യുദ്ധവും വിലക്കയറ്റവും ഇറാനെ വരിഞ്ഞുമുറുക്കുന്നു; ജീവിതച്ചെലവ് താങ്ങാനാകാതെ ജനങ്ങൾ, സ്വപ്നങ്ങൾ ഉപേക്ഷിച്ച് കുടുംബങ്ങൾ

ദുബായ്: അമേരിക്കയുമായി എട്ടുമാസമായി തുടരുന്ന യുദ്ധവും രൂക്ഷമായ സാമ്പത്തിക പ്രതിസന്ധിയും ഇറാനിലെ സാധാരണക്കാരുടെ ജീവിതം ദുരിതപൂർണമാക്കുന്നു. പതിറ്റാണ്ടുകൾക്കിടയിലെ ഏറ്റവും കടുത്ത പണപ്പെരുപ്പമാണ് രാജ്യം നേരിടുന്നത്. ഭക്ഷണം, പാർപ്പിടം, വിദ്യാഭ്യാസം, ആരോഗ്യസംരക്ഷണം തുടങ്ങിയ അടിസ്ഥാന ആവശ്യങ്ങൾക്കുപോലും പണം കണ്ടെത്താനാകാതെ കുടുംബങ്ങൾ വലയുകയാണ്. വരുമാനം കുത്തനെ ഇടിയുകയും ജീവിതച്ചെലവ് നിയന്ത്രണാതീതമായി ഉയരുകയും ചെയ്തതോടെ പലരും ഭാവിയെക്കുറിച്ചുള്ള പ്രതീക്ഷകൾ ഉപേക്ഷിക്കേണ്ട സാഹചര്യത്തിലാണ്.

പ്രധാന നഗരങ്ങളിൽ മാത്രമല്ല, രാജ്യത്തിന്റെ ഗ്രാമീണ മേഖലകളിലും സാമ്പത്തിക പ്രതിസന്ധിയുടെ ആഘാതം പ്രകടമാണ്. ലഭിക്കുന്ന ശമ്പളം നിത്യജീവിതത്തിലെ അടിസ്ഥാന ചെലവുകൾക്കുപോലും തികയുന്നില്ലെന്ന് തൊഴിലാളികൾ പറയുന്നു. കുടുംബവരുമാനത്തിന്റെ സിംഹഭാഗവും ഭക്ഷണത്തിനും വാടകയ്ക്കും മറ്റ് അത്യാവശ്യങ്ങൾക്കുമായി ചെലവഴിക്കേണ്ടിവരുന്നു. മറുവശത്ത്, ഉൽപ്പാദനച്ചെലവ് വർധിക്കുന്നതും ഉപഭോക്താക്കളുടെ വാങ്ങൽശേഷി കുറയുന്നതും വ്യാപാരമേഖലയെയും പ്രതിസന്ധിയിലാക്കുന്നു.

ഫെബ്രുവരി 28ന് ഇറാനെതിരെ അമേരിക്കയും ഇസ്രായേലും നടത്തിയ ആക്രമണങ്ങളെത്തുടർന്നാണ് സംഘർഷം രൂക്ഷമായത്. പിന്നാലെ ഇറാൻ ഹോർമുസ് കടലിടുക്ക് അടച്ചതും ഗൾഫ് മേഖലയിലെ ഇറാനിയൻ തുറമുഖങ്ങൾക്ക് അമേരിക്ക ഉപരോധം ഏർപ്പെടുത്തിയതും രാജ്യത്തിന്റെ എണ്ണക്കയറ്റുമതിയെയും വ്യാപാരത്തെയും സർക്കാർ വരുമാനത്തെയും സാരമായി ബാധിച്ചു. പതിറ്റാണ്ടുകളായി തുടരുന്ന അന്താരാഷ്ട്ര ഉപരോധങ്ങളും സാമ്പത്തിക കെടുകാര്യസ്ഥതയും പ്രതിസന്ധിയുടെ ആഴം വർധിപ്പിച്ചു.

