പ്രധാനമന്ത്രി നരേന്ദ്ര മോദിയുടെ രാഷ്ട്രീയ വളർച്ചയും അധികാരത്തിലേക്കുള്ള യാത്രയും സംബന്ധിച്ച് കോൺഗ്രസ് മുൻ അധ്യക്ഷ സോണിയ ഗാന്ധിയുടെ പുസ്തകത്തിൽ ശ്രദ്ധേയമായ പരാമർശങ്ങൾ. ആർഎസ്എസിലെ പ്രവർത്തനങ്ങളിലൂടെയും വർഷങ്ങളായുള്ള കഠിനാധ്വാനത്തിലൂടെയുമാണ് മോദി തന്റെ രാഷ്ട്രീയ അടിത്തറ ശക്തിപ്പെടുത്തിയതെന്ന് സോണിയ ഗാന്ധി വിലയിരുത്തുന്നു. അതേസമയം, മോദിയുടെയും തന്റെയും രാഷ്ട്രീയ ജീവിതങ്ങൾ രൂപപ്പെട്ട സാഹചര്യങ്ങളും ഇന്ത്യയെക്കുറിച്ചുള്ള കാഴ്ചപ്പാടുകളും അടിസ്ഥാനപരമായി വ്യത്യസ്തമാണെന്നും അവർ വ്യക്തമാക്കുന്നു.
ഹാർപ്പർകോളിൻസ് ഇന്ത്യ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച ‘ബിലോങ്ങിംഗ്: എ ജേർണി ഓഫ് ലവ്’ എന്ന പുസ്തകത്തിലാണ് സോണിയ ഗാന്ധി പ്രധാനമന്ത്രി നരേന്ദ്ര മോദിയുമായുള്ള ബന്ധത്തെക്കുറിച്ചും ഇരുവരും തമ്മിലുള്ള രാഷ്ട്രീയവും പ്രത്യയശാസ്ത്രപരവുമായ അഭിപ്രായവ്യത്യാസങ്ങളെക്കുറിച്ചും വിശദീകരിക്കുന്നത്. വ്യക്തിജീവിതം, ഗാന്ധി കുടുംബത്തിനുള്ളിലെ ബന്ധങ്ങൾ, രാഷ്ട്രീയത്തിലേക്കുള്ള പ്രവേശനം, കോൺഗ്രസ് നേതൃത്വത്തിലെ അനുഭവങ്ങൾ, ഇന്ത്യയുടെ ഭാവിയെക്കുറിച്ചുള്ള ചിന്തകൾ തുടങ്ങിയ വിഷയങ്ങളും പുസ്തകത്തിൽ പ്രതിപാദിക്കുന്നതായി റിപ്പോർട്ടുകൾ പറയുന്നു.
രാഷ്ട്രീയമായി കടുത്ത എതിരാളികളായിരിക്കുമ്പോഴും പ്രധാനമന്ത്രി മോദിയുടെ രാഷ്ട്രീയ വളർച്ചയ്ക്ക് പിന്നിലുള്ള അധ്വാനത്തെ സോണിയ അംഗീകരിക്കുന്നുവെന്നതാണ് ഈ പരാമർശങ്ങളുടെ പ്രത്യേകത. എന്നാൽ മോദിയുടെ രാഷ്ട്രീയ നേട്ടങ്ങളെ വിലയിരുത്തുന്നതും അദ്ദേഹത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയ ആശയങ്ങളോട് യോജിക്കുന്നതും രണ്ടാണെന്ന നിലപാടാണ് പുസ്തകത്തിലെ വിവരണങ്ങളിൽ പ്രകടമാകുന്നത്.
