുരം: ഘടികാരത്തിലെ സൂചികൾ വൈകുന്നേരം 6:45 തൊട്ടു. തൈക്കാട് ശാന്തികവാടത്തിൽ കൂടിനിന്നവരുടെ കണ്ണുകൾ നിറഞ്ഞു. നിശ്ശബ്ദതയ്ക്കിടയിൽ ചിതയിൽ അഗ്നി പടർന്നു. കേരളത്തിന്റെ കലാസാംസ്കാരിക ലോകത്ത് പതിറ്റാണ്ടുകളോളം വെളിച്ചം തെളിച്ച സൂര്യ കൃഷ്ണമൂർത്തിയുടെ ജീവിതവേദിയിൽ അങ്ങനെ അവസാനമായി തിരശ്ശീല വീണു.
അത് വെറുമൊരു സമയമായിരുന്നില്ല. സൂര്യ കൃഷ്ണമൂർത്തിയുടെ കലാജീവിതത്തിന്റെ താളമായിരുന്നു 6:45.
111 ദിവസം നീണ്ടുനിന്ന ‘സൂര്യ’ നൃത്ത-സംഗീതോത്സവത്തിലെ പരിപാടികൾ കൃത്യം വൈകുന്നേരം 6:45ന് ആരംഭിക്കണമെന്ന കാര്യത്തിൽ കൃഷ്ണമൂർത്തിക്ക് വിട്ടുവീഴ്ചയുണ്ടായിരുന്നില്ല. സദസ്സ് നിറഞ്ഞോ, ഒഴിഞ്ഞോ എന്നതൊന്നും അദ്ദേഹത്തിന് വിഷയമായിരുന്നില്ല. കലാകാരനും കലയും സമയവും തമ്മിലുള്ള ആ ഉടമ്പടി ഒരിക്കലും തെറ്റരുതെന്നായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ നിഷ്കർഷ.
ഒടുവിൽ, ജീവിതത്തിന്റെ അവസാന രംഗത്തും ആ ഘടികാരം അദ്ദേഹത്തെ വിട്ടുപോയില്ല.
വൈകുന്നേരം 6:45ന് മരുമകൻ ചന്ദൻ കുമാർ ചിതയ്ക്ക് തീ കൊളുത്തിയപ്പോൾ, ഒരു മനുഷ്യന്റെ ഭൗതികജീവിതത്തിന് മാത്രമല്ല, കേരളത്തിന്റെ സാംസ്കാരിക ചരിത്രത്തിലെ ഒരു ദീർഘകാല അധ്യായത്തിനുകൂടിയാണ് തിരശ്ശീല വീണത്. പൂർണ സംസ്ഥാന ബഹുമതികളോടെയായിരുന്നു സംസ്കാരം.
രാവിലെ ഏഴുമണി മുതൽ സൂര്യഗണേശത്തിലേക്ക് ആളുകളുടെ ഒഴുക്കായിരുന്നു. ജീവിതത്തിന്റെ വലിയൊരു ഭാഗം കലയുടെ ആഘോഷങ്ങൾക്കായി മാറ്റിവച്ച കൃഷ്ണമൂർത്തി, ഒടുവിൽ അതേ കലാലോകത്തിന്റെ നടുവിൽ നിശ്ചലനായി കിടന്നു.
എത്രയോ കലാകാരന്മാരെ വരവേറ്റ ഇടം. എത്രയോ നൃത്തച്ചുവടുകൾക്കും സംഗീതരാവുകൾക്കും നാടകാനുഭവങ്ങൾക്കും സാക്ഷിയായ വേദി. അവിടെ ഇത്തവണ ആരെയും സ്വീകരിക്കാൻ കൃഷ്ണമൂർത്തി എഴുന്നേറ്റില്ല.
പകരം അദ്ദേഹത്തെ അവസാനമായി കാണാൻ കലാകാരന്മാരും രാഷ്ട്രീയ-സാമൂഹിക രംഗത്തെ പ്രമുഖരും സാധാരണ കലാസ്വാദകരുമെത്തി.
