ന്യൂഡൽഹി: സ്വതന്ത്ര ഇന്ത്യയുടെ ആദ്യ പ്രധാനമന്ത്രിയും ആധുനിക ഇന്ത്യയുടെ ശിൽപ്പികളിലൊരാളുമായ പണ്ഡിറ്റ് ജവഹർലാൽ നെഹ്‌റുവിന്റെ 137-ാം ജന്മവാർഷികത്തിൽ രാജ്യം അദ്ദേഹത്തിന്റെ സ്മരണ പുതുക്കി. പ്രധാനമന്ത്രി നരേന്ദ്ര മോദി, ലോക്‌സഭാ പ്രതിപക്ഷ നേതാവ് രാഹുൽ ഗാന്ധി, പ്രതിരോധ മന്ത്രി രാജ്‌നാഥ് സിംഗ്, കോൺഗ്രസ് അധ്യക്ഷൻ മല്ലികാർജുൻ ഖാർഗെ, സോണിയ ഗാന്ധി എന്നിവരുൾപ്പെടെയുള്ള പ്രമുഖ നേതാക്കൾ നെഹ്‌റുവിന് ആദരാഞ്ജലികൾ അർപ്പിച്ചു. രാജ്യത്തിന്റെ സ്വാതന്ത്ര്യസമരത്തിലും സ്വാതന്ത്ര്യാനന്തര രാഷ്ട്രനിർമ്മാണത്തിലും അദ്ദേഹം വഹിച്ച നിർണായക പങ്ക് അനുസ്മരിച്ചുകൊണ്ട് വിവിധ കേന്ദ്രങ്ങളിൽ അനുസ്മരണ പരിപാടികളും സംഘടിപ്പിച്ചു.
1889 നവംബർ 14ന് ഉത്തർപ്രദേശിലെ അലഹബാദിൽ (ഇന്നത്തെ പ്രയാഗ്‌രാജ്) ജനിച്ച ജവഹർലാൽ നെഹ്‌റു, ഇന്ത്യൻ സ്വാതന്ത്ര്യസമരത്തിലെ പ്രമുഖ നേതാക്കളിലൊരാളായിരുന്നു. 1947 ഓഗസ്റ്റ് 15ന് സ്വതന്ത്ര ഇന്ത്യയുടെ ആദ്യ പ്രധാനമന്ത്രിയായി അധികാരമേറ്റ അദ്ദേഹം 1964 മേയ് 27ന് അന്തരിക്കുന്നതുവരെ ആ പദവിയിൽ തുടർന്നു. ജനാധിപത്യം, മതനിരപേക്ഷത, ശാസ്ത്രീയ ചിന്ത, സാമൂഹികനീതി, സാമ്പത്തിക വികസനം തുടങ്ങിയ ആശയങ്ങൾക്ക് പ്രാധാന്യം നൽകിയ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഭരണകാലം സ്വതന്ത്ര ഇന്ത്യയുടെ സ്ഥാപനപരമായ വളർച്ചയിൽ നിർണായകമായിരുന്നു.
നെഹ്‌റുവിന്റെ രാഷ്ട്രനിർമ്മാണ ദർശനവും ജനാധിപത്യ മൂല്യങ്ങളും ഉയർത്തിക്കാട്ടിയാണ് കോൺഗ്രസ് നേതാവ് രാഹുൽ ഗാന്ധി അദ്ദേഹത്തെ അനുസ്മരിച്ചത്. നെഹ്‌റുവിനെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം സ്വാതന്ത്ര്യം ഒരു രാഷ്ട്രീയ ലക്ഷ്യത്തിന്റെ പൂർത്തീകരണം മാത്രമായിരുന്നില്ലെന്നും സമത്വത്തിലും ജനാധിപത്യത്തിലും അധിഷ്ഠിതമായ പുതിയ ഇന്ത്യയെ കെട്ടിപ്പടുക്കാനുള്ള മഹത്തായ യാത്രയുടെ തുടക്കമായിരുന്നുവെന്നും രാഹുൽ ഗാന്ധി അഭിപ്രായപ്പെട്ടു.
സ്വരാജ് എന്ന ആശയത്തിന് നെഹ്‌റു നൽകിയ വിശാലമായ അർഥവും രാഹുൽ ഗാന്ധി വിശദീകരിച്ചു. വിദേശ ഭരണത്തിൽ നിന്നുള്ള മോചനം മാത്രമല്ല സ്വരാജെന്നും രാജ്യത്തിന്റെ ഭരണത്തിലും വികസനത്തിലും ഓരോ പൗരന്റെയും സജീവ പങ്കാളിത്തം ഉറപ്പാക്കുന്നതുകൂടിയാണ് അതിന്റെ യഥാർഥ ലക്ഷ്യമെന്നും അദ്ദേഹം ചൂണ്ടിക്കാട്ടി. ജനാധിപത്യത്തിന്റെ ശക്തി ജനങ്ങളുടെ അവകാശങ്ങളിലും ഉത്തരവാദിത്തങ്ങളിലും അധിഷ്ഠിതമാണെന്ന നെഹ്‌റുവിന്റെ കാഴ്ചപ്പാട് ഇന്നും പ്രസക്തമാണെന്നും അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു.