നരേന്ദ്ര മോദി പ്രധാനമന്ത്രിയായതിനുശേഷം അദ്ദേഹവുമായി വളരെ പരിമിതമായ വ്യക്തിപരമായ ആശയവിനിമയം മാത്രമാണ് ഉണ്ടായിട്ടുള്ളതെന്ന് സോണിയ ഗാന്ധി പുസ്തകത്തിൽ വിശദീകരിക്കുന്നു. പാർലമെന്റിലെ ഔദ്യോഗിക ചടങ്ങുകൾ, സ്പീക്കറുടെ ചേംബറിൽ നടക്കുന്ന കൂടിക്കാഴ്ചകൾ, സർക്കാർ സംഘടിപ്പിക്കുന്ന ചില പൊതുപരിപാടികൾ തുടങ്ങിയ അവസരങ്ങളിലാണ് ഇരുവരും പ്രധാനമായും നേരിൽ കണ്ടിരുന്നത്.
രാഷ്ട്രീയ രംഗത്ത് പരസ്പരം എതിർചേരികളിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നവരായിരുന്നെങ്കിലും നേരിൽ കാണുമ്പോൾ സാധാരണ ഔപചാരിക മര്യാദകൾ പാലിച്ചിരുന്നുവെന്നാണ് സോണിയയുടെ വിവരണം. ആശുപത്രി ചികിത്സയ്ക്കുശേഷം പൊതുപ്രവർത്തനത്തിലേക്ക് തിരിച്ചെത്തിയ അവസരങ്ങളിൽ പ്രധാനമന്ത്രി മോദി തന്റെ ആരോഗ്യസ്ഥിതിയെക്കുറിച്ച് അന്വേഷിച്ചിരുന്നുവെന്നും അവർ ഓർക്കുന്നു.
‘നിങ്ങൾക്ക് ഇപ്പോൾ സുഖമാണോ?’ എന്ന തരത്തിലുള്ള ചോദ്യങ്ങൾ മോദി ചോദിക്കാറുണ്ടായിരുന്നു. ആരോഗ്യനില മെച്ചപ്പെട്ടുവെന്ന് അറിയിക്കുകയും അന്വേഷണത്തിന് നന്ദി പറയുകയും ചെയ്തിരുന്നുവെന്നാണ് സോണിയ വിശദീകരിക്കുന്നത്.
എന്നാൽ ഇത്തരം ചെറിയ സംഭാഷണങ്ങൾക്കപ്പുറം ഇരുവരും തമ്മിൽ ദീർഘമായ വ്യക്തിപരമായ ചർച്ചകളോ അടുത്ത സൗഹൃദബന്ധമോ ഉണ്ടായിരുന്നില്ല. രാഷ്ട്രീയ വിഷയങ്ങളിൽ അഭിപ്രായവ്യത്യാസങ്ങൾ നിലനിന്നിരുന്നപ്പോഴും ജന്മദിനങ്ങളിലും പുതുവത്സരത്തിലും ആശംസകൾ കൈമാറുന്ന പതിവ് ഉണ്ടായിരുന്നതായും പുസ്തകത്തിൽ പരാമർശിക്കുന്നു.
നരേന്ദ്ര മോദിയുടെ രാഷ്ട്രീയ ജീവിതം രൂപപ്പെട്ട സാഹചര്യങ്ങളെക്കുറിച്ച് സോണിയ ഗാന്ധി നടത്തുന്ന വിലയിരുത്തലാണ് പുസ്തകത്തിലെ ശ്രദ്ധേയമായ മറ്റൊരു ഭാഗം. മോദി രാഷ്ട്രീയത്തിൽ ഉയർന്നുവന്നത് പെട്ടെന്നുണ്ടായ ഒരു സംഭവ വികാസത്തിലൂടെയല്ലെന്നും വർഷങ്ങളോളം നീണ്ട സംഘടനാപ്രവർത്തനങ്ങളുടെയും രാഷ്ട്രീയ അധ്വാനത്തിന്റെയും ഫലമായിരുന്നുവെന്നുമാണ് സോണിയയുടെ നിരീക്ഷണം.
ആർഎസ്എസുമായുള്ള ദീർഘകാല ബന്ധം മോദിയുടെ രാഷ്ട്രീയ വ്യക്തിത്വം രൂപപ്പെടുത്തുന്നതിൽ നിർണായക പങ്കുവഹിച്ചു. സംഘടനയുടെ പ്രവർത്തനരീതികളും അച്ചടക്കവും ആശയപരമായ പരിശീലനവും അദ്ദേഹത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയ വളർച്ചയ്ക്ക് അടിത്തറയൊരുക്കിയ ഘടകങ്ങളായാണ് സോണിയ വിലയിരുത്തുന്നത്.