ഇറാനിലെ വിവിധ സാമൂഹിക, സാമ്പത്തിക പശ്ചാത്തലങ്ങളിലുള്ള ഇരുപതിലധികം ആളുകളുമായി റോയിട്ടേഴ്‌സ് നടത്തിയ അഭിമുഖങ്ങളിൽ രാജ്യത്തെ ജീവിതസാഹചര്യങ്ങളുടെ ദയനീയചിത്രമാണ് പുറത്തുവന്നത്. ഭക്ഷണം, താമസം, ചികിത്സ, കുട്ടികളുടെ വിദ്യാഭ്യാസം എന്നിവയ്ക്കുള്ള ചെലവുകൾ കണ്ടെത്താൻ പോലും സാധിക്കുന്നില്ലെന്നാണ് പലരും വ്യക്തമാക്കിയത്.

വടക്കുകിഴക്കൻ നഗരമായ മഷാദിൽ കട നടത്തുന്ന 47കാരനായ മുഹമ്മദലി രണ്ട് കുട്ടികളുടെ പിതാവാണ്. സാമ്പത്തിക പ്രതിസന്ധി കുടുംബജീവിതത്തെ പൂർണമായും തകർത്തുവെന്ന് അദ്ദേഹം പറയുന്നു.

“ഞങ്ങളുടെ കൈയിൽ പണമില്ല. ഭാവിയെക്കുറിച്ച് പ്രതീക്ഷയുമില്ല. വീണ്ടും അമേരിക്കൻ ആക്രമണമുണ്ടാകുമെന്ന ഭയവും ഓരോ മാസാവസാനവും കുടുംബച്ചെലവുകൾ എങ്ങനെ കണ്ടെത്തുമെന്ന ആശങ്കയും ഞങ്ങളെ തളർത്തിയിരിക്കുകയാണ്,” മുഹമ്മദലി പറഞ്ഞു.

ജനങ്ങൾ നേരിടുന്ന രൂക്ഷമായ ജീവിതച്ചെലവ് പ്രതിസന്ധിയിൽ ഇറാന്റെ സാമ്പത്തിക മന്ത്രി അലി മദനിസാദെ ചൊവ്വാഴ്ച ക്ഷമാപണം നടത്തിയതായി ഔദ്യോഗിക മാധ്യമങ്ങൾ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തു. പെൻഷൻകാർ, തൊഴിലാളികൾ, സർക്കാർ ജീവനക്കാർ തുടങ്ങി സമൂഹത്തിന്റെ എല്ലാ വിഭാഗങ്ങളും കുതിച്ചുയരുന്ന വിലക്കയറ്റത്തിന്റെ ആഘാതം അനുഭവിക്കുകയാണെന്ന് അദ്ദേഹം സമ്മതിച്ചു.

രാജ്യത്ത് പണപ്പെരുപ്പം നിയന്ത്രണവിധേയമാകുന്നതിന്റെ സൂചനകളൊന്നുമില്ല. ഔദ്യോഗിക കണക്കുകൾ പ്രകാരം സെപ്റ്റംബറിൽ ഉപഭോക്തൃവില മുൻവർഷത്തെ അപേക്ഷിച്ച് 90 ശതമാനം ഉയർന്നു. വാർഷിക പണപ്പെരുപ്പനിരക്ക് 73.6 ശതമാനത്തിലെത്തി. ഭക്ഷ്യവസ്തുക്കളുടെയും പാനീയങ്ങളുടെയും വിലയിൽ മാത്രം 121.8 ശതമാനത്തിന്റെ വർധനയാണ് രേഖപ്പെടുത്തിയത്. ഇതോടെ ഭക്ഷണത്തിനായി കൂടുതൽ പണം കണ്ടെത്തേണ്ടിവരുന്ന കുടുംബങ്ങൾ മറ്റ് ആവശ്യങ്ങൾ വെട്ടിക്കുറയ്ക്കാൻ നിർബന്ധിതരാകുകയാണ്.