ഇന്ത്യയെ കേവലം ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായ അതിർത്തികൾക്കുള്ളിൽ ഒതുങ്ങുന്ന രാഷ്ട്രമായല്ല, മറിച്ച് വൈവിധ്യങ്ങളെയും ആശയങ്ങളെയും ഉൾക്കൊള്ളുന്ന നിരന്തരമായ അന്വേഷണമായാണ് നെഹ്‌റു കണ്ടിരുന്നതെന്ന് രാഹുൽ ഗാന്ധി സാമൂഹികമാധ്യമ സന്ദേശത്തിൽ വ്യക്തമാക്കി. ഭാഷ, മതം, സംസ്കാരം, ആചാരങ്ങൾ എന്നിവയിലെ വൈവിധ്യമാണ് ഇന്ത്യയുടെ കരുത്തെന്നും ജനാധിപത്യത്തിലും സമത്വത്തിലും അധിഷ്ഠിതമായ ദേശീയ ഐക്യമാണ് രാജ്യത്തിന്റെ പുരോഗതിക്ക് അടിത്തറയെന്നും അദ്ദേഹം ഓർമിപ്പിച്ചു.
ശാസ്ത്രീയ ചിന്താഗതിയുള്ളതും ആധുനികവും പുരോഗമനപരവും ആത്മവിശ്വാസമുള്ളതുമായ ഇന്ത്യയായിരുന്നു നെഹ്‌റുവിന്റെ സ്വപ്നം. ആ സ്വപ്നം യാഥാർഥ്യമാക്കാനുള്ള പരിശ്രമങ്ങൾ തുടരുന്നതാണ് അദ്ദേഹത്തിന് നൽകാവുന്ന ഏറ്റവും വലിയ ആദരാഞ്ജലിയെന്നും രാഹുൽ ഗാന്ധി അഭിപ്രായപ്പെട്ടു.
പ്രധാനമന്ത്രി നരേന്ദ്ര മോദിയും നെഹ്‌റുവിന്റെ ജന്മവാർഷികത്തിൽ അദ്ദേഹത്തിന് ആദരാഞ്ജലികൾ അർപ്പിച്ചു. സ്വതന്ത്ര ഇന്ത്യയുടെ ആദ്യ പ്രധാനമന്ത്രി എന്ന നിലയിൽ രാജ്യത്തിന് അദ്ദേഹം നൽകിയ സംഭാവനകളെ പ്രധാനമന്ത്രി അനുസ്മരിച്ചു. പ്രതിരോധ മന്ത്രി രാജ്‌നാഥ് സിംഗും സാമൂഹികമാധ്യമത്തിലൂടെ നെഹ്‌റുവിന് ആദരമർപ്പിച്ചു. ഇന്ത്യയുടെ സ്വാതന്ത്ര്യസമരത്തിൽ നെഹ്‌റു നിർണായക പങ്കുവഹിച്ചിരുന്നുവെന്നും സ്വാതന്ത്ര്യാനന്തര കാലഘട്ടത്തിൽ രാജ്യത്തെ നയിക്കുന്നതിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ നേതൃത്വം ചരിത്രപരമായ പ്രാധാന്യമുള്ളതാണെന്നും രാജ്‌നാഥ് സിംഗ് വ്യക്തമാക്കി.
സ്വാതന്ത്ര്യം നേടിയതിന് പിന്നാലെ വിഭജനത്തിന്റെ പ്രത്യാഘാതങ്ങൾ, അഭയാർഥി പുനരധിവാസം, സാമ്പത്തിക പിന്നാക്കാവസ്ഥ, വ്യവസായവികസനത്തിന്റെ ആവശ്യകത തുടങ്ങിയ നിരവധി വെല്ലുവിളികളെയാണ് ഇന്ത്യ അഭിമുഖീകരിച്ചത്. ഈ സാഹചര്യത്തിൽ രാജ്യത്തിന്റെ ഭരണസംവിധാനവും വികസനനയങ്ങളും ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നതിൽ നെഹ്‌റു പ്രധാന പങ്കുവഹിച്ചു.