മോദിയുടെ രാഷ്ട്രീയ യാത്രയും സ്വന്തം ജീവിതാനുഭവങ്ങളും തമ്മിലുള്ള വ്യത്യാസവും സോണിയ ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നു. മോദി ആർഎസ്എസിന്റെ സംഘടനാ സംവിധാനത്തിലൂടെ വളർന്നുവന്നപ്പോൾ, സോണിയ ഗാന്ധിയുടെ രാഷ്ട്രീയ പ്രവേശനം നെഹ്റു-ഗാന്ധി കുടുംബവുമായുള്ള ബന്ധത്തിന്റെയും രാജീവ് ഗാന്ധിയുടെ മരണശേഷമുണ്ടായ രാഷ്ട്രീയ സാഹചര്യങ്ങളുടെയും പശ്ചാത്തലത്തിലായിരുന്നു.
ഇരുവരുടെയും രാഷ്ട്രീയ ജീവിതങ്ങളെ സ്വാധീനിച്ച വ്യക്തിപരമായ അനുഭവങ്ങളും സാമൂഹിക പശ്ചാത്തലങ്ങളും വ്യത്യസ്തമാണെന്നതാണ് സോണിയയുടെ വിലയിരുത്തലിന്റെ കാതൽ. പ്രധാനമന്ത്രി നരേന്ദ്ര മോദിയുമായുള്ള രാഷ്ട്രീയ അഭിപ്രായവ്യത്യാസങ്ങൾ വ്യക്തിപരമായ വിരോധത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിലുള്ളതല്ലെന്നും ഇന്ത്യയുടെ സ്വഭാവത്തെയും ഭാവിയെയും കുറിച്ചുള്ള വ്യത്യസ്ത ആശയങ്ങളിൽ നിന്നാണ് അവ രൂപപ്പെടുന്നതെന്നും സോണിയ ഗാന്ധി വിശദീകരിക്കുന്നു.
ഇന്ത്യയെക്കുറിച്ചുള്ള തന്റെ കാഴ്ചപ്പാട് കുടുംബത്തിൽനിന്ന് ലഭിച്ച മൂല്യങ്ങൾ, രാജ്യത്തെ വൈവിധ്യമാർന്ന സാമൂഹിക ജീവിതം, മതേതര ജനാധിപത്യ പാരമ്പര്യം എന്നിവയുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നുവെന്നാണ് അവർ പറയുന്നത്. വ്യത്യസ്ത മതവിശ്വാസങ്ങളും ഭാഷകളും സംസ്കാരങ്ങളും ജീവിതരീതികളും പിന്തുടരുന്ന ജനവിഭാഗങ്ങൾ ഒരുമിച്ച് ജീവിക്കുന്ന രാജ്യമാണ് ഇന്ത്യ. ഈ വൈവിധ്യത്തെ സംരക്ഷിക്കുന്നതും എല്ലാ പൗരന്മാർക്കും തുല്യമായ അവകാശങ്ങളും അവസരങ്ങളും ഉറപ്പാക്കുന്നതുമാണ് രാജ്യത്തിന്റെ ശക്തിയെന്ന് സോണിയ വിശ്വസിക്കുന്നു.
മതപരമോ ഭാഷാപരമോ സാമൂഹികമോ ആയ വ്യത്യാസങ്ങളുടെ പേരിൽ ഒരു വിഭാഗവും അവഗണിക്കപ്പെടരുത്. എല്ലാവർക്കും തുല്യമായ പരിഗണന ലഭിക്കുന്ന ജനാധിപത്യ സംവിധാനമാണ് ഇന്ത്യയിൽ നിലനിൽക്കേണ്ടതെന്ന നിലപാടും അവർ മുന്നോട്ടുവയ്ക്കുന്നു.
