പാക് അധീന കശ്മീർ ഇന്ത്യയുടെ നിയന്ത്രണത്തിലായാൽ ഭൗമരാഷ്ട്രീയ സമവാക്യങ്ങൾ മാറും; മധ്യേഷ്യയിലേക്ക് പുതിയ വ്യാപാരപാത തുറന്നേക്കും

ന്യൂഡൽഹി: പാക് അധീന കശ്മീർ (പിഒകെ) ഇന്ത്യയുടെ നിയന്ത്രണത്തിലാകുകയാണെങ്കിൽ അത് കേവലം ഒരു ഭൂപ്രദേശത്തിന്റെ വീണ്ടെടുക്കലിൽ മാത്രം ഒതുങ്ങില്ല. ദക്ഷിണേഷ്യയിലെ ഭൗമരാഷ്ട്രീയ, സാമ്പത്തിക, വ്യാപാര, സുരക്ഷാ സമവാക്യങ്ങളിൽ നിർണായകമായ മാറ്റങ്ങൾക്ക് വഴിയൊരുക്കുന്ന സംഭവമായി അത് മാറിയേക്കാം.  മധ്യേഷ്യയിലേക്കുള്ള നേരിട്ടുള്ള കരമാർഗത്തിനുള്ള സാധ്യതകൾ തുറക്കുന്നതിനൊപ്പം ഇന്ത്യയുടെ ഊർജ സുരക്ഷ ശക്തിപ്പെടുത്താനും അന്താരാഷ്ട്ര വ്യാപാരച്ചെലവ് കുറയ്ക്കാനും ഇത് സഹായകമായേക്കും. ചൈനയുടെ സുപ്രധാന അടിസ്ഥാനസൗകര്യ പദ്ധതിയായ ചൈന–പാകിസ്ഥാൻ സാമ്പത്തിക ഇടനാഴിയെയും (സിപിഇസി) ഈ സാഹചര്യം സാരമായി ബാധിച്ചേക്കും.

ഇന്ത്യ പരമാധികാരം അവകാശപ്പെടുന്ന പാക് അധീന കശ്മീർ പ്രദേശങ്ങളിൽ തന്ത്രപരമായി ഏറെ പ്രാധാന്യമുള്ള മേഖലയാണ് ഗിൽജിത്-ബാൾട്ടിസ്ഥാൻ. ഹിമാലയം, കാരക്കോറം, ഹിന്ദുകുഷ് പർവതനിരകൾ സംഗമിക്കുന്ന ഈ പ്രദേശത്തിന്റെ ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായ സ്ഥാനം ദക്ഷിണേഷ്യയെയും മധ്യേഷ്യയെയും ബന്ധിപ്പിക്കുന്നതിൽ നിർണായകമാണ്.

പാകിസ്ഥാനുമായുള്ള രാഷ്ട്രീയവും നയതന്ത്രപരവുമായ തർക്കങ്ങൾ കാരണം മധ്യേഷ്യൻ രാജ്യങ്ങളിലേക്ക് നേരിട്ടുള്ള കരമാർഗം ഉപയോഗപ്പെടുത്താൻ ഇന്ത്യയ്ക്ക് നിലവിൽ സാധിക്കുന്നില്ല. ഇതുമൂലം ഇറാൻ ഉൾപ്പെടെയുള്ള രാജ്യങ്ങളിലൂടെയുള്ള ബദൽ വ്യാപാരപാതകളെയാണ് ഇന്ത്യ പ്രധാനമായും ആശ്രയിക്കുന്നത്.

മുംബൈ, ഗുജറാത്ത് എന്നിവിടങ്ങളിലെ തുറമുഖങ്ങളിൽനിന്ന് ഇറാനിലെ ബന്ദർ അബ്ബാസ്, ചാബഹാർ തുടങ്ങിയ തുറമുഖങ്ങളിലേക്ക് കടൽമാർഗം ചരക്കുകൾ എത്തിക്കുകയും അവിടെനിന്ന് റോഡ്, റെയിൽ ശൃംഖലകളിലൂടെ മധ്യേഷ്യൻ രാജ്യങ്ങളിലേക്ക് കൊണ്ടുപോകുകയുമാണ് ലഭ്യമായ പ്രധാന ബദൽ മാർഗങ്ങളിലൊന്ന്.