മധ്യ ഇറാനിലെ ഇസ്ഫഹാനിൽ സർക്കാർ ജീവനക്കാരനായ 44കാരൻ മഹ്മൂദിന് ഓരോ മാസവും ജീവിതച്ചെലവുകൾ കണ്ടെത്തുന്നത് വലിയ വെല്ലുവിളിയാണ്. ശമ്പളവും അവശ്യസാധനങ്ങളുടെ വിലയും തമ്മിലുള്ള അന്തരം അനുദിനം വർധിക്കുകയാണെന്ന് അദ്ദേഹം പറയുന്നു.

“എനിക്ക് ലഭിക്കുന്ന പ്രതിമാസ ശമ്പളം 100 ഡോളറിൽ താഴെയാണ്. ആ പണംകൊണ്ട് പത്തുദിവസം മാത്രമേ കുടുംബത്തിന് ജീവിക്കാനാകൂ. കുട്ടികൾ കളിപ്പാട്ടങ്ങളോ പുതിയ വസ്ത്രങ്ങളോ ആവശ്യപ്പെടുമ്പോൾ അവ വാങ്ങിക്കൊടുക്കാൻ കഴിയാത്തതിനാൽ ഞാനും ഭാര്യയും ഓരോ കാരണങ്ങൾ പറഞ്ഞ് അവരെ ആശ്വസിപ്പിക്കുകയാണ്,” മഹ്മൂദ് പറഞ്ഞു.

ഔദ്യോഗിക കണക്കുകൾ പ്രകാരം മൂന്നംഗ തൊഴിലാളി കുടുംബത്തിന് ഏറ്റവും കുറഞ്ഞത് 336 ഡോളറെങ്കിലും പ്രതിമാസ ജീവിതച്ചെലവിന് ആവശ്യമാണ്. എന്നാൽ സ്വതന്ത്ര വിപണിയിലെ വിനിമയനിരക്ക് അടിസ്ഥാനമാക്കിയാൽ ശരാശരി പ്രതിമാസ ശമ്പളം ഏകദേശം 92 ഡോളർ മാത്രമാണ്. അതായത് അടിസ്ഥാന ജീവിതച്ചെലവ് ശരാശരി വരുമാനത്തിന്റെ മൂന്നിരട്ടിയിലധികമാണ്.

വിലക്കയറ്റത്തിന് ആനുപാതികമായി ശമ്പളം വർധിക്കാത്തതിനാൽ പല കുടുംബങ്ങളുടെയും സമ്പാദ്യം ഇതിനകം തീർന്നുകഴിഞ്ഞു. ചിലർ നിത്യോപയോഗ സാധനങ്ങളുടെ വാങ്ങൽ കുറയ്ക്കുമ്പോൾ മറ്റുചിലർ ദൈനംദിന ചെലവുകൾക്കുപോലും കടം വാങ്ങുകയാണ്. സർക്കാർ നിർദേശപ്രകാരമുള്ള ശമ്പളവർധന പോലും പണപ്പെരുപ്പത്തിന്റെ ആഘാതം മറികടക്കാൻ പര്യാപ്തമാകുന്നില്ല.

പല ഇറാനിയൻ കുടുംബങ്ങളുടെയും മുന്നിലുള്ള പ്രധാന ചോദ്യം ജീവിതനിലവാരം എങ്ങനെ മെച്ചപ്പെടുത്താമെന്നതല്ല, മറിച്ച് സാമ്പത്തിക തകർച്ചയിൽനിന്ന് എങ്ങനെ രക്ഷപ്പെടാമെന്നതാണ്.

വടക്കൻ നഗരമായ റാഷിൽ താമസിക്കുന്ന 39കാരിയായ ഹമീദയുടെ അനുഭവം ഇതിന് ഉദാഹരണമാണ്. രണ്ട് കുട്ടികളുടെ അമ്മയായ ഹമീദയുടെ ഭർത്താവിന് മേയിൽ ഒരു ചെറിയ ടൈൽ ഫാക്ടറിയിലെ ജോലി നഷ്ടപ്പെട്ടു. തുടർന്ന് കുടുംബത്തിന്റെ സാമ്പത്തികനില തകർന്നു.

