വാഷിംഗ്ടൺ: ആഗോള രാഷ്ട്രീയത്തിൽ നിർണായക മാറ്റങ്ങൾക്ക് വഴിയൊരുക്കാൻ സാധ്യതയുള്ള അമേരിക്ക–ചൈന–റഷ്യ ത്രികക്ഷി ഉച്ചകോടിയെക്കുറിച്ചുള്ള ചർച്ചകൾ വീണ്ടും ശ്രദ്ധാകേന്ദ്രമാകുന്നു. അമേരിക്കൻ പ്രസിഡന്റ് ഡൊണാൾഡ് ട്രംപ്, ചൈനീസ് പ്രസിഡന്റ് ഷി ജിൻപിങ്, റഷ്യൻ പ്രസിഡന്റ് വ്‌ളാഡിമിർ പുടിൻ എന്നിവർ ഒരേ വേദിയിലെത്താനുള്ള സാധ്യതയാണ് അന്താരാഷ്ട്ര നയതന്ത്രരംഗത്ത് ചർച്ചയാകുന്നത്. റഷ്യ–ഉക്രെയ്ൻ യുദ്ധം, ആണവായുധ നിയന്ത്രണം, ആഗോള സുരക്ഷ, വൻശക്തികൾ തമ്മിലുള്ള തന്ത്രപരമായ ബന്ധങ്ങൾ തുടങ്ങിയ വിഷയങ്ങളിൽ മൂന്ന് നേതാക്കളും നേരിട്ട് ചർച്ച നടത്തിയാൽ അത് അന്താരാഷ്ട്ര സമാധാനശ്രമങ്ങൾക്ക് പുതിയ ദിശ നൽകുമെന്നാണ് വിലയിരുത്തൽ. എന്നാൽ ഇത്തരമൊരു ത്രികക്ഷി കൂടിക്കാഴ്ച സംബന്ധിച്ച് ഔദ്യോഗിക സ്ഥിരീകരണം ലഭിച്ചിട്ടില്ല.
അമേരിക്കൻ സ്റ്റേറ്റ് സെക്രട്ടറി മാർക്കോ റൂബിയോയും ചൈനീസ് വിദേശകാര്യ മന്ത്രി വാങ് യിയും ബുധനാഴ്ച നടത്തിയതായി റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ട ഉന്നതതല ടെലിഫോൺ സംഭാഷണമാണ് പുതിയ നയതന്ത്ര സാധ്യതകളെക്കുറിച്ചുള്ള ചർച്ചകൾക്ക് ആക്കംകൂട്ടിയത്. അമേരിക്കയും ചൈനയും തമ്മിലുള്ള ഉഭയകക്ഷി ബന്ധങ്ങൾ മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിനൊപ്പം ആഗോള സുരക്ഷയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട വിഷയങ്ങളിൽ സഹകരണം ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നതിനെക്കുറിച്ചും ഇരുവരും ആശയവിനിമയം നടത്തിയെന്നാണ് റിപ്പോർട്ടുകൾ.
വരാനിരിക്കുന്ന ഏഷ്യ–പസഫിക് സാമ്പത്തിക സഹകരണ സംഘടനയുടെ (APEC) ഉച്ചകോടി, ജി20 സമ്മേളനം, ഇരു രാജ്യങ്ങളിലെയും നേതാക്കളുടെ പരസ്പര സന്ദർശനങ്ങൾ തുടങ്ങിയവയും ചർച്ചകളിൽ ഇടംപിടിച്ചതായി പറയപ്പെടുന്നു. ഇതോടൊപ്പം റഷ്യയെ ഉൾപ്പെടുത്തി ഉന്നതതല സംഭാഷണത്തിനുള്ള സാധ്യതകളും നയതന്ത്രവൃത്തങ്ങളിൽ ചർച്ചയാകുന്നുണ്ട്.