എന്നാൽ, ഇത്തരം ചരക്കുനീക്കത്തിന് കൂടുതൽ സമയവും സാമ്പത്തിക ചെലവും ആവശ്യമാണ്. പശ്ചിമേഷ്യയിലെ രാഷ്ട്രീയ അസ്ഥിരത, ഇറാനെതിരായ അന്താരാഷ്ട്ര ഉപരോധങ്ങൾ, സമുദ്രഗതാഗത മേഖലയിലെ സുരക്ഷാഭീഷണികൾ, വിവിധ രാജ്യങ്ങളിലെ കസ്റ്റംസ് നടപടിക്രമങ്ങൾ തുടങ്ങിയ ഘടകങ്ങളും വ്യാപാരത്തെ പ്രതികൂലമായി ബാധിക്കാറുണ്ട്.

മധ്യേഷ്യയിലേക്ക് നേരിട്ടുള്ള കരബന്ധം സ്ഥാപിക്കാനായാൽ ഈ വെല്ലുവിളികളിൽ ചിലത് മറികടക്കാനും ഇന്ത്യയുടെ അന്താരാഷ്ട്ര വ്യാപാരശൃംഖല കൂടുതൽ വിപുലീകരിക്കാനും സാധിച്ചേക്കും.

അഫ്ഗാനിസ്ഥാന്റെ വടക്കുകിഴക്കൻ ഭാഗത്തുള്ള ഇടുങ്ങിയ ഭൂപ്രദേശമായ വഖാൻ ഇടനാഴിയാണ് ഈ തന്ത്രപരമായ സാധ്യതകളിൽ ഏറെ ശ്രദ്ധേയമായത്. അഫ്ഗാനിസ്ഥാനെ ചൈനയുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന ഈ പ്രദേശം താജിക്കിസ്ഥാനുമായും ഗിൽജിത്-ബാൾട്ടിസ്ഥാനുമായും അതിർത്തി പങ്കിടുന്നു.

ഗിൽജിത്-ബാൾട്ടിസ്ഥാൻ ഇന്ത്യയുടെ നിയന്ത്രണത്തിലായാൽ അഫ്ഗാനിസ്ഥാനുമായി നേരിട്ടുള്ള ഭൗമാതിർത്തി പ്രായോഗികമായി ലഭ്യമാകുന്ന സാഹചര്യം രൂപപ്പെടും. വഖാൻ ഇടനാഴി വഴി താജിക്കിസ്ഥാനിലേക്കും തുടർന്ന് ഉസ്‌ബെക്കിസ്ഥാൻ, കസാഖിസ്ഥാൻ, കിർഗിസ്ഥാൻ, തുർക്ക്മെനിസ്ഥാൻ തുടങ്ങിയ മധ്യേഷ്യൻ രാജ്യങ്ങളിലേക്കും വ്യാപാരബന്ധം വികസിപ്പിക്കാനുള്ള സാധ്യതകൾ ഉയർന്നുവരും.

ദീർഘകാലാടിസ്ഥാനത്തിൽ റഷ്യയിലേക്കും യൂറോപ്യൻ വിപണികളിലേക്കും ചരക്കുനീക്കം നടത്തുന്നതിനുള്ള ബദൽ ഗതാഗത ഇടനാഴിയായും ഈ മേഖലയെ വികസിപ്പിക്കാൻ സാധിച്ചേക്കും. ഇന്ത്യൻ ഉൽപ്പന്നങ്ങൾക്ക് പുതിയ വിപണികൾ കണ്ടെത്തുന്നതിനും കയറ്റുമതി വർധിപ്പിക്കുന്നതിനും ഇത് സഹായകമാകും.

