ന്യൂയോർക്ക്: ഐക്യരാഷ്ട്രസഭ സുരക്ഷാ കൗൺസിലിൽ (UNSC) സ്ഥിരാംഗത്വം നേടാനുള്ള ഇന്ത്യയുടെ ദീർഘകാല ശ്രമത്തിന് പുതിയ നയതന്ത്ര പിന്തുണ. മധ്യ യൂറോപ്പിലെ നാല് രാജ്യങ്ങൾ ഉൾപ്പെടുന്ന വിസെഗ്രാഡ് ഗ്രൂപ്പ് അഥവാ V4 ആണ് ഇന്ത്യയുടെ സ്ഥിരാംഗത്വ ആവശ്യത്തിന് കൂട്ടായ പിന്തുണ പ്രഖ്യാപിച്ചത്. ഹംഗറി, പോളണ്ട്, സ്ലൊവാക്യ, ചെക്ക് റിപ്പബ്ലിക് (ചെക്കിയ) എന്നിവയാണ് V4 അംഗരാജ്യങ്ങൾ.
ഐക്യരാഷ്ട്രസഭ പൊതുസഭയുടെ 81-ാം സമ്മേളനത്തോടനുബന്ധിച്ച് ന്യൂയോർക്കിൽ നടന്ന ആദ്യ V4-ഇന്ത്യ വിദേശകാര്യ മന്ത്രിതല യോഗത്തിലാണ് ഇന്ത്യയുടെ ആവശ്യത്തിന് നാല് രാജ്യങ്ങളും പിന്തുണ അറിയിച്ചത്. ഇന്ത്യൻ വിദേശകാര്യ മന്ത്രി എസ്. ജയ്ശങ്കർ യോഗത്തിൽ പങ്കെടുത്തു. ഇന്ത്യയും V4 രാജ്യങ്ങളും ഒരുമിച്ച് വിദേശകാര്യ മന്ത്രിതലത്തിൽ കൂടിക്കാഴ്ച നടത്തുന്ന പുതിയ സംവിധാനത്തിനും ഇതോടെ തുടക്കമായി.
യോഗത്തിനുശേഷം സ്ലൊവാക്യൻ വിദേശകാര്യ മന്ത്രി ജുരാജ് ബ്ലാനാർ നടത്തിയ പ്രതികരണമാണ് ഇന്ത്യയുടെ യുഎൻഎസ്സി അംഗത്വ ആവശ്യത്തിന് V4 രാജ്യങ്ങളുടെ നിലപാട് വ്യക്തമാക്കിയത്. ഗ്ലോബൽ സൗത്തിലെ പ്രധാന രാജ്യവും ഇന്തോ-പസഫിക് മേഖലയിലെ ഉയർന്നുവരുന്ന ശക്തിയുമായ ഇന്ത്യയ്ക്ക് സുരക്ഷാ കൗൺസിലിൽ സ്ഥിരമായ സ്ഥാനം ലഭിക്കണമെന്ന കാര്യത്തിൽ V4 രാജ്യങ്ങൾ യോജിക്കുന്നതായി അദ്ദേഹം വ്യക്തമാക്കി.
യുഎൻ സുരക്ഷാ കൗൺസിലിന്റെ നിലവിലെ ഘടന ഇന്നത്തെ ആഗോള രാഷ്ട്രീയ-സാമ്പത്തിക യാഥാർഥ്യങ്ങളെ കൂടുതൽ പ്രതിഫലിപ്പിക്കുന്ന തരത്തിൽ പരിഷ്കരിക്കണമെന്ന ഇന്ത്യയുടെ ആവശ്യത്തിനാണ് V4 പിന്തുണ നൽകുന്നത്.
ചെക്ക് റിപ്പബ്ലിക്, ഹംഗറി, പോളണ്ട്, സ്ലൊവാക്യ എന്നീ നാല് മധ്യ യൂറോപ്യൻ രാജ്യങ്ങൾ ചേർന്ന പ്രാദേശിക സഹകരണ കൂട്ടായ്മയാണ് വിസെഗ്രാഡ് ഗ്രൂപ്പ് (Visegrád Group–V4). 1991-ൽ രൂപീകരിക്കപ്പെട്ട ഈ കൂട്ടായ്മ രാഷ്ട്രീയ, സാമ്പത്തിക, സുരക്ഷാ വിഷയങ്ങൾ ഉൾപ്പെടെ വിവിധ മേഖലകളിൽ അംഗരാജ്യങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള സഹകരണം ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നതിനുള്ള വേദിയാണ്.
ആദ്യ V4-ഇന്ത്യ യോഗം സുരക്ഷാ കൗൺസിൽ വിഷയത്തിൽ മാത്രം ഒതുങ്ങിയില്ല. രാഷ്ട്രീയ സഹകരണം, വ്യാപാരം, സാങ്കേതികവിദ്യ, നവീകരണം, ഗവേഷണം, വിദ്യാഭ്യാസം, പ്രതിരോധം, കണക്റ്റിവിറ്റി, ബഹിരാകാശ മേഖല, സാംസ്കാരിക ബന്ധങ്ങൾ തുടങ്ങിയ മേഖലകളിൽ സഹകരണം വിപുലീകരിക്കുന്നതും ചർച്ചയായി. വാർഷിക ബിസിനസ് ഫോറം ഉൾപ്പെടെയുള്ള പദ്ധതികളും പരിഗണനയിലുണ്ട്.