“കഴിഞ്ഞ മാസം ഞങ്ങൾക്ക് എന്റെ മാതാപിതാക്കളുടെ വീട്ടിലേക്ക് താമസം മാറേണ്ടിവന്നു. സമ്പാദിച്ചുവച്ച പണമെല്ലാം തീർന്നു. ഭർത്താവിന് ഇതുവരെ മറ്റൊരു ജോലി ലഭിച്ചിട്ടില്ല. വാടക നൽകാൻ പോലും ഞങ്ങൾക്ക് ഇപ്പോൾ കഴിയുന്നില്ല,” ഹമീദ പറഞ്ഞു.

വീടുകളുടെ വാടകയിലുണ്ടായ വർധനയും കുടുംബങ്ങളെ കടുത്ത സമ്മർദത്തിലാക്കുന്നു. സെപ്റ്റംബറിൽ വാടക മുൻവർഷത്തെ അപേക്ഷിച്ച് 32.8 ശതമാനം ഉയർന്നതായി ഔദ്യോഗിക കണക്കുകൾ വ്യക്തമാക്കുന്നു. പാർപ്പിടം, വൈദ്യുതി, മറ്റ് അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങൾ, ഇന്ധനം എന്നിവയ്ക്കുള്ള ചെലവുകളിൽ ഏകദേശം 38 ശതമാനത്തിന്റെ വർധനയുണ്ടായി.

തൊഴിൽവിപണിയിലും പ്രതിസന്ധി ശക്തമാണ്. വസന്തകാലത്ത് രാജ്യത്തെ ഔദ്യോഗിക തൊഴിലില്ലായ്മനിരക്ക് 9.1 ശതമാനമായി ഉയർന്നു. മുൻവർഷത്തെ അപേക്ഷിച്ച് 1.8 ശതമാനം പോയിന്റിന്റെ വർധനയാണിത്.

തൊഴിൽപങ്കാളിത്തനിരക്ക് 40.7 ശതമാനമായി താഴ്ന്നു. തൊഴിലെടുക്കുന്നവരുടെയും സജീവമായി ജോലി അന്വേഷിക്കുന്നവരുടെയും അനുപാതം കുറഞ്ഞുവരുന്നതിന്റെ സൂചനയാണിത്. 15 മുതൽ 24 വയസ്സുവരെയുള്ള യുവാക്കളിൽ നാലിലൊന്ന് പേരും തൊഴിലില്ലായ്മ നേരിടുന്നുവെന്നതും പ്രതിസന്ധിയുടെ ഗൗരവം വ്യക്തമാക്കുന്നു.

വടക്കുപടിഞ്ഞാറൻ നഗരമായ ഉർമിയയിൽ മാതാപിതാക്കൾക്കൊപ്പം താമസിക്കുന്ന 23കാരിയായ ഫിറൂസെയ്ക്ക് ബിരുദപഠനം പൂർത്തിയാക്കിയിട്ടും ജോലി കണ്ടെത്താനായിട്ടില്ല.

“പരസ്യരംഗത്ത് ബിരുദം നേടിയശേഷം മാസങ്ങളായി ജോലി അന്വേഷിക്കുകയാണ്. എന്നാൽ ഇപ്പോൾ പ്രതീക്ഷ നഷ്ടപ്പെട്ടുതുടങ്ങി. കമ്പനികൾ പുതിയ ജീവനക്കാരെ നിയമിക്കുന്നില്ല. പല സ്ഥാപനങ്ങളും ചെലവുകൾ കുറയ്ക്കുകയാണ്. എന്റെ സഹപാഠികളിൽ ഭൂരിഭാഗവും തൊഴിലില്ലാത്തവരാണ്. ജോലി ലഭിച്ച ചിലരാകട്ടെ പഠിച്ച വിഷയവുമായി ബന്ധമില്ലാത്ത മേഖലകളിലാണ് പ്രവർത്തിക്കുന്നത്,” ഫിറൂസെ പറഞ്ഞു.