ദേശീയ തലസ്ഥാനമായ ന്യൂഡൽഹിയിലെ നെഹ്‌റു സ്മാരകമായ ശാന്തിവനിൽ അനുസ്മരണ ചടങ്ങുകൾ നടന്നു. കോൺഗ്രസ് ദേശീയ അധ്യക്ഷൻ മല്ലികാർജുൻ ഖാർഗെ, കോൺഗ്രസ് പാർലമെന്ററി പാർട്ടി അധ്യക്ഷ സോണിയ ഗാന്ധി, മുതിർന്ന നേതാവ് അശോക് ഗെലോട്ട് തുടങ്ങിയവർ സ്മാരകത്തിലെത്തി പുഷ്പാർച്ചന നടത്തി.
സ്വാതന്ത്ര്യസമരത്തിൽ നെഹ്‌റു വഹിച്ച പങ്കും ജനാധിപത്യ ഇന്ത്യയുടെ അടിത്തറ ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നതിന് നൽകിയ സംഭാവനകളും നേതാക്കൾ അനുസ്മരിച്ചു. ഭരണഘടനാ മൂല്യങ്ങൾ, മതനിരപേക്ഷത, സാമൂഹിക സമത്വം, ശാസ്ത്രീയ മനോഭാവം എന്നിവ സംരക്ഷിക്കുന്നതിന്റെ പ്രാധാന്യവും അനുസ്മരണ സന്ദേശങ്ങളിൽ ഉയർന്നു.
നെഹ്‌റുവിന്റെ ദീർഘവീക്ഷണത്തെയും രാഷ്ട്രനിർമ്മാണത്തിനായി അദ്ദേഹം സ്വീകരിച്ച നടപടികളെയും പ്രശംസിച്ച് കർണാടക മന്ത്രി പ്രിയങ്ക് ഖാർഗെയും രംഗത്തെത്തി. ഒരു ഭരണാധികാരിയുടെ യഥാർഥ ദീർഘവീക്ഷണം അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഭരണകാലത്തെ നേട്ടങ്ങളിൽ മാത്രം ഒതുങ്ങുന്നതല്ലെന്നും വരുംതലമുറകൾക്ക് പ്രയോജനപ്പെടുന്ന സ്ഥാപനങ്ങളും സംവിധാനങ്ങളും സൃഷ്ടിക്കുന്നതിലാണെന്നും അദ്ദേഹം അഭിപ്രായപ്പെട്ടു.
സ്വാതന്ത്ര്യാനന്തര ഇന്ത്യയിൽ ശാസ്ത്രം, സാങ്കേതികവിദ്യ, ഉന്നതവിദ്യാഭ്യാസം, ഗവേഷണം, വ്യവസായവൽക്കരണം തുടങ്ങിയ മേഖലകൾക്ക് നെഹ്‌റു നൽകിയ പ്രാധാന്യം രാജ്യത്തിന്റെ ദീർഘകാല വികസനത്തിന് സഹായകമായി. ഇന്ത്യൻ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട്സ് ഓഫ് ടെക്നോളജി (ഐഐടി), ഓൾ ഇന്ത്യ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ് (എയിംസ്) തുടങ്ങിയ പ്രമുഖ വിദ്യാഭ്യാസ-ഗവേഷണ സ്ഥാപനങ്ങളുടെ വളർച്ചയും രാജ്യത്തെ പൊതുമേഖലാ വ്യവസായങ്ങളുടെ വികസനവും നെഹ്‌റുവിന്റെ ഭരണകാലത്തെ പ്രധാന നേട്ടങ്ങളിലുൾപ്പെടുന്നു.
വൻകിട അണക്കെട്ടുകൾ, വൈദ്യുതോൽപാദന പദ്ധതികൾ, ഉരുക്കുനിർമാണശാലകൾ, ഗവേഷണ കേന്ദ്രങ്ങൾ എന്നിവയ്ക്ക് പ്രാധാന്യം നൽകിയ നെഹ്‌റു, വ്യവസായവൽക്കരണത്തിലൂടെയും ആസൂത്രിത വികസനത്തിലൂടെയും ഇന്ത്യയെ സാമ്പത്തികമായി സ്വയംപര്യാപ്തമാക്കാൻ ശ്രമിച്ചു. ഭക്രാ നംഗൽ ഉൾപ്പെടെയുള്ള വൻകിട വികസനപദ്ധതികളെ ആധുനിക ഇന്ത്യയുടെ ക്ഷേത്രങ്ങളായാണ് അദ്ദേഹം വിശേഷിപ്പിച്ചത്.
പുതുതായി സ്വാതന്ത്ര്യം നേടിയ ഒരു രാജ്യത്തെ ഭരിക്കുക എന്നതിലുപരി ഭാവിതലമുറകൾക്ക് ശക്തമായ അടിസ്ഥാനസൗകര്യങ്ങളും ലോകോത്തര സ്ഥാപനങ്ങളും ഒരുക്കുക എന്നതായിരുന്നു നെഹ്‌റുവിന്റെ ലക്ഷ്യമെന്ന് പ്രിയങ്ക് ഖാർഗെ ചൂണ്ടിക്കാട്ടി.