1945-ൽ ഐക്യരാഷ്ട്രസഭ രൂപീകരിക്കപ്പെട്ട കാലത്തെ ആഗോള രാഷ്ട്രീയ സാഹചര്യങ്ങളിൽ നിന്ന് ലോകം വലിയ മാറ്റങ്ങളിലൂടെ കടന്നുപോയിട്ടുണ്ടെങ്കിലും സുരക്ഷാ കൗൺസിലിലെ സ്ഥിരാംഗങ്ങളുടെ ഘടനയിൽ മാറ്റമുണ്ടായിട്ടില്ലെന്നതാണ് ഇന്ത്യ ഉൾപ്പെടെയുള്ള പരിഷ്കരണ അനുകൂല രാജ്യങ്ങളുടെ പ്രധാന വാദം.
നിലവിൽ അമേരിക്ക, റഷ്യ, ചൈന, ഫ്രാൻസ്, യുണൈറ്റഡ് കിംഗ്ഡം എന്നീ അഞ്ച് രാജ്യങ്ങളാണ് സുരക്ഷാ കൗൺസിലിലെ സ്ഥിരാംഗങ്ങൾ. ഇവയെ പൊതുവേ P5 എന്നാണ് വിളിക്കുന്നത്. ഈ അഞ്ച് രാജ്യങ്ങൾക്കും വീറ്റോ അധികാരമുണ്ട്. സുരക്ഷാ കൗൺസിൽ പരിഷ്കരണം സംബന്ധിച്ച അന്തർസർക്കാർ ചർച്ചകൾ യുഎൻ പൊതുസഭയുടെ കീഴിൽ ഇപ്പോഴും തുടരുകയാണ്.
ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ ജനസംഖ്യയുള്ള രാജ്യങ്ങളിലൊന്നെന്ന നില, വലിയ സമ്പദ്വ്യവസ്ഥ, അന്താരാഷ്ട്ര നയതന്ത്ര രംഗത്തെ സ്വാധീനം, യുഎൻ സമാധാന പരിപാലന പ്രവർത്തനങ്ങളിലെ ദീർഘകാല പങ്കാളിത്തം തുടങ്ങിയ ഘടകങ്ങൾ ചൂണ്ടിക്കാട്ടിയാണ് സ്ഥിരാംഗത്വത്തിനുള്ള അവകാശവാദം ഇന്ത്യ മുന്നോട്ടുവയ്ക്കുന്നത്.
ഇന്ത്യ ഇതുവരെ എട്ട് തവണ യുഎൻ സുരക്ഷാ കൗൺസിലിൽ സ്ഥിരമല്ലാത്ത അംഗമായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. ഏറ്റവും ഒടുവിലത്തെ കാലാവധി 2021-2022 ആയിരുന്നു. 2022 അവസാനത്തോടെ ഇന്ത്യയുടെ ആ രണ്ട് വർഷത്തെ കാലാവധി പൂർത്തിയായി.
സ്ഥിരാംഗത്വത്തിനായുള്ള നീക്കത്തിൽ ഇന്ത്യ ഒറ്റയ്ക്കല്ല. ബ്രസീൽ, ജർമ്മനി, ജപ്പാൻ എന്നിവയ്ക്കൊപ്പം ഇന്ത്യ G4 കൂട്ടായ്മയുടെ ഭാഗമാണ്. സുരക്ഷാ കൗൺസിലിലെ സ്ഥിരവും സ്ഥിരമല്ലാത്തതുമായ അംഗസംഖ്യ വർധിപ്പിച്ച് ഏഷ്യ, ആഫ്രിക്ക, ലാറ്റിൻ അമേരിക്ക തുടങ്ങിയ മേഖലകൾക്ക് കൂടുതൽ പ്രാതിനിധ്യം നൽകുന്ന പരിഷ്കരണ മാതൃകയാണ് G4 മുന്നോട്ടുവയ്ക്കുന്നത്.
V4 രാജ്യങ്ങളുടെ പിന്തുണ ഇന്ത്യയ്ക്ക് നയതന്ത്രപരമായി ശ്രദ്ധേയമാണെങ്കിലും സ്ഥിരാംഗത്വത്തിലേക്കുള്ള വഴി സങ്കീർണമാണ്. സുരക്ഷാ കൗൺസിലിന്റെ വലുപ്പം എത്രത്തോളം വർധിപ്പിക്കണം, ഏതെല്ലാം രാജ്യങ്ങൾക്കോ മേഖലകൾക്കോ പുതിയ സ്ഥിരാംഗത്വം നൽകണം, പുതിയ സ്ഥിരാംഗങ്ങൾക്ക് വീറ്റോ അധികാരം നൽകണമോ തുടങ്ങിയ അടിസ്ഥാന വിഷയങ്ങളിൽ യുഎൻ അംഗരാജ്യങ്ങൾക്കിടയിൽ ഇപ്പോഴും അഭിപ്രായവ്യത്യാസങ്ങളുണ്ട്. സുരക്ഷാ കൗൺസിൽ പരിഷ്കരണവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട അന്തർസർക്കാർ ചർച്ചകൾ തുടരുന്നതും ഇതുകൊണ്ടാണ്.