ഇറാനിയൻ കറൻസിയായ റിയാലിന്റെ മൂല്യത്തകർച്ച യുവതലമുറയുടെ വിദ്യാഭ്യാസസ്വപ്നങ്ങളെയും ബാധിച്ചിരിക്കുകയാണ്. കഴിഞ്ഞ ഒരുവർഷത്തിനിടെ റിയാലിന്റെ മൂല്യം പകുതിയിലധികം ഇടിഞ്ഞതോടെ വിദേശ സർവകലാശാലകളിലെ പഠനച്ചെലവ് സാധാരണ കുടുംബങ്ങൾക്ക് താങ്ങാനാകാത്ത നിലയിലെത്തി.

ഒരുകാലത്ത് മികച്ച തൊഴിലും ഉയർന്ന ജീവിതനിലവാരവും നേടാനുള്ള വഴിയായി കണ്ടിരുന്ന വിദേശപഠനം ഇന്ന് പലർക്കും ഉപേക്ഷിക്കേണ്ടിവരുന്ന സ്വപ്നമായി മാറിയിരിക്കുകയാണ്.

ഇസ്താംബൂളിൽ മെഡിക്കൽ പഠനം നടത്തുന്ന 25കാരനായ ഷഹ്രിയാറിന്റെ അനുഭവവും വ്യത്യസ്തമല്ല.

“എന്റെ മാതാപിതാക്കൾ രണ്ടുപേരും സർക്കാർ ജീവനക്കാരാണ്. എന്നെ വിദേശത്ത് പഠിപ്പിച്ച് ഡോക്ടറാക്കണമെന്നത് അവരുടെ വലിയ സ്വപ്നമായിരുന്നു. തുർക്കിയിൽ രണ്ടുവർഷം പഠിച്ചു. എന്നാൽ ഈ വർഷത്തെ പഠനഫീസ് അടയ്ക്കാൻ കഴിയാത്തതിനാൽ പഠനം അവസാനിപ്പിച്ച് നാട്ടിലേക്ക് മടങ്ങുകയാണ്,” ഷഹ്രിയാർ പറഞ്ഞു. തന്റെ നിരവധി സുഹൃത്തുക്കളും സമാനമായ സാമ്പത്തിക പ്രതിസന്ധി നേരിടുന്നുണ്ടെന്നും അദ്ദേഹം വ്യക്തമാക്കി.

യുദ്ധത്തിനുള്ള ഇറാന്റെ സാമ്പത്തിക സ്രോതസ്സുകൾ തടയുക എന്ന ലക്ഷ്യത്തോടെ അമേരിക്ക ഓഗസ്റ്റ് 24ന് പ്രഖ്യാപിച്ച ‘ഓപ്പറേഷൻ ഇക്കണോമിക് ഔട്ട്‌കാസ്റ്റ്’ പദ്ധതിയുടെ ഭാഗമായ വിപുലീകരിച്ച ഉപരോധങ്ങളും ജനങ്ങളുടെ ദുരിതം വർധിപ്പിച്ചതായി സാമ്പത്തിക വിദഗ്ധർ വിലയിരുത്തുന്നു.

ഉപരോധങ്ങളും യുദ്ധത്തെത്തുടർന്നുണ്ടായ വ്യാപാരതടസ്സങ്ങളും ഇറക്കുമതിച്ചെലവ് കുത്തനെ ഉയർത്തി. വിദേശനാണ്യവും അസംസ്കൃത വസ്തുക്കളും ലഭിക്കുന്നതിനുള്ള ബുദ്ധിമുട്ടുകൾ വ്യവസായമേഖലയെയും ബാധിച്ചു. ഉപഭോക്താക്കളുടെ വാങ്ങൽശേഷി കുറഞ്ഞതോടെ ചെറുകിട വ്യാപാരസ്ഥാപനങ്ങളുടെയും ചില്ലറവ്യാപാരികളുടെയും വരുമാനം ഇടിയുകയാണ്.

പ്രവർത്തനച്ചെലവ് വർധിക്കുകയും വിൽപ്പന കുറയുകയും ചെയ്യുന്ന സാഹചര്യം കൂടുതൽ സ്ഥാപനങ്ങളുടെ നിലനിൽപ്പിനും തൊഴിലവസരങ്ങൾക്കും ഭീഷണിയായി മാറിയിരിക്കുന്നു.