നെഹ്‌റുവിന്റെ ജന്മദിനമായ നവംബർ 14 ഇന്ത്യയിൽ ശിശുദിനമായും ആചരിക്കുന്നു. കുട്ടികളോടുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ സ്നേഹവും അവരുടെ വിദ്യാഭ്യാസത്തിനും ക്ഷേമത്തിനും നൽകിയ പ്രാധാന്യവും കണക്കിലെടുത്താണ് ഈ ദിവസം ശിശുദിനമായി ആചരിക്കുന്നത്. കുട്ടികൾക്കിടയിൽ ‘ചാച്ചാ നെഹ്‌റു’ എന്ന പേരിലാണ് അദ്ദേഹം അറിയപ്പെട്ടിരുന്നത്.
1964ൽ നെഹ്‌റുവിന്റെ മരണശേഷമാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ജന്മദിനം ദേശീയ ശിശുദിനമായി ആചരിക്കാൻ തുടങ്ങിയത്. അതിനു മുമ്പ് ഇന്ത്യയിൽ നവംബർ 20നായിരുന്നു ശിശുദിനാചരണം.
രാജ്യത്തെ വിവിധ വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനങ്ങളിലും സാമൂഹിക സംഘടനകളിലും ശിശുദിനത്തോടനുബന്ധിച്ച് പ്രത്യേക പരിപാടികൾ സംഘടിപ്പിക്കാറുണ്ട്. കുട്ടികളുടെ അവകാശങ്ങൾ, വിദ്യാഭ്യാസം, ആരോഗ്യം, സുരക്ഷ, സമഗ്രവികസനം എന്നിവയുടെ പ്രാധാന്യം ഓർമിപ്പിക്കുന്ന ദിനം കൂടിയാണിത്.
ഇന്ത്യയുടെ വിദേശനയത്തിലും നെഹ്‌റു ശ്രദ്ധേയമായ സ്വാധീനം ചെലുത്തി. ശീതയുദ്ധകാലത്ത് ഏതെങ്കിലും ശക്തിചേരിയുടെ ഭാഗമാകാതെ സ്വതന്ത്രമായ വിദേശനയം പിന്തുടരണമെന്ന ആശയത്തിന് അദ്ദേഹം പ്രാധാന്യം നൽകി. ചേരിചേരാ പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ രൂപീകരണത്തിലും വളർച്ചയിലും പ്രധാന പങ്കുവഹിച്ച നേതാക്കളിലൊരാളായിരുന്നു നെഹ്‌റു.
അതേസമയം, അദ്ദേഹത്തിന്റെ സാമ്പത്തികനയങ്ങളും ചൈനയുമായുള്ള ബന്ധവും 1962ലെ ഇന്ത്യ-ചൈന യുദ്ധവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട തീരുമാനങ്ങളും ചരിത്രപരമായ വിമർശനങ്ങൾക്കും രാഷ്ട്രീയ സംവാദങ്ങൾക്കും വിഷയമായിട്ടുണ്ട്. ഈ വിമർശനങ്ങൾ നിലനിൽക്കുമ്പോഴും സ്വാതന്ത്ര്യാനന്തര ഇന്ത്യയുടെ ജനാധിപത്യ സ്ഥാപനങ്ങൾക്കും ശാസ്ത്രസാങ്കേതിക വികസനത്തിനും ആസൂത്രിത സാമ്പത്തിക വളർച്ചയ്ക്കും അടിത്തറ പാകുന്നതിൽ അദ്ദേഹം വഹിച്ച പങ്ക് ഇന്ത്യൻ ചരിത്രത്തിലെ പ്രധാന അധ്യായമായി തുടരുന്നു.
നെഹ്‌റുവിന്റെ 137-ാം ജന്മവാർഷികം രാജ്യം ആചരിക്കുമ്പോൾ, അദ്ദേഹം മുന്നോട്ടുവച്ച ജനാധിപത്യം, മതനിരപേക്ഷത, ശാസ്ത്രീയ ചിന്ത, സാമൂഹികനീതി, ദേശീയ ഐക്യം എന്നീ ആശയങ്ങളുടെ പ്രസക്തിയും വീണ്ടും ചർച്ചയാകുകയാണ്. രാഷ്ട്രീയ അഭിപ്രായവ്യത്യാസങ്ങൾക്കപ്പുറം, സ്വതന്ത്ര ഇന്ത്യയുടെ ആദ്യകാല രാഷ്ട്രനിർമ്മാണത്തിൽ നെഹ്‌റു നൽകിയ സംഭാവനകളെ ഓർമപ്പെടുത്തുന്ന അവസരമായി ഈ ജന്മവാർഷികം മാറി.
