ഇന്ത്യയുടെ രാഷ്ട്രീയ ചരിത്രത്തിൽ ധീരതയുടെയും ശക്തമായ നേതൃത്വത്തിന്റെയും പ്രതീകമായി എന്നും ഓർമിക്കപ്പെടുന്ന വ്യക്തിത്വമാണ് ഇന്ദിരാഗാന്ധി. ഇന്ത്യയുടെ ആദ്യ വനിതാ പ്രധാനമന്ത്രിയായിരുന്ന അവർ രാജ്യത്തിന്റെ ചരിത്രത്തിൽ നിർണായകമായ സ്ഥാനമാണ് സ്വന്തമാക്കിയത്. 1917 നവംബർ 19-ന് അലഹബാദിൽ ജനിച്ച ഇന്ദിരാഗാന്ധി, സ്വാതന്ത്ര്യസമരത്തിന്റെ അന്തരീക്ഷത്തിലാണ് വളർന്നത്. ജവഹർലാൽ നെഹ്റുവിന്റെ മകൾ എന്നതിലുപരി സ്വന്തം കഴിവും ആത്മവിശ്വാസവും ദൃഢനിശ്ചയവുംകൊണ്ട് ഇന്ത്യൻ രാഷ്ട്രീയത്തിൽ വ്യക്തിമുദ്ര പതിപ്പിച്ച നേതാവായിരുന്നു അവർ.
1966 ജനുവരി 24-ന് ഇന്ത്യയുടെ പ്രധാനമന്ത്രിയായി ചുമതലയേറ്റ ഇന്ദിരാഗാന്ധി നിരവധി വെല്ലുവിളികൾക്കിടയിലും രാജ്യത്തിന്റെ പുരോഗതിക്കായി ശക്തമായ തീരുമാനങ്ങൾ കൈക്കൊണ്ടു. 1969 ജൂലൈ 19-ന് 14 പ്രമുഖ വാണിജ്യ ബാങ്കുകൾ ദേശസാൽക്കരിച്ചത് അവരുടെ ഭരണകാലത്തെ നിർണായക തീരുമാനങ്ങളിലൊന്നായിരുന്നു. കാർഷിക ഉൽപ്പാദനം വർധിപ്പിക്കുന്നതിനും രാജ്യത്തെ ഭക്ഷ്യധാന്യ ഉൽപ്പാദനത്തിൽ സ്വയംപര്യാപ്തതയിലേക്ക് നയിക്കുന്നതിനും ഹരിതവിപ്ലവത്തിന് അവർ പിന്തുണ നൽകി. 1971-ലെ ഇന്ത്യ-പാക് യുദ്ധകാലത്തെ അവരുടെ നേതൃത്വം ഇന്ത്യൻ ചരിത്രത്തിലെ സുപ്രധാന അധ്യായമാണ്. ഈ യുദ്ധത്തിന്റെ ഫലമായി ബംഗ്ലാദേശ് സ്വതന്ത്ര രാഷ്ട്രമായി രൂപംകൊണ്ടു.
രാജ്യത്തിന്റെ സുരക്ഷയ്ക്കും അന്താരാഷ്ട്ര രംഗത്തെ ഇന്ത്യയുടെ സ്ഥാനത്തിനും വലിയ പ്രാധാന്യം നൽകിയ നേതാവായിരുന്നു ഇന്ദിരാഗാന്ധി. ശാസ്ത്രസാങ്കേതിക പുരോഗതി, ദേശീയ സുരക്ഷ, സാമ്പത്തിക വികസനം, ദാരിദ്ര്യനിർമാർജനം തുടങ്ങിയ മേഖലകളിൽ അവർ ശ്രദ്ധ ചെലുത്തി. അവരുടെ ഭരണകാലത്ത് 1975 മുതൽ 1977 വരെ അടിയന്തരാവസ്ഥ നിലവിലുണ്ടായിരുന്നു. അത് ഇന്ത്യൻ ജനാധിപത്യ ചരിത്രത്തിലെ വിവാദപരമായ ഒരു കാലഘട്ടമാണ്. ഈ തീരുമാനത്തെക്കുറിച്ചുള്ള വിമർശനങ്ങളും ജനാധിപത്യത്തിന്മേലുണ്ടായ പ്രത്യാഘാതങ്ങളും ചരിത്രപരമായി വിലയിരുത്തേണ്ടതുണ്ട്. അതേസമയം, ഇന്ത്യൻ രാഷ്ട്രീയത്തിലും ഭരണരംഗത്തും അവർ ചെലുത്തിയ സ്വാധീനം വളരെ വലുതാണ്.
1984 ഒക്ടോബർ 31-ന് ന്യൂഡൽഹിയിലെ വസതിയുടെ പരിസരത്ത് വെച്ച് സ്വന്തം രണ്ട് സുരക്ഷാ ഉദ്യോഗസ്ഥരുടെ വെടിയേറ്റാണ് ഇന്ദിരാഗാന്ധി കൊല്ലപ്പെട്ടത്. രാജ്യത്തെ നടുക്കിയ ഈ കൊലപാതകം ഇന്ത്യൻ ചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും വേദനാജനകമായ സംഭവങ്ങളിലൊന്നാണ്. രാജ്യത്തിന്റെ പ്രധാനമന്ത്രിയായിരിക്കെ ജീവൻ നഷ്ടപ്പെട്ട അവരുടെ മരണം ദേശീയതലത്തിൽ വലിയ ആഘാതമുണ്ടാക്കി. അവരുടെ ചരമദിനം ഇന്ത്യയുടെ ചരിത്രത്തിലെ നിർണായകമായ ഒരു സംഭവത്തെ ഓർമിപ്പിക്കുന്നു. ഒക്ടോബർ 31 സർദാർ വല്ലഭ്ഭായ് പട്ടേലിന്റെ ജന്മദിനമായതിനാൽ ദേശീയ ഏകതാ ദിനമായും ആചരിക്കപ്പെടുന്നു.
ഇന്ദിരാഗാന്ധിയുടെ രക്തസാക്ഷിത്വ ദിനം അവരുടെ ജീവിതത്തെയും രാജ്യത്തിനുവേണ്ടി നടത്തിയ പ്രവർത്തനങ്ങളെയും അനുസ്മരിക്കാനുള്ള അവസരമാണ്. പ്രതിസന്ധികളെ നേരിടാനുള്ള മനക്കരുത്തും ശക്തമായ തീരുമാനങ്ങൾ കൈക്കൊള്ളാനുള്ള ഇച്ഛാശക്തിയും കൊണ്ട് ഇന്ത്യൻ രാഷ്ട്രീയത്തിൽ അവർ സ്വന്തമായ ഇടം നേടി. അവരുടെ ഭരണകാലത്തെ നേട്ടങ്ങളും വീഴ്ചകളും ഒരുപോലെ ചരിത്രത്തിന്റെ ഭാഗമാണ്. ഇന്ത്യയുടെ ആദ്യ വനിതാ പ്രധാനമന്ത്രിയെന്ന നിലയിലും രാജ്യത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയഗതിയെ സ്വാധീനിച്ച കരുത്തുറ്റ നേതാവെന്ന നിലയിലും ഇന്ദിരാഗാന്ധിയുടെ പേര് ഇന്ത്യൻ ചരിത്രത്തിൽ എന്നും ഓർമിക്കപ്പെടും.
വി രാജേഷ് മോഹൻ റാവു, ധർമ്മടം, തലശ്ശേരി
