വാഷിംഗ്ടൺ: മനുഷ്യരാശിയുടെ ബഹിരാകാശ പര്യവേക്ഷണ ചരിത്രത്തിൽ മറ്റൊരു നിർണായക നാഴികക്കല്ലിലേക്ക് നീങ്ങുകയാണ് അമേരിക്കൻ ബഹിരാകാശ ഏജൻസിയായ നാസയുടെ വോയേജർ 1 (Voyager 1) ബഹിരാകാശ പേടകം. ഏകദേശം അഞ്ച് പതിറ്റാണ്ടുകൾക്ക് മുമ്പ് ഭൂമിയിൽ നിന്ന് വിക്ഷേപിച്ച ഈ മനുഷ്യനിർമിത പേടകം, ഭൂമിയിൽ നിന്ന് ഒരു പ്രകാശദിനം അകലെയെത്തുന്ന ആദ്യ ബഹിരാകാശവാഹനമെന്ന ചരിത്രനേട്ടത്തിന്റെ പടിവാതിൽക്കലാണ്. സൗരയൂഥത്തിന്റെ ഗ്രഹമേഖലകൾ പിന്നിട്ട് നക്ഷത്രാന്തര ബഹിരാകാശത്തിലൂടെ യാത്ര തുടരുന്ന വോയേജർ 1, ശാസ്ത്രലോകത്തിന് ഇന്നും വിലമതിക്കാനാവാത്ത വിവരങ്ങളാണ് നൽകുന്നത്.
1977 സെപ്റ്റംബർ അഞ്ചിന് വിക്ഷേപിച്ച വോയേജർ 1, മനുഷ്യൻ നിർമിച്ചിട്ടുള്ളതിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ദൂരെയെത്തിയ ബഹിരാകാശ പേടകമാണ്. ഏകദേശം 49 വർഷമായി ബഹിരാകാശത്ത് സഞ്ചരിക്കുന്ന പേടകം ഭൂമിയിൽ നിന്ന് 2600 കോടി കിലോമീറ്ററിലധികം അകലെയാണുള്ളത്. ഒരു പ്രകാശദിനം എന്നത് പ്രകാശം 24 മണിക്കൂറിൽ സഞ്ചരിക്കുന്ന ദൂരമാണ്. സെക്കൻഡിൽ ഏകദേശം മൂന്ന് ലക്ഷം കിലോമീറ്റർ വേഗത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുന്ന പ്രകാശം ഒരു ദിവസം ഏകദേശം 2,590 കോടി കിലോമീറ്റർ പിന്നിടും.
ഈ അകലം കൈവരിക്കുന്നതോടെ വോയേജർ 1-ൽ നിന്ന് പുറപ്പെടുന്ന റേഡിയോ സിഗ്നലുകൾ ഭൂമിയിലെത്താൻ ഏകദേശം 24 മണിക്കൂർ വേണ്ടിവരും. അതുപോലെ ഭൂമിയിൽ നിന്ന് അയയ്ക്കുന്ന നിർദേശങ്ങൾ പേടകത്തിലെത്താനും സമാനമായ സമയമെടുക്കും. ഒരു സന്ദേശം അയച്ച് അതിനുള്ള മറുപടി ലഭിക്കുന്നതിന് ഏകദേശം 48 മണിക്കൂർ കാത്തിരിക്കേണ്ടിവരുമെന്നത് ദൗത്യത്തിന്റെ സാങ്കേതിക സങ്കീർണത വ്യക്തമാക്കുന്നു.
എന്നാൽ 2026 നവംബറിൽ വോയേജർ 1 ഇതിനകം ഒരു പ്രകാശദിനം പിന്നിട്ടുവെന്ന അവകാശവാദം ഔദ്യോഗിക ദൂരവിവരങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ച് സ്ഥിരീകരിക്കേണ്ടതാണ്. ഭൂമിയും പേടകവും തമ്മിലുള്ള അകലം സമയത്തിനനുസരിച്ച് മാറുന്നതിനാൽ കൃത്യമായ നാഴികക്കല്ല് നിർണയിക്കുന്നതിലും ഈ വ്യത്യാസം പ്രധാനമാണ്.