എന്നാൽ, സമുദ്രനിരപ്പിൽനിന്ന് ഏറെ ഉയരത്തിലുള്ള ദുർഘടമായ പർവതപ്രദേശവും അതിശൈത്യവും അടിസ്ഥാനസൗകര്യങ്ങളുടെ അഭാവവും വഖാൻ ഇടനാഴിയുടെ വികസനത്തിന് വലിയ വെല്ലുവിളികളാണ്. റോഡ്, റെയിൽ ശൃംഖലകൾ സ്ഥാപിക്കുന്നതിന് വൻതോതിലുള്ള സാമ്പത്തിക നിക്ഷേപവും സാങ്കേതിക വൈദഗ്ധ്യവും അഫ്ഗാനിസ്ഥാൻ ഉൾപ്പെടെയുള്ള രാജ്യങ്ങളുടെ സഹകരണവും അനിവാര്യമാണ്.

പ്രകൃതിവിഭവങ്ങളാൽ സമ്പന്നമാണ് മധ്യേഷ്യൻ മേഖല. കസാഖിസ്ഥാനിൽ എണ്ണയുടെയും യുറേനിയത്തിന്റെയും വൻശേഖരങ്ങളുണ്ട്. തുർക്ക്മെനിസ്ഥാൻ പ്രകൃതിവാതക സമ്പത്തിന്റെ കാര്യത്തിൽ ശ്രദ്ധേയമാണ്. ഉസ്‌ബെക്കിസ്ഥാൻ ഉൾപ്പെടെയുള്ള രാജ്യങ്ങളിലും വിവിധ ഊർജവിഭവങ്ങളുടെയും വ്യാവസായിക ധാതുക്കളുടെയും ശേഖരമുണ്ട്.

ലോകത്തിലെ പ്രധാന ഊർജ ഉപഭോക്തൃ രാജ്യങ്ങളിലൊന്നായ ഇന്ത്യ നിലവിൽ ക്രൂഡ് ഓയിലിനും പ്രകൃതിവാതകത്തിനുമായി വിദേശരാജ്യങ്ങളെ വലിയ തോതിൽ ആശ്രയിക്കുന്നുണ്ട്. മധ്യേഷ്യയുമായി നേരിട്ടുള്ള കരബന്ധം യാഥാർഥ്യമായാൽ ഊർജ ഇറക്കുമതിക്കായി പുതിയ മാർഗങ്ങൾ തുറന്നേക്കും.

ഭാവിയിൽ പൈപ്പ്‌ലൈൻ പദ്ധതികളും റെയിൽ ചരക്കുനീക്ക സംവിധാനങ്ങളും വികസിപ്പിക്കാനുള്ള സാധ്യതയും ഇതിലൂടെ ഉയരും. ഗൾഫ് രാജ്യങ്ങളെ ആശ്രയിക്കുന്നതിന്റെ തോത് കുറയ്ക്കാനും ഊർജ ഇറക്കുമതി സ്രോതസ്സുകൾ വൈവിധ്യവത്കരിക്കാനും ഇത് സഹായകമായേക്കും.

ആണവോർജ ഉൽപ്പാദനത്തിനാവശ്യമായ യുറേനിയം, വൈദ്യുത വാഹനങ്ങൾക്കും ബാറ്ററി നിർമാണത്തിനും ആവശ്യമായ ലിഥിയം ഉൾപ്പെടെയുള്ള നിർണായക ധാതുക്കൾ എന്നിവയുടെ ലഭ്യത ഉറപ്പാക്കുന്നതിനും മധ്യേഷ്യയുമായുള്ള സാമ്പത്തിക സഹകരണം ഇന്ത്യയ്ക്ക് ഗുണകരമാണ്.