പൂക്കൾ അർപ്പിച്ചു. കൈകൂപ്പി നിന്നു. ചിലർ നിശ്ശബ്ദരായി നോക്കിനിന്നു. പലരുടെയും മനസ്സിലൂടെ കടന്നുപോയത് കൃഷ്ണമൂർത്തിയുമായി പങ്കിട്ട വേദികളുടെയും സൗഹൃദത്തിന്റെയും കലാനുഭവങ്ങളുടെയും ഓർമകളായിരുന്നു.
രാഷ്ട്രീയ, സാമൂഹിക, സാഹിത്യ, സിനിമ, നാടക, സംഗീത മേഖലകളിലെ നിരവധി പ്രമുഖരാണ് അന്തിമോപചാരം അർപ്പിക്കാനെത്തിയത്.
രമേശ് ചെന്നിത്തല, സി.പി. ജോൺ, സണ്ണി ജോസഫ്, പിണറായി വിജയൻ, തിരുവഞ്ചൂർ രാധാകൃഷ്ണൻ, എ.എ. റഹീം, അടൂർ പ്രകാശ്, ഷാഫി പറമ്പിൽ, ജി.ആർ. അനിൽ, എം. വിൻസെന്റ്, വി. മുരളീധരൻ, കെ.എൻ. ബാലഗോപാൽ, വി. ജോയ്, വി.വി. രാജേഷ്, ബിനോയ് വിശ്വം തുടങ്ങിയവർ ആദരാഞ്ജലികൾ അർപ്പിച്ചു.
ചലച്ചിത്ര-സാംസ്കാരിക ലോകത്തുനിന്ന് അടൂർ ഗോപാലകൃഷ്ണൻ, പ്രഭാവർമ്മ, മുരുകൻ കാട്ടാക്കട, ജോർജ് ഓണക്കൂർ, ടി.കെ.എ. നായർ, മുൻ ബിഷപ്പ് സൂസപാക്യം, നമ്പി നാരായണൻ തുടങ്ങിയവരും എത്തി.
നവ്യ നായർ, ലക്ഷ്മി ഗോപാലസ്വാമി, ആശാ ശരത്, രചന നാരായണൻകുട്ടി, ജലജ, കാർത്തിക, ചിപ്പി, നന്ദു, മണിയൻപിള്ള രാജു, അലൻസിയർ, മധുപാൽ തുടങ്ങിയവരും പ്രിയപ്പെട്ട കലാചാര്യന് യാത്രാമൊഴി നൽകി.
ജയരാജ്, രാജസേനൻ, നിർമാതാവ് സുരേഷ് കുമാർ, കാട്ടൂർ നാരായണപിള്ള, കാരയ്ക്കാമണ്ഡപം വിജയകുമാർ, എസ്.എൻ. രഘുചന്ദ്രൻ നായർ, ദിവ്യ എസ്. അയ്യർ, കെ. വാസുകി, കെ. ഓമനക്കുട്ടി, ജി. വേണു തുടങ്ങി വിവിധ മേഖലകളിലെ പ്രമുഖരും അന്തിമോപചാരം അർപ്പിച്ചു.
സൂര്യ കൃഷ്ണമൂർത്തി ഒരു നാടകപ്രവർത്തകനോ സംഘാടകനോ മാത്രമായിരുന്നില്ല. കേരളത്തിലെ കലാസ്വാദനത്തിന്റെ സ്വഭാവം തന്നെ മാറ്റിമറിക്കാൻ ശ്രമിച്ച സാംസ്കാരിക പ്രവർത്തകനായിരുന്നു.
നൃത്തവും സംഗീതവും നാടകവും ഒരേ സാംസ്കാരിക കുടക്കീഴിൽ കൊണ്ടുവന്ന് ലോകത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിലെ കലാപ്രതിഭകളെ കേരളത്തിലെ പ്രേക്ഷകർക്ക് മുന്നിലെത്തിക്കുന്നതിൽ ‘സൂര്യ’ നിർണായക പങ്കുവഹിച്ചു.
ഒരു പരിപാടി സംഘടിപ്പിക്കുന്നതിനപ്പുറം കലാകാരനെയും പ്രേക്ഷകനെയും തമ്മിൽ ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന ഒരു സാംസ്കാരിക പാലമാണ് അദ്ദേഹം പണിതത്. തലമുറകളിലൂടെ ആ ബന്ധം വളർന്നു.