നിലവിലെ P5 രാജ്യങ്ങളിൽ ഇന്ത്യയുടെ സ്ഥിരാംഗത്വത്തെക്കുറിച്ചുള്ള സമീപനത്തിലും വ്യത്യാസങ്ങളുണ്ട്. അതിനാൽ വിവിധ രാജ്യങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള രാഷ്ട്രീയ പിന്തുണ മാത്രം കൊണ്ട് സ്ഥിരാംഗത്വം യാഥാർഥ്യമാകില്ല. സുരക്ഷാ കൗൺസിലിന്റെ ഘടനയിൽ അടിസ്ഥാനപരമായ മാറ്റം വരുത്തുന്നതിന് യുഎൻ ചാർട്ടറുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ഔപചാരിക നടപടികളും വിശാലമായ അംഗരാജ്യ പിന്തുണയും ആവശ്യമാണ്.
സുരക്ഷാ കൗൺസിൽ പരിഷ്കരണത്തിലെ ഏറ്റവും സങ്കീർണമായ വിഷയങ്ങളിലൊന്നാണ് വീറ്റോ. നിലവിലെ അഞ്ച് സ്ഥിരാംഗങ്ങൾക്കും നിർണായക പ്രമേയങ്ങൾ തടയാനുള്ള വീറ്റോ അധികാരമുണ്ട്. കൗൺസിലിലേക്ക് പുതിയ സ്ഥിരാംഗങ്ങളെ ഉൾപ്പെടുത്തിയാൽ അവർക്കും സമാന അധികാരം നൽകണമോ എന്ന കാര്യത്തിൽ രാജ്യങ്ങൾക്കിടയിൽ ഏകാഭിപ്രായമില്ല.
2026 സെപ്റ്റംബർ 22-ന് റഷ്യയും സുരക്ഷാ കൗൺസിലിൽ പുതിയ സ്ഥിരാംഗങ്ങളെ ഉൾപ്പെടുത്തുന്നതിനുള്ള വിപുലീകരണത്തെ പിന്തുണയ്ക്കുന്ന നിലപാട് ആവർത്തിച്ചു. അതേസമയം നിലവിലെ വീറ്റോ സംവിധാനം നിലനിർത്തണമെന്നും മോസ്കോ വ്യക്തമാക്കി. ഇത് സുരക്ഷാ കൗൺസിൽ പരിഷ്കരണ ചർച്ചകളിലെ സങ്കീർണത വീണ്ടും വ്യക്തമാക്കുന്നു.
ഈ സാഹചര്യത്തിലാണ് ഹംഗറി, പോളണ്ട്, സ്ലൊവാക്യ, ചെക്ക് റിപ്പബ്ലിക് എന്നീ നാല് V4 രാജ്യങ്ങളുടെ കൂട്ടായ പിന്തുണ ഇന്ത്യയ്ക്ക് പ്രാധാന്യമാർജിക്കുന്നത്. സ്ഥിരാംഗത്വം ഉടൻ ലഭിക്കുമെന്നതിന് ഇത് ഉറപ്പല്ലെങ്കിലും, സുരക്ഷാ കൗൺസിൽ പരിഷ്കരിക്കണമെന്നും ഇന്ത്യയ്ക്ക് സ്ഥിരമായ പ്രാതിനിധ്യം നൽകണമെന്നും ആവശ്യപ്പെടുന്ന രാജ്യങ്ങളുടെ നിരയിൽ നാല് യൂറോപ്യൻ രാജ്യങ്ങൾ കൂടി വ്യക്തമായ നിലപാടോടെ എത്തിയിരിക്കുകയാണ്.
അതേസമയം, V4-ഇന്ത്യ ബന്ധം യുഎൻ സുരക്ഷാ കൗൺസിൽ വിഷയത്തിന് അപ്പുറത്തേക്കും വ്യാപിപ്പിക്കാനുള്ള ധാരണയാണ് ന്യൂയോർക്ക് യോഗത്തിന്റെ മറ്റൊരു പ്രധാന ഫലം. സാമ്പത്തികം, പ്രതിരോധം, സാങ്കേതികവിദ്യ, വിദ്യാഭ്യാസം, ഗവേഷണം, ജനങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള ബന്ധം തുടങ്ങിയ മേഖലകളിൽ കൂടുതൽ സഹകരണം ലക്ഷ്യമിടുന്നതോടെ V4-ഇന്ത്യ ഫോർമാറ്റ് ഭാവിയിൽ പുതിയ നയതന്ത്ര വേദിയായി വളരാനും സാധ്യതയുണ്ട്.