സൗരയൂഥത്തിലെ ഭീമൻ ഗ്രഹങ്ങളെക്കുറിച്ച് കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾ ശേഖരിക്കുക എന്ന ലക്ഷ്യത്തോടെയാണ് നാസ വോയേജർ ദൗത്യത്തിന് തുടക്കമിട്ടത്. വോയേജർ 1-നും അതിന്റെ സഹോദര പേടകമായ വോയേജർ 2-നും ബഹിരാകാശ പര്യവേക്ഷണ ചരിത്രത്തിൽ സവിശേഷ സ്ഥാനമാണുള്ളത്.
1977 ഓഗസ്റ്റ് 20-ന് വോയേജർ 2 വിക്ഷേപിക്കപ്പെട്ടു. അതിന് 16 ദിവസങ്ങൾക്ക് ശേഷമാണ് വോയേജർ 1 യാത്ര ആരംഭിച്ചത്. എന്നാൽ വ്യത്യസ്തമായ സഞ്ചാരപഥവും വേഗതയും കാരണം വോയേജർ 1 സഹോദര പേടകത്തെ മറികടന്ന് കൂടുതൽ ദൂരെയെത്തി.
1979-ൽ വ്യാഴത്തിനടുത്തുകൂടി സഞ്ചരിച്ച വോയേജർ 1, ഗ്രഹത്തിന്റെ അന്തരീക്ഷം, കാന്തികക്ഷേത്രം, ഉപഗ്രഹങ്ങൾ എന്നിവയെക്കുറിച്ചുള്ള നിർണായക വിവരങ്ങൾ ശേഖരിച്ചു. വ്യാഴത്തിന്റെ ഉപഗ്രഹമായ അയോയിൽ സജീവ അഗ്നിപർവതങ്ങൾ കണ്ടെത്തിയതും ദൗത്യത്തിന്റെ ശ്രദ്ധേയമായ ശാസ്ത്രീയ നേട്ടങ്ങളിലൊന്നാണ്.
1980-ൽ ശനിയുടെ സമീപത്തുകൂടി കടന്നുപോയ പേടകം ഗ്രഹത്തിന്റെ മനോഹരമായ വളയങ്ങൾ, അന്തരീക്ഷഘടന, ഉപഗ്രഹങ്ങൾ എന്നിവയെക്കുറിച്ചും വിലപ്പെട്ട വിവരങ്ങൾ ഭൂമിയിലേക്ക് അയച്ചു. പ്രത്യേകിച്ച് ശനിയുടെ ഏറ്റവും വലിയ ഉപഗ്രഹമായ ടൈറ്റാനെക്കുറിച്ചുള്ള നിരീക്ഷണങ്ങൾ പിന്നീട് നടന്ന ബഹിരാകാശ ഗവേഷണങ്ങൾക്ക് വഴികാട്ടിയായി.
ഗ്രഹപര്യവേക്ഷണത്തിന്റെ പ്രധാന ലക്ഷ്യങ്ങൾ പൂർത്തിയാക്കിയ ശേഷവും വോയേജർ 1-ന്റെ യാത്ര അവസാനിച്ചില്ല. സൗരയൂഥത്തിന്റെ പുറംമേഖലയിലേക്ക് സഞ്ചാരം തുടർന്ന പേടകം 2012 ഓഗസ്റ്റിൽ സൂര്യനിൽ നിന്നുള്ള ചാർജിത കണങ്ങളുടെ സ്വാധീനം പ്രധാനമായുള്ള ഹീലിയോസ്ഫിയർ എന്ന മേഖലയ്ക്ക് പുറത്തുകടന്ന് നക്ഷത്രാന്തര ബഹിരാകാശത്തിലെത്തി. ഇത്തരമൊരു നേട്ടം കൈവരിക്കുന്ന ആദ്യ മനുഷ്യനിർമിത ബഹിരാകാശ പേടകമായി ഇതോടെ വോയേജർ 1 മാറി.