കഴിഞ്ഞ ഏതാനും വർഷങ്ങളായി വ്യാപാര തർക്കങ്ങൾ, സാങ്കേതികവിദ്യയിലെ ആധിപത്യത്തിനായുള്ള മത്സരം, തായ്‌വാൻ പ്രശ്നം, ദക്ഷിണ ചൈനാക്കടലിലെ സൈനിക സാന്നിധ്യം തുടങ്ങിയ വിഷയങ്ങളിൽ അമേരിക്കയും ചൈനയും തമ്മിലുള്ള അഭിപ്രായവ്യത്യാസങ്ങൾ രൂക്ഷമായിരുന്നു. ഈ സാഹചര്യത്തിൽ ഇരുരാജ്യങ്ങളും തമ്മിലുള്ള ഉന്നതതല ആശയവിനിമയത്തിന് പ്രത്യേക പ്രാധാന്യമുണ്ട്.
പരസ്പര ബഹുമാനം, തുല്യത, നീതി, തന്ത്രപരമായ സ്ഥിരത എന്നിവയുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ ബന്ധങ്ങൾ മുന്നോട്ടുകൊണ്ടുപോകേണ്ടതിന്റെ ആവശ്യകതയാണ് ചൈന നിരന്തരം ഉയർത്തിക്കാട്ടുന്നത്. അതേസമയം, സാമ്പത്തികവും സുരക്ഷാപരവുമായ താൽപര്യങ്ങൾ സംരക്ഷിക്കുന്നതിനൊപ്പം ചൈനയുമായുള്ള സംഘർഷങ്ങൾ നിയന്ത്രണാതീതമാകാതിരിക്കാനുള്ള നയതന്ത്ര ഇടപെടലുകൾക്കും അമേരിക്ക പ്രാധാന്യം നൽകുന്നു.
ലോകത്തിലെ രണ്ട് പ്രധാന സാമ്പത്തിക ശക്തികൾ തമ്മിലുള്ള ബന്ധങ്ങളിൽ ഉണ്ടാകുന്ന മാറ്റങ്ങൾ ആഗോള വ്യാപാരം, നിക്ഷേപം, ഊർജവിപണി, സാങ്കേതികവിദ്യാ മേഖല എന്നിവയെയെല്ലാം സ്വാധീനിക്കുമെന്നതിനാൽ പുതിയ ചർച്ചകളെ അന്താരാഷ്ട്ര സമൂഹം സൂക്ഷ്മമായി നിരീക്ഷിക്കുകയാണ്.
അമേരിക്കയും ചൈനയും തമ്മിലുള്ള നയതന്ത്ര ബന്ധങ്ങൾ മെച്ചപ്പെടുന്ന സാഹചര്യത്തിൽ റഷ്യൻ പ്രസിഡന്റ് വ്‌ളാഡിമിർ പുടിനെ കൂടി ഉൾപ്പെടുത്തി ഒരു ത്രികക്ഷി കൂടിക്കാഴ്ച സംഘടിപ്പിക്കാനുള്ള സാധ്യതയാണ് കൂടുതൽ ശ്രദ്ധ നേടുന്നത്.
ലോകത്തിലെ മൂന്ന് പ്രധാന സൈനിക ശക്തികളുടെ നേതാക്കൾ ഒരേ വേദിയിൽ എത്തുന്നത് ആഗോള സുരക്ഷാസംവിധാനത്തെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം വലിയ പ്രാധാന്യമുള്ള സംഭവമായിരിക്കും. പ്രത്യേകിച്ച് ആണവായുധ നിയന്ത്രണം, ആയുധമത്സരം, പ്രാദേശിക സംഘർഷങ്ങൾ, അന്താരാഷ്ട്ര സുരക്ഷാ ഉറപ്പുകൾ എന്നിവയിൽ പൊതുധാരണ രൂപപ്പെടുത്താൻ ഇത്തരം ചർച്ചകൾ സഹായിച്ചേക്കാം.
എന്നാൽ അമേരിക്കയും റഷ്യയും തമ്മിലുള്ള കടുത്ത അഭിപ്രായവ്യത്യാസങ്ങളും ചൈനയുടെ തന്ത്രപരമായ താൽപര്യങ്ങളും പരിഗണിക്കുമ്പോൾ മൂന്ന് രാജ്യങ്ങളെയും ഒരേ നിലപാടിലെത്തിക്കുക എളുപ്പമാകില്ല. അതുകൊണ്ടുതന്നെ ത്രികക്ഷി കൂടിക്കാഴ്ച യാഥാർഥ്യമായാലും നിർണായക കരാറുകൾ ഉടൻ ഉണ്ടാകുമെന്ന് ഉറപ്പിക്കാനാവില്ല.