അതേസമയം, പ്രധാനമന്ത്രി മോദിയുടെ ഇന്ത്യയെക്കുറിച്ചുള്ള കാഴ്ചപ്പാട് ആർഎസ്എസിന്റെ പ്രത്യയശാസ്ത്രത്താലും അദ്ദേഹത്തിന്റെ വ്യക്തിപരമായ ജീവിതാനുഭവങ്ങളാലും സ്വാധീനിക്കപ്പെട്ടതാണെന്നാണ് സോണിയയുടെ വിലയിരുത്തൽ. ഈ വ്യത്യാസമാണ് ഇരുവരുടെയും രാഷ്ട്രീയ നിലപാടുകളിലും രാജ്യത്തിന്റെ ഭാവിയെക്കുറിച്ചുള്ള സമീപനങ്ങളിലും പ്രതിഫലിക്കുന്നതെന്ന് അവർ വിശദീകരിക്കുന്നു.
പ്രധാനമന്ത്രി മോദിയുമായുള്ള രാഷ്ട്രീയ എതിർപ്പിനെ വ്യക്തിപരമായ സംഘർഷമായി ചിത്രീകരിക്കുന്നതിനുപകരം ആശയപരമായ അഭിപ്രായവ്യത്യാസമായാണ് സോണിയ ഗാന്ധി അവതരിപ്പിക്കുന്നത്.
ഇന്ത്യൻ ജനാധിപത്യത്തിന്റെ അടിസ്ഥാന മൂല്യങ്ങൾ എന്തായിരിക്കണം, ഭരണകൂടം മതങ്ങളോടും വിവിധ സാമൂഹിക വിഭാഗങ്ങളോടും എങ്ങനെയാണ് സമീപിക്കേണ്ടത്, രാജ്യത്തിന്റെ സാംസ്കാരിക വൈവിധ്യം എങ്ങനെ സംരക്ഷിക്കണം തുടങ്ങിയ വിഷയങ്ങളിലാണ് പ്രധാനമായും വ്യത്യാസങ്ങളുള്ളതെന്നാണ് അവരുടെ വിശദീകരണം.
മതേതരത്വം, സാമൂഹിക നീതി, സമത്വം, എല്ലാവരെയും ഉൾക്കൊള്ളുന്ന ഭരണസംവിധാനം എന്നിവയ്ക്കാണ് തന്റെ രാഷ്ട്രീയ കാഴ്ചപ്പാടിൽ പ്രാധാന്യമെന്ന് സോണിയ പറയുന്നു. അതേസമയം, മോദിയുടെ രാഷ്ട്രീയ സമീപനത്തെ ആർഎസ്എസിന്റെ ആശയപരമായ പശ്ചാത്തലവുമായി ബന്ധപ്പെടുത്തിയാണ് അവർ വിലയിരുത്തുന്നത്.
രാഷ്ട്രീയ എതിരാളിയുടെ അധ്വാനത്തെയും സംഘടനാപരമായ വളർച്ചയെയും അംഗീകരിക്കുമ്പോഴും അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആശയങ്ങളോട് വിയോജിക്കാമെന്ന സമീപനമാണ് സോണിയയുടെ വിവരണങ്ങളിൽ പ്രകടമാകുന്നത്. ‘ബിലോങ്ങിംഗ്: എ ജേർണി ഓഫ് ലവ്’ എന്ന പുസ്തകം രാഷ്ട്രീയ അനുഭവങ്ങളുടെ വിവരണം മാത്രമായി ഒതുങ്ങുന്നില്ലെന്നാണ് അതിനെക്കുറിച്ചുള്ള റിപ്പോർട്ടുകൾ വ്യക്തമാക്കുന്നത്.
സോണിയ ഗാന്ധിയുടെ ബാല്യകാല അനുഭവങ്ങൾ, രാജീവ് ഗാന്ധിയുമായുള്ള ബന്ധം, ഇന്ത്യയിലേക്കുള്ള വരവ്, ഗാന്ധി കുടുംബത്തിലെ ജീവിതം, രാഷ്ട്രീയത്തിലേക്ക് കടന്നുവരേണ്ടിവന്ന സാഹചര്യങ്ങൾ തുടങ്ങിയ വിഷയങ്ങൾക്കും പുസ്തകത്തിൽ പ്രാധാന്യം നൽകുന്നുണ്ട്.