സൗരയൂഥത്തിന് പുറത്തുള്ള ബഹിരാകാശ പരിസ്ഥിതിയെക്കുറിച്ച് നേരിട്ടുള്ള വിവരങ്ങൾ ശേഖരിക്കാൻ വോയേജർ പേടകങ്ങൾ ശാസ്ത്രജ്ഞരെ സഹായിക്കുന്നു. നക്ഷത്രാന്തര മേഖലയിലെ കാന്തികക്ഷേത്രങ്ങൾ, പ്ലാസ്മയുടെ സ്വഭാവം, കോസ്മിക് കിരണങ്ങൾ, ചാർജിത കണങ്ങളുടെ സാന്ദ്രത തുടങ്ങിയവയെക്കുറിച്ചുള്ള നിരീക്ഷണങ്ങളാണ് ഇവയുടെ പ്രധാന സംഭാവന.
ഭൂമിയിൽ നിന്ന് ഇത്രയും അകലെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന പേടകങ്ങളിൽ നിന്ന് ലഭിക്കുന്ന വിവരങ്ങൾ പ്രപഞ്ചത്തിലെ കണികാപ്രവാഹങ്ങളെയും സൂര്യന്റെ സ്വാധീനമേഖലയെയും കുറിച്ചുള്ള ശാസ്ത്രീയ ധാരണ വികസിപ്പിക്കാൻ സഹായിക്കുന്നു.
നാസയുടെ ജെറ്റ് പ്രൊപ്പൽഷൻ ലബോറട്ടറിയിലെ ശാസ്ത്രജ്ഞരും എൻജിനീയർമാരുമാണ് പേടകത്തിന്റെ പ്രവർത്തനങ്ങൾ നിരീക്ഷിക്കുകയും നിയന്ത്രിക്കുകയും ചെയ്യുന്നത്. നാസയുടെ ഡീപ് സ്പേസ് നെറ്റ്വർക്ക് എന്ന ആഗോള ആന്റിന സംവിധാനത്തിലൂടെയാണ് വോയേജർ 1-നുമായുള്ള ആശയവിനിമയം നടക്കുന്നത്.
ഭൂമിയിൽ നിന്ന് കോടിക്കണക്കിന് കിലോമീറ്ററുകൾ അകലെയുള്ള പേടകവുമായി ആശയവിനിമയം നിലനിർത്തുക എന്നത് തന്നെ വലിയ സാങ്കേതിക നേട്ടമാണ്. വളരെ ദുർബലമായി ഭൂമിയിലെത്തുന്ന റേഡിയോ സിഗ്നലുകൾ സ്വീകരിക്കുന്നതിനും അവയിൽ നിന്ന് ശാസ്ത്രീയ വിവരങ്ങൾ വേർതിരിച്ചെടുക്കുന്നതിനും അത്യാധുനിക സംവിധാനങ്ങളാണ് ഉപയോഗിക്കുന്നത്.
ഇന്നത്തെ സ്മാർട്ട്ഫോണുകളുമായി താരതമ്യം ചെയ്യുമ്പോൾ വളരെ പരിമിതമായ കമ്പ്യൂട്ടിങ് ശേഷിയുള്ള സാങ്കേതികവിദ്യയാണ് വോയേജർ 1-ൽ ഉപയോഗിച്ചിരിക്കുന്നത്. എന്നിട്ടും ഏകദേശം അരനൂറ്റാണ്ടിന് ശേഷവും പേടകം പ്രവർത്തിക്കുന്നത് എൻജിനീയറിങ് രംഗത്തെ അസാധാരണ നേട്ടമായാണ് വിലയിരുത്തപ്പെടുന്നത്.
സൂര്യനിൽ നിന്ന് ഇത്രയും അകലെ സൗരോർജ പാനലുകൾ ഉപയോഗിച്ച് ആവശ്യമായ വൈദ്യുതി ഉൽപാദിപ്പിക്കുക പ്രായോഗികമല്ല. അതിനാൽ റേഡിയോഐസോടോപ്പ് തെർമോഇലക്ട്രിക് ജനറേറ്ററുകളാണ് വോയേജർ പേടകങ്ങൾക്ക് ഊർജം നൽകുന്നത്. പ്ലൂട്ടോണിയം-238-ന്റെ റേഡിയോആക്ടീവ് ക്ഷയത്തിൽ നിന്ന് ഉൽപാദിപ്പിക്കപ്പെടുന്ന താപത്തെ വൈദ്യുതിയാക്കി മാറ്റുന്ന സംവിധാനമാണിത്.