യുദ്ധച്ചെലവുകൾ കണ്ടെത്തുന്നതിനൊപ്പം രാജ്യത്തേക്കുള്ള അവശ്യ ഇറക്കുമതികളും പൊതുസേവനങ്ങളും നിലനിർത്തുകയെന്ന ഇരട്ട വെല്ലുവിളിയാണ് ഇറാനിയൻ ഭരണകൂടം നേരിടുന്നത്.

എന്നാൽ ഇറാന്റെ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥ തകർച്ചയിലാണെന്ന അമേരിക്കൻ വാദം കേന്ദ്രബാങ്ക് ഗവർണർ അബ്ദുൾനാസർ ഹെമ്മാതി തള്ളിക്കളഞ്ഞിരുന്നു. ഒക്ടോബർ മധ്യത്തിൽ നടത്തിയ പ്രതികരണത്തിൽ അമേരിക്കയുടെ അവകാശവാദം വെറും കെട്ടുകഥയാണെന്നാണ് അദ്ദേഹം വിശേഷിപ്പിച്ചത്.

അതേസമയം ജനങ്ങളുടെ ജീവിതനിലവാരത്തിലുണ്ടാകുന്ന തുടർച്ചയായ ഇടിവ് ഭരണകൂടത്തിന് പുതിയ രാഷ്ട്രീയ വെല്ലുവിളികൾ സൃഷ്ടിക്കുകയാണ്. സാമ്പത്തിക ദുരിതം വ്യാപകമായ ജനരോഷത്തിനും രാജ്യവ്യാപക പ്രതിഷേധങ്ങൾക്കും വഴിവെക്കുമെന്ന ആശങ്ക അധികാരികൾക്കുണ്ട്.

കഴിഞ്ഞ ഏതാനും വർഷങ്ങളായി ഇറാനിൽ നടന്ന നിരവധി പ്രതിഷേധങ്ങൾക്ക് പിന്നിൽ തൊഴിലില്ലായ്മയും വിലക്കയറ്റവും ഉൾപ്പെടെയുള്ള സാമ്പത്തിക പ്രശ്നങ്ങളായിരുന്നു. യുദ്ധം സൃഷ്ടിച്ച അനിശ്ചിതത്വവും ജീവിതച്ചെലവിലെ അസാധാരണ വർധനയും തൊഴിലവസരങ്ങളുടെ കുറവും ജനങ്ങളുടെ അസംതൃപ്തി കൂടുതൽ ശക്തമാക്കുകയാണ്.

ജനുവരിയിൽ ഉണ്ടായ വ്യാപകമായ പ്രതിഷേധങ്ങളെ ഭരണകൂടം കടുത്ത നടപടികളിലൂടെയാണ് നേരിട്ടത്. ഇറാനിയൻ ഉദ്യോഗസ്ഥരുടെയും മനുഷ്യാവകാശ സംഘടനകളുടെയും കണക്കുകൾ പ്രകാരം അന്നത്തെ അടിച്ചമർത്തലിൽ ആയിരക്കണക്കിന് ആളുകൾ കൊല്ലപ്പെട്ടു.

യുദ്ധം എപ്പോൾ അവസാനിക്കുമെന്നോ സാമ്പത്തികസ്ഥിതി എപ്പോൾ മെച്ചപ്പെടുമെന്നോ വ്യക്തതയില്ലാത്ത സാഹചര്യത്തിൽ ഇറാനിലെ സാധാരണക്കാർക്ക് ഓരോ ദിവസവും അതിജീവനത്തിനായുള്ള പോരാട്ടമായി മാറിയിരിക്കുകയാണ്. കുട്ടികളുടെ വിദ്യാഭ്യാസം, സ്വന്തമായൊരു വീട്, മെച്ചപ്പെട്ട തൊഴിൽ, സുരക്ഷിതമായ ഭാവി തുടങ്ങിയ സ്വപ്നങ്ങൾ മാറ്റിവച്ച് ഇന്നത്തെ ഭക്ഷണത്തിനും നാളത്തെ വാടകയ്ക്കും പണം കണ്ടെത്താനുള്ള ശ്രമത്തിലാണ് ലക്ഷക്കണക്കിന് കുടുംബങ്ങൾ.