ഗിൽജിത്-ബാൾട്ടിസ്ഥാനിലെ നിയന്ത്രണത്തിൽ മാറ്റമുണ്ടായാൽ അതിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ തന്ത്രപരമായ പ്രത്യാഘാതങ്ങളിലൊന്ന് ചൈന–പാകിസ്ഥാൻ സാമ്പത്തിക ഇടനാഴിയുമായി ബന്ധപ്പെട്ടായിരിക്കും. ചൈനയുടെ ബെൽറ്റ് ആൻഡ് റോഡ് ഇനിഷ്യേറ്റീവിന്റെ (ബിആർഐ) പ്രധാന പദ്ധതികളിലൊന്നാണ് സിപിഇസി. ചൈനയിലെ സിൻജിയാങ് പ്രവിശ്യയെ പാകിസ്ഥാനിലെ ഗ്വാദർ തുറമുഖവുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുന്നതാണ് ഈ പദ്ധതിയുടെ പ്രധാന ലക്ഷ്യം. ഗിൽജിത്-ബാൾട്ടിസ്ഥാനിലൂടെ കടന്നുപോകുന്ന കാരക്കോറം ഹൈവേ ഈ സാമ്പത്തിക ഇടനാഴിയുടെ സുപ്രധാന ഘടകമാണ്.

ഇന്ത്യ പരമാധികാരം അവകാശപ്പെടുന്ന പ്രദേശങ്ങളിലൂടെയാണ് സിപിഇസി കടന്നുപോകുന്നതെന്നതിനാൽ പദ്ധതിക്കെതിരെ ന്യൂഡൽഹി തുടക്കംമുതൽ എതിർപ്പ് പ്രകടിപ്പിച്ചുവരുന്നു.

ഗിൽജിത്-ബാൾട്ടിസ്ഥാൻ ഇന്ത്യയുടെ നിയന്ത്രണത്തിലാകുന്ന സാഹചര്യമുണ്ടായാൽ നിലവിലുള്ള ചൈന–പാകിസ്ഥാൻ കരബന്ധത്തിന്റെ തുടർച്ചയെ അത് ഗുരുതരമായി ബാധിച്ചേക്കും. അറബിക്കടലിലേക്കുള്ള ചൈനയുടെ ബദൽ ഗതാഗതപാതയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട തന്ത്രപരമായ പദ്ധതികൾക്കും ഇത് വെല്ലുവിളിയാകും. ചൈനയുടെ പ്രാദേശിക സാമ്പത്തിക സ്വാധീനത്തിലും പാകിസ്ഥാനിലെ അടിസ്ഥാനസൗകര്യ നിക്ഷേപങ്ങളിലും അതിന്റെ പ്രതിഫലനമുണ്ടായേക്കും.

മധ്യേഷ്യൻ രാജ്യങ്ങളുമായി ചരിത്രപരവും സാംസ്കാരികവും വാണിജ്യപരവുമായ ബന്ധം ഇന്ത്യയ്ക്കുണ്ട്. പുരാതന പട്ടുപാതയിലൂടെ നിലനിന്നിരുന്ന വ്യാപാരബന്ധങ്ങൾ ഈ മേഖലയുടെ ചരിത്രത്തിൽ നിർണായക സ്ഥാനം വഹിച്ചിരുന്നു.

നേരിട്ടുള്ള കരബന്ധം സ്ഥാപിക്കാനായാൽ വ്യാപാരത്തിനു പുറമേ പ്രതിരോധ സഹകരണം, വിദ്യാഭ്യാസം, വിനോദസഞ്ചാരം, വിവരസാങ്കേതികവിദ്യ, ഔഷധനിർമാണം, കാർഷിക മേഖല തുടങ്ങിയ രംഗങ്ങളിലും ഇന്ത്യയ്ക്ക് പുതിയ അവസരങ്ങൾ ലഭിച്ചേക്കും. മധ്യേഷ്യയിലെ ചൈനയുടെയും റഷ്യയുടെയും സ്വാധീനത്തിനിടയിൽ ഇന്ത്യയ്ക്ക് കൂടുതൽ ശക്തമായ സാമ്പത്തികവും നയതന്ത്രപരവുമായ സാന്നിധ്യം ഉറപ്പാക്കാനും ഇത് സഹായകരമായേക്കും.