എന്നാൽ കാലക്രമേണ ഈ ജനറേറ്ററുകളുടെ വൈദ്യുതി ഉൽപാദനശേഷി കുറഞ്ഞുവരികയാണ്. അതിനാൽ പേടകത്തിന്റെ പ്രവർത്തനകാലം പരമാവധി നീട്ടുന്നതിനായി ചില ഉപകരണങ്ങൾ ഘട്ടംഘട്ടമായി പ്രവർത്തനരഹിതമാക്കേണ്ട സാഹചര്യം നാസ നേരിടുന്നു. പേടകത്തിന്റെ ആശയവിനിമയ സംവിധാനങ്ങളിലും കമ്പ്യൂട്ടറുകളിലും ഇടയ്ക്കിടെ സാങ്കേതിക പ്രശ്നങ്ങൾ ഉണ്ടായിട്ടുണ്ട്. ഭൂമിയിൽ നിന്ന് നേരിട്ട് അറ്റകുറ്റപ്പണികൾ നടത്താൻ കഴിയാത്തതിനാൽ വിദൂര നിർദേശങ്ങളിലൂടെയാണ് എൻജിനീയർമാർ പ്രശ്നങ്ങൾ പരിഹരിക്കുന്നത്. ദീർഘമായ സിഗ്നൽ യാത്രാസമയം ഇത്തരം പ്രവർത്തനങ്ങളെ കൂടുതൽ സങ്കീർണമാക്കുന്നു.
വോയേജർ 1 മണിക്കൂറിൽ ഏകദേശം 61,000 കിലോമീറ്റർ വേഗത്തിലാണ് സൂര്യനിൽ നിന്ന് അകന്നുപോകുന്നത്. ഭൂമിയിലെ യാത്രകളുമായി താരതമ്യം ചെയ്യുമ്പോൾ ഇത് അതിശയകരമായ വേഗമാണെങ്കിലും നക്ഷത്രങ്ങൾക്കിടയിലെ ഭീമമായ ദൂരങ്ങൾ മറികടക്കാൻ ഈ വേഗം വളരെ പരിമിതമാണ്. ഒരു പ്രകാശവർഷം എന്നത് പ്രകാശം ഒരു വർഷത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുന്ന ദൂരമാണ്. ഏകദേശം 9.46 ട്രില്യൺ കിലോമീറ്ററാണ് ഈ അകലം. നിലവിലെ വേഗത്തിൽ ഒരു പ്രകാശവർഷത്തിന് തുല്യമായ ദൂരം സഞ്ചരിക്കാൻ വോയേജർ 1-ന് ഏകദേശം 18,000 വർഷം വേണ്ടിവരും.
അതേസമയം, വോയേജർ 1 ഏതെങ്കിലും നക്ഷത്രത്തിലേക്ക് നേരിട്ട് സഞ്ചരിക്കുന്ന ദൗത്യമല്ല. ഏകദേശം 40,000 വർഷങ്ങൾക്ക് ശേഷം ഗ്ലീസ് 445 എന്ന നക്ഷത്രത്തിന്റെ സമീപത്തുകൂടി പേടകം കടന്നുപോകുമെന്നാണ് ശാസ്ത്രീയ കണക്കുകൂട്ടൽ. അപ്പോഴും നക്ഷത്രത്തിൽ നിന്ന് വലിയ അകലത്തിലായിരിക്കും പേടകം സ്ഥിതിചെയ്യുക.
മനുഷ്യരുടെ ജീവിതകാലവുമായി താരതമ്യം ചെയ്യുമ്പോൾ സങ്കൽപ്പിക്കാൻ പോലും പ്രയാസമുള്ള കാലയളവുകളിലേക്കാണ് വോയേജറിന്റെ യാത്ര നീളുന്നത്.

