റിയാദ്: അമേരിക്കയും ഇറാനും തമ്മിലുള്ള സംഘർഷാവസ്ഥ പശ്ചിമേഷ്യയിലെ സുരക്ഷാ സാഹചര്യം കൂടുതൽ സങ്കീർണമാക്കുന്നതിനിടെ, സൗദി അറേബ്യയും യെമനിലെ ഹൂത്തി വിഭാഗവും തമ്മിലുള്ള സംഘർഷവും പുതിയ തലത്തിലേക്ക് നീങ്ങുന്നതായി റിപ്പോർട്ടുകൾ. സൗദി അറേബ്യയെ ലക്ഷ്യമിട്ടുള്ള ആക്രമണങ്ങൾ വർധിക്കുന്ന സാഹചര്യത്തിൽ, മേഖലയിലെ സുരക്ഷാ സഖ്യങ്ങളുടെയും കൂട്ടായ പ്രതിരോധ സംവിധാനങ്ങളുടെയും യഥാർത്ഥ പ്രായോഗികതയെക്കുറിച്ചുള്ള ചർച്ചകളും ശക്തമായിരിക്കുകയാണ്.
പുണ്യനഗരമായ മക്കയെ ലക്ഷ്യമിട്ടുള്ള ആക്രമണശ്രമം ഹൂത്തികളുടെ ഭാഗത്തുനിന്നുണ്ടായെന്നാണ് സൗദി അറേബ്യയുടെ ആരോപണം. എന്നാൽ, ഹൂത്തി വിഭാഗം ഈ ആരോപണം നിഷേധിക്കുകയും തങ്ങൾ മക്കയെ ലക്ഷ്യമിട്ടിട്ടില്ലെന്നും സൗദിയുടെ ആരോപണം പ്രചാരണത്തിന്റെ ഭാഗമാണെന്നും പ്രതികരിക്കുകയും ചെയ്തു. ഇരു വിഭാഗങ്ങളും പരസ്പരവിരുദ്ധമായ അവകാശവാദങ്ങൾ ഉന്നയിക്കുന്നതിനാൽ സംഭവത്തിന്റെ കൃത്യമായ സാഹചര്യം സംബന്ധിച്ച ചർച്ചകളും തുടരുകയാണ്.
ഈ സംഭവവികാസങ്ങൾക്കൊപ്പം പാക്കിസ്താന്റെ നിലപാടും ശ്രദ്ധാകേന്ദ്രമായിട്ടുണ്ട്. സൗദി അറേബ്യയുമായി ദീർഘകാല സൈനിക-നയതന്ത്ര ബന്ധം പുലർത്തുന്ന പാക്കിസ്താന്, മുസ്ലിം രാജ്യങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള കൂടുതൽ ശക്തമായ സുരക്ഷാ സഹകരണത്തെക്കുറിച്ച് നേരത്തെ പലതവണ സംസാരിച്ചിരുന്നു. ചില രാഷ്ട്രീയ-മാധ്യമ ചർച്ചകളിൽ ഇത്തരം സുരക്ഷാ സഹകരണത്തെ ‘ഇസ്ലാമിക് നേറ്റോ’ എന്ന വിശേഷണത്തോടെയും അവതരിപ്പിച്ചിരുന്നു.
എന്നാൽ, സൗദി അറേബ്യയുടെ സുരക്ഷ നേരിട്ട് ചോദ്യം ചെയ്യപ്പെടുന്ന സാഹചര്യമുണ്ടായപ്പോൾ ഇസ്ലാമാബാദിന്റെ പ്രതികരണം എത്രത്തോളം സൈനിക സഹകരണത്തിലേക്ക് നീങ്ങുമെന്നതാണ് ഇപ്പോൾ ഉയരുന്ന പ്രധാന ചോദ്യം. പ്രധാനമന്ത്രി ഷഹബാസ് ഷെരീഫിന്റെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള പാക്കിസ്താന് സർക്കാർ ആക്രമണങ്ങളെ ശക്തമായി അപലപിച്ചെങ്കിലും, ഉടൻ സൈനിക ഇടപെടൽ നടത്തുമെന്ന തരത്