അതിനാലാണ് കൃഷ്ണമൂർത്തിയുടെ വിയോഗം ഒരു വ്യക്തിയുടെ വേർപാടിനപ്പുറം കേരളത്തിന്റെ സാംസ്കാരിക ലോകത്തെ ഒരു കാലഘട്ടത്തിന്റെ അവസാനമായി അനുഭവപ്പെടുന്നത്.
ആ ഘടികാരം 6:45ൽ നിൽക്കുമ്പോൾ…
‘സൂര്യ’യുടെ വേദികളിൽ 6:45ന് ഒരു പ്രത്യേക അർത്ഥമുണ്ടായിരുന്നു.
ആ സമയത്ത് വേദിയിലെ വെളിച്ചങ്ങൾ തെളിയും. തിരശ്ശീല ഉയരും. സംഗീതം ആരംഭിക്കും. നർത്തകന്റെ ആദ്യചുവട് വേദിയിൽ പതിയും. പ്രേക്ഷകർ മറ്റൊരു കലാനുഭവത്തിലേക്ക് പ്രവേശിക്കും.
കൃഷ്ണമൂർത്തിക്ക് സമയം ഒരു ഔപചാരികതയായിരുന്നില്ല; അത് കലാകാരനോടും പ്രേക്ഷകനോടുമുള്ള ആദരവായിരുന്നു.
പ്രേക്ഷകർ കുറവാണെന്ന പേരിൽ പരിപാടി വൈകിപ്പിക്കില്ല. പ്രമുഖർ എത്താനുണ്ടെന്ന പേരിൽ തുടക്കം മാറ്റിവയ്ക്കില്ല. നിശ്ചയിച്ചത് 6:45 ആണെങ്കിൽ 6:45 തന്നെ.
ആ ശീലം വർഷങ്ങളിലൂടെ ‘സൂര്യ’യുടെ തന്നെ അടയാളമായി.
ഒടുവിൽ കൃഷ്ണമൂർത്തിയുടെ അവസാനയാത്രയും അതേ സമയത്ത് എത്തിനിന്നു.
6:45.
ഇത്തവണ തിരശ്ശീല ഉയർന്നില്ല.
വേദിയിൽ വെളിച്ചം തെളിഞ്ഞില്ല.
പകരം ശാന്തികവാടത്തിലെ ചിതയിൽ അഗ്നി തെളിഞ്ഞു.
ആ അഗ്നിനാളങ്ങൾക്കിടയിൽ കേരളത്തിന്റെ സാംസ്കാരിക ലോകത്തെ പതിറ്റാണ്ടുകളോളം പ്രകാശിപ്പിച്ച ഒരു കലാജീവിതം ഓർമയായി മാറി.
എങ്കിലും സൂര്യ കൃഷ്ണമൂർത്തി തെളിച്ച കലയുടെ വെളിച്ചം ആ ചിതയോടൊപ്പം അണഞ്ഞുപോകുന്നില്ല. അദ്ദേഹം ഒരുക്കിയ വേദികളിലും വളർത്തിയ കലാസ്വാദന സംസ്കാരത്തിലും പ്രോത്സാഹിപ്പിച്ച കലാകാരന്മാരിലും ആ വെളിച്ചം തുടരും.
എത്രയോ സായാഹ്നങ്ങളിൽ കൃത്യം 6:45ന് കലയുടെ തിരശ്ശീല ഉയർത്തിയ മനുഷ്യൻ ഒടുവിൽ അതേ സമയത്ത് ജീവിതവേദിയിൽ നിന്ന് മടങ്ങി.
ഇനി 6:45 എന്ന സമയം ‘സൂര്യ’യുടെ ഒരു പരിപാടിയുടെ തുടക്കം മാത്രമല്ല; സൂര്യ കൃഷ്ണമൂർത്തി എന്ന കലാചാര്യന്റെ ഓർമയിലേക്ക് കേരളം തിരിഞ്ഞുനോക്കുന്ന ഒരു നിമിഷം കൂടിയായിരിക്കും.