വോയേജർ 1-ന്റെ ഏറ്റവും ശ്രദ്ധേയമായ സംഭാവനകളിലൊന്നാണ് 1990 ഫെബ്രുവരി 14-ന് പകർത്തിയ ഭൂമിയുടെ ചരിത്രപ്രസിദ്ധമായ ചിത്രം. ഏകദേശം 600 കോടി കിലോമീറ്റർ അകലെ നിന്ന് ഭൂമിയിലേക്ക് ക്യാമറ തിരിച്ചാണ് പേടകം ചിത്രം പകർത്തിയത്. വിശാലമായ ബഹിരാകാശത്തിന്റെ പശ്ചാത്തലത്തിൽ ഒരു ചെറിയ പ്രകാശബിന്ദുവായി മാത്രം ഭൂമി പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്ന ഈ ചിത്രമാണ് പിന്നീട് ‘പെയിൽ ബ്ലൂ ഡോട്ട്’ എന്ന പേരിൽ ലോകപ്രശസ്തമായത്.
പ്രശസ്ത ജ്യോതിശാസ്ത്രജ്ഞനായ കാൾ സാഗന്റെ നിർദേശപ്രകാരമാണ് ചിത്രം പകർത്തിയത്. പ്രപഞ്ചത്തിന്റെ അനന്ത വിശാലതയിൽ മനുഷ്യരാശിയുടെ സ്ഥാനം എത്ര ചെറുതാണെന്ന് ഓർമിപ്പിക്കുന്ന പ്രതീകമായി ഈ ചിത്രം മാറി. മനുഷ്യരുടെ എല്ലാ ചരിത്രങ്ങളും സംസ്കാരങ്ങളും യുദ്ധങ്ങളും വിജയങ്ങളും പരാജയങ്ങളും സംഭവിച്ച ഭൂമി, പ്രപഞ്ചത്തിന്റെ വിശാലതയിൽ ഒരു ചെറിയ ബിന്ദു മാത്രമാണെന്ന ചിന്ത ലോകമെമ്പാടുമുള്ളവരെ ആഴത്തിൽ സ്വാധീനിച്ചു.
വോയേജർ 1-ന്റെയും വോയേജർ 2-ന്റെയും മറ്റൊരു സവിശേഷതയാണ് അവയിൽ ഘടിപ്പിച്ചിരിക്കുന്ന ‘ഗോൾഡൻ റെക്കോർഡ്’. ഏകദേശം 30 സെന്റീമീറ്റർ വ്യാസമുള്ള സ്വർണം പൂശിയ ചെമ്പ് ഫോണോഗ്രാഫ് ഡിസ്കാണിത്. ഭൂമിയിലെ ജീവജാലങ്ങൾ, മനുഷ്യസംസ്കാരം, പ്രകൃതിശബ്ദങ്ങൾ, സംഗീതം, വിവിധ ഭാഷകളിലുള്ള ആശംസകൾ എന്നിവ ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. 55 ഭാഷകളിലുള്ള സന്ദേശങ്ങളും ഭൂമിയിലെ ജീവിതത്തെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്ന 115 ചിത്രങ്ങളും റെക്കോർഡിന്റെ ഭാഗമാണ്.
ഭാവിയിൽ ഏതെങ്കിലും അന്യഗ്രഹ നാഗരികത ഈ പേടകങ്ങൾ കണ്ടെത്തുകയാണെങ്കിൽ ഭൂമിയെയും മനുഷ്യരാശിയെയും പരിചയപ്പെടുത്തുന്ന സന്ദേശമായാണ് ഗോൾഡൻ റെക്കോർഡ് രൂപകൽപന ചെയ്തിരിക്കുന്നത്. 1977-ലെ ഭൂമിയിലെ മനുഷ്യജീവിതത്തിന്റെയും ശാസ്ത്രസാങ്കേതിക പുരോഗതിയുടെയും സവിശേഷമായ ഒരു കാലസാക്ഷ്യമായി ഇതിനെ കണക്കാക്കാം.
വോയേജർ 1-നൊപ്പം വിക്ഷേപിച്ച വോയേജർ 2-വും നക്ഷത്രാന്തര ബഹിരാകാശത്തിലൂടെ യാത്ര തുടരുകയാണ്. 2018-ലാണ് വോയേജർ 2 ഹീലിയോസ്ഫിയറിന് പുറത്തുകടന്നത്.