റഷ്യ–ഉക്രെയ്ൻ യുദ്ധം അവസാനിപ്പിക്കാനുള്ള ശ്രമങ്ങൾ ട്രംപിന്റെ വിദേശനയത്തിലെ പ്രധാന വിഷയങ്ങളിലൊന്നാണ്. യുദ്ധത്തിന് നയതന്ത്രപരമായ പരിഹാരം കണ്ടെത്തണമെന്ന നിലപാട് അദ്ദേഹം പല അവസരങ്ങളിലും മുന്നോട്ടുവച്ചിട്ടുണ്ട്.
റഷ്യൻ പ്രസിഡന്റ് പുടിനുമായും ചൈനീസ് പ്രസിഡന്റ് ഷി ജിൻപിങ്ങുമായും നേരിട്ട് ചർച്ച നടത്തുന്നതിലൂടെ യുദ്ധം അവസാനിപ്പിക്കാനുള്ള സാധ്യതകൾ പരിശോധിക്കാമെന്നാണ് ട്രംപിന്റെ സമീപനം. റഷ്യയുമായി അടുത്ത രാഷ്ട്രീയ, സാമ്പത്തിക ബന്ധം പുലർത്തുന്ന ചൈനയ്ക്ക് സമാധാനശ്രമങ്ങളിൽ സ്വാധീനം ചെലുത്താൻ കഴിയുമെന്ന വിലയിരുത്തലും നിലനിൽക്കുന്നു.
അതേസമയം, ഉക്രെയ്‌ന്റെ ഭാവിയെയും പരമാധികാരത്തെയും സുരക്ഷയെയും ബാധിക്കുന്ന തീരുമാനങ്ങളിൽ ഉക്രെയ്ൻ പ്രസിഡന്റ് വോളോഡിമിർ സെലെൻസ്‌കിയുടെ പങ്കാളിത്തം നിർണായകമാണെന്ന വാദവും ശക്തമാണ്. ഉക്രെയ്‌ന്റെ സമ്മതമില്ലാതെ വൻശക്തികൾ തമ്മിൽ ഉണ്ടാക്കുന്ന ധാരണകൾ ദീർഘകാല സമാധാനത്തിന് മതിയായ അടിത്തറയാകില്ലെന്ന ആശങ്കയും ഉയരുന്നുണ്ട്.
യുദ്ധം അവസാനിപ്പിക്കുന്നതിനുള്ള ഏതൊരു കരാറിലും പ്രദേശിക നിയന്ത്രണം, സുരക്ഷാ ഉറപ്പുകൾ, ഉപരോധങ്ങൾ, വെടിനിർത്തൽ വ്യവസ്ഥകൾ തുടങ്ങിയ സങ്കീർണ വിഷയങ്ങളിൽ ധാരണയിലെത്തേണ്ടിവരും. അമേരിക്ക, റഷ്യ, ചൈന എന്നീ രാജ്യങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള ആണവായുധ നിയന്ത്രണ ചർച്ചകൾക്കും പുതിയ നയതന്ത്ര നീക്കങ്ങൾ പ്രാധാന്യം നൽകുന്നു.
ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ ആണവായുധ ശേഖരങ്ങൾ അമേരിക്കയുടെയും റഷ്യയുടെയും കൈവശമാണ്. അതേസമയം, ചൈനയും സ്വന്തം ആണവശേഷി വികസിപ്പിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുകയാണ്. ഈ സാഹചര്യത്തിൽ മൂന്ന് രാജ്യങ്ങളും തമ്മിലുള്ള ആയുധ നിയന്ത്രണ ധാരണകൾ ആഗോള സുരക്ഷയ്ക്ക് നിർണായകമാകുമെന്നാണ് വിദഗ്ധരുടെ വിലയിരുത്തൽ.