ഗിൽജിത്-ബാൾട്ടിസ്ഥാന്റെ ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായ സ്ഥാനം ഇന്ത്യയുടെ ദേശീയ സുരക്ഷയുടെ കാര്യത്തിലും ഏറെ പ്രാധാന്യമുള്ളതാണ്. ചൈന, പാകിസ്ഥാൻ, അഫ്ഗാനിസ്ഥാൻ എന്നിവയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട അതിർത്തി സുരക്ഷാ സമവാക്യങ്ങളിൽ ഈ പ്രദേശത്തിന് നിർണായക പങ്കുണ്ട്.

പ്രദേശത്തിന്റെ നിയന്ത്രണത്തിൽ മാറ്റമുണ്ടായാൽ ഇന്ത്യയുടെ വടക്കൻ അതിർത്തികളിലെ പ്രതിരോധ പദ്ധതികൾ പുനഃക്രമീകരിക്കേണ്ടിവരും. അതേസമയം, പുതിയ അതിർത്തികളുടെ സംരക്ഷണം, ദുർഘടമായ ഭൂപ്രദേശങ്ങളിലെ സൈനിക വിന്യാസം, അടിസ്ഥാനസൗകര്യ വികസനം എന്നിവ വലിയ സാമ്പത്തികവും സുരക്ഷാപരവുമായ ഉത്തരവാദിത്തങ്ങളും സൃഷ്ടിക്കും.

പാക് അധീന കശ്മീർ ഇന്ത്യയുടെ അവിഭാജ്യഘടകമാണെന്നാണ് ന്യൂഡൽഹിയുടെ ഔദ്യോഗിക നിലപാട്. 1994-ൽ ഇന്ത്യൻ പാർലമെന്റ് ഏകകണ്ഠമായി അംഗീകരിച്ച പ്രമേയത്തിലും ഈ നിലപാട് ആവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്. അതേസമയം, കശ്മീരിന്റെ പരമാധികാരം സംബന്ധിച്ച് പാകിസ്ഥാന് വ്യത്യസ്ത നിലപാടാണുള്ളത്. നിലവിൽ ഗിൽജിത്-ബാൾട്ടിസ്ഥാൻ പാകിസ്ഥാന്റെ ഭരണനിയന്ത്രണത്തിലാണ്.

അതിനാൽ, പ്രദേശത്തിന്റെ നിലവിലെ സ്ഥിതിയിൽ മാറ്റമുണ്ടാകുന്നത് സങ്കീർണമായ അന്താരാഷ്ട്ര, നയതന്ത്ര, നിയമപര, സുരക്ഷാ വിഷയങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. പാകിസ്ഥാന്റെയും ചൈനയുടെയും പ്രതികരണങ്ങൾക്കൊപ്പം അഫ്ഗാനിസ്ഥാനിലെ രാഷ്ട്രീയ സാഹചര്യങ്ങളും പ്രാദേശിക ജനവിഭാഗങ്ങളുടെ താൽപര്യങ്ങളും അന്താരാഷ്ട്ര ബന്ധങ്ങളും നിർണായകമാകും.

പാക് അധീന കശ്മീർ ഇന്ത്യയുടെ നിയന്ത്രണത്തിലാകുന്ന സാഹചര്യം ഭാവിയിൽ യാഥാർഥ്യമായാൽ അത് ദക്ഷിണേഷ്യയുടെ രാഷ്ട്രീയ ഭൂപടത്തിൽ മാത്രമല്ല, അന്താരാഷ്ട്ര വ്യാപാരം, ഊർജ സുരക്ഷ, പ്രാദേശിക സാമ്പത്തിക സഹകരണം, ആഗോള ശക്തിസന്തുലനം തുടങ്ങിയ മേഖലകളിലും ദൂരവ്യാപകമായ പ്രത്യാഘാതങ്ങൾ സൃഷ്ടിച്ചേക്കും.

Leave a Comment

More News