വ്യാഴം, ശനി, യുറാനസ്, നെപ്റ്റ്യൂൺ എന്നീ നാല് ഭീമൻ ഗ്രഹങ്ങളെയും സമീപത്തുകൂടി നിരീക്ഷിച്ച ഏക ബഹിരാകാശ പേടകമാണ് വോയേജർ 2. പ്രത്യേകിച്ച് യുറാനസിനെയും നെപ്റ്റ്യൂണിനെയും കുറിച്ചുള്ള നേരിട്ടുള്ള നിരീക്ഷണങ്ങളിൽ ഈ ദൗത്യം നിർണായക പങ്കുവഹിച്ചു.
രണ്ട് പേടകങ്ങളും വ്യത്യസ്ത ദിശകളിലൂടെയാണ് സഞ്ചരിക്കുന്നത്. അതിനാൽ നക്ഷത്രാന്തര ബഹിരാകാശത്തിന്റെ വിവിധ മേഖലകളെക്കുറിച്ചുള്ള വിവരങ്ങൾ താരതമ്യം ചെയ്യാനും ശാസ്ത്രജ്ഞർക്ക് കഴിയുന്നു. വോയേജർ ദൗത്യത്തിന്റെ ദീർഘകാല പ്രവർത്തനങ്ങൾക്ക് നേതൃത്വം നൽകിയ നാസ ശാസ്ത്രജ്ഞയായ സുസാൻ ഡോഡ് ഉൾപ്പെടെയുള്ളവർ ഈ പേടകങ്ങളെ മനുഷ്യരാശിയുടെ അസാധാരണ സാങ്കേതിക പൈതൃകമായാണ് വിശേഷിപ്പിച്ചിട്ടുള്ളത്.
ഭൂമിയിൽ നിന്ന് ഇത്രയും അകലെ സഞ്ചരിക്കുമ്പോഴും ശാസ്ത്രീയ വിവരങ്ങൾ അയയ്ക്കാൻ കഴിയുന്ന വോയേജർ 1, മനുഷ്യന്റെ അന്വേഷണത്വരയുടെയും സാങ്കേതിക മികവിന്റെയും തെളിവാണ്. ഭാവിയിൽ ഊർജക്ഷാമം മൂലം ശാസ്ത്രീയ ഉപകരണങ്ങളും ആശയവിനിമയ സംവിധാനങ്ങളും പ്രവർത്തനം അവസാനിപ്പിച്ചാലും പേടകത്തിന്റെ യാത്ര തുടരും. ഭൂമിയിൽ നിന്നുള്ള നിർദേശങ്ങളോ ഇന്ധനമോ ആവശ്യമില്ലാതെ നക്ഷത്രങ്ങൾക്കിടയിലെ വിശാലമായ ശൂന്യതയിലൂടെ അത് മുന്നേറിക്കൊണ്ടിരിക്കും.
ഒരു പ്രകാശദിനം എന്ന നാഴികക്കല്ല് ബഹിരാകാശത്തിന്റെ അനന്തമായ ദൂരങ്ങളുമായി താരതമ്യം ചെയ്യുമ്പോൾ ചെറിയൊരു ചുവടുവയ്പ് മാത്രമായിരിക്കാം. എന്നാൽ മനുഷ്യരാശിയുടെ ബഹിരാകാശ പര്യവേക്ഷണ ചരിത്രത്തിൽ അതിന് അതീവ പ്രാധാന്യമുണ്ട്.
ഏകദേശം അരനൂറ്റാണ്ട് മുമ്പ് ഭൂമിയിൽ നിന്ന് യാത്രതിരിച്ച വോയേജർ 1, മനുഷ്യന്റെ അറിവും സ്വപ്നങ്ങളും ഭൂമിയുടെ സന്ദേശവും വഹിച്ചുകൊണ്ട് ഇന്നും പ്രപഞ്ചത്തിന്റെ അജ്ഞാത മേഖലകളിലേക്ക് സഞ്ചരിക്കുകയാണ്.