ആണവായുധങ്ങളുടെ എണ്ണം നിയന്ത്രിക്കുക, പുതിയ ആയുധ സംവിധാനങ്ങളുടെ വികസനത്തിൽ സുതാര്യത ഉറപ്പാക്കുക, പരസ്പര വിശ്വാസം വർധിപ്പിക്കുക, ആണവസംഘർഷ സാധ്യത കുറയ്ക്കുക തുടങ്ങിയ വിഷയങ്ങൾ ഭാവിയിലെ ചർച്ചകളിൽ പ്രധാനമായേക്കാം.
ആണവായുധ നിയന്ത്രണത്തിൽ മൂന്ന് രാജ്യങ്ങൾക്കും അംഗീകരിക്കാനാകുന്ന ഒരു പൊതുചട്ടക്കൂട് രൂപപ്പെടുത്താൻ കഴിഞ്ഞാൽ അത് അന്താരാഷ്ട്ര സുരക്ഷാരംഗത്ത് വലിയ മുന്നേറ്റമായിരിക്കും. എന്നാൽ രാജ്യങ്ങളുടെ ആണവശേഷിയിലും സുരക്ഷാ മുൻഗണനകളിലുമുള്ള വ്യത്യാസങ്ങൾ ഇത്തരമൊരു കരാറിന് പ്രധാന വെല്ലുവിളിയാണ്.
ട്രംപ്, ഷി ജിൻപിങ്, പുടിൻ എന്നിവർ ഒരുമിച്ചുള്ള കൂടിക്കാഴ്ച യാഥാർഥ്യമായാൽ അതിന്റെ പ്രതിഫലനം റഷ്യ–ഉക്രെയ്ൻ യുദ്ധത്തിലോ ആണവായുധ നിയന്ത്രണത്തിലോ മാത്രം ഒതുങ്ങില്ല. യൂറോപ്പിലെ സുരക്ഷാ സാഹചര്യം, ഏഷ്യ–പസഫിക് മേഖലയിലെ സൈനിക സന്തുലിതാവസ്ഥ, ആഗോള ഊർജവിപണി, അന്താരാഷ്ട്ര വ്യാപാരം തുടങ്ങിയ മേഖലകളിലും അതിന്റെ സ്വാധീനം പ്രകടമായേക്കാം.
അതേസമയം, മൂന്ന് നേതാക്കളും ഒരേ വേദിയിലെത്തുന്നതുകൊണ്ടുമാത്രം നിലവിലുള്ള സംഘർഷങ്ങൾ അവസാനിക്കുമെന്ന് കരുതാനാവില്ല. ചർച്ചകളുടെ അജൻഡ, പങ്കെടുക്കുന്ന രാജ്യങ്ങളുടെ നിലപാടുകൾ, കൈക്കൊള്ളുന്ന തീരുമാനങ്ങൾ, അവ നടപ്പാക്കാനുള്ള രാഷ്ട്രീയ സന്നദ്ധത എന്നിവയായിരിക്കും വിജയത്തിന്റെ നിർണായക ഘടകങ്ങൾ.
അമേരിക്കയും ചൈനയും റഷ്യയും തമ്മിലുള്ള അഭിപ്രായവ്യത്യാസങ്ങൾക്കിടയിലും സംഭാഷണത്തിനുള്ള വാതിലുകൾ തുറന്നുനിൽക്കുന്നത് അന്താരാഷ്ട്ര സമാധാനശ്രമങ്ങൾക്ക് പ്രതീക്ഷ നൽകുന്ന ഘടകമാണ്. എന്നാൽ ട്രംപ്–ഷി–പുടിൻ ത്രികക്ഷി ഉച്ചകോടി സംബന്ധിച്ച് ഔദ്യോഗിക പ്രഖ്യാപനമോ സ്ഥിരീകരിച്ച സമയക്രമമോ പുറത്തുവരാത്ത സാഹചര്യത്തിൽ, ഇപ്പോഴത്തെ നീക്കങ്ങളെ ഉറപ്പായ സമാധാന മുന്നേറ്റമെന്നതിലുപരി സാധ്യതയുള്ള നയതന്ത്ര ശ്രമമായാണ് വിലയിരുത്തേണ്ടത്.