ഇന്ത്യയുമായുള്ള വൈകാരിക ബന്ധം എങ്ങനെ രൂപപ്പെട്ടു, രാജ്യത്തെക്കുറിച്ചുള്ള തന്റെ ചിന്തകളെ ഏതെല്ലാം അനുഭവങ്ങളാണ് സ്വാധീനിച്ചത്, പൊതുജീവിതത്തിൽ നേരിടേണ്ടിവന്ന വെല്ലുവിളികൾ എന്തൊക്കെയായിരുന്നു തുടങ്ങിയ കാര്യങ്ങളും സോണിയ വിവരിക്കുന്നതായി റിപ്പോർട്ടുകൾ പറയുന്നു. പ്രധാനമന്ത്രി മോദിയുമായുള്ള പരിമിതമായ വ്യക്തിപരമായ ബന്ധവും ഇരുവരുടെയും രാഷ്ട്രീയ ജീവിതങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള വ്യത്യാസവും ഈ വലിയ ജീവിതകഥയുടെ ഭാഗമായാണ് അവതരിപ്പിക്കപ്പെടുന്നത്.
ഇന്ത്യൻ രാഷ്ട്രീയത്തിൽ കോൺഗ്രസും ബിജെപിയും തമ്മിലുള്ള മത്സരം ശക്തമായി തുടരുന്ന സാഹചര്യത്തിൽ സോണിയ ഗാന്ധിയുടെ പരാമർശങ്ങൾക്ക് പ്രത്യേക പ്രാധാന്യമുണ്ട്. മോദിയുടെ രാഷ്ട്രീയ ഉയർച്ചയ്ക്ക് പിന്നിൽ ആർഎസ്എസിന്റെ സംഘടനാപരമായ പ്രവർത്തനങ്ങളും അദ്ദേഹത്തിന്റെ വ്യക്തിപരമായ അധ്വാനവും ഉണ്ടായിരുന്നുവെന്ന വിലയിരുത്തൽ, രാഷ്ട്രീയ എതിരാളിയുടെ വളർച്ചയെക്കുറിച്ചുള്ള സോണിയയുടെ നിരീക്ഷണമായാണ് കാണേണ്ടത്.
അതേസമയം, ഈ അംഗീകാരം മോദിയുടെ ഭരണരീതിയോടോ രാഷ്ട്രീയ പ്രത്യയശാസ്ത്രത്തോടോ ഉള്ള പിന്തുണയായി വ്യാഖ്യാനിക്കാനാവില്ല. ഇന്ത്യയുടെ മതേതര സ്വഭാവം, സാമൂഹിക ഐക്യം, ജനാധിപത്യ മൂല്യങ്ങൾ എന്നിവയെക്കുറിച്ചുള്ള തന്റെ നിലപാടുകളിൽ ഉറച്ചുനിൽക്കുന്നതായാണ് സോണിയയുടെ വിവരണം വ്യക്തമാക്കുന്നത്.
രാഷ്ട്രീയമായി രണ്ട് വ്യത്യസ്ത ധ്രുവങ്ങളിൽ നിലകൊള്ളുന്ന നേതാക്കൾ തമ്മിലുള്ള വ്യക്തിപരമായ മര്യാദയും പ്രത്യയശാസ്ത്രപരമായ അകലവും ഒരേസമയം നിലനിൽക്കാമെന്നതാണ് ഈ വിവരണങ്ങളുടെ പ്രധാന സന്ദേശം. മോദിയുടെ രാഷ്ട്രീയ യാത്രയ്ക്ക് പിന്നിലെ കഠിനാധ്വാനത്തെ അംഗീകരിക്കുമ്പോഴും ഇന്ത്യയുടെ ഭാവിയെക്കുറിച്ചുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ കാഴ്ചപ്പാടിനോട് തനിക്ക് അടിസ്ഥാനപരമായ വിയോജിപ്പുകളുണ്ടെന്ന നിലപാടാണ് സോണിയ ഗാന്ധി മുന്നോട്ടുവയ്ക്കുന്നത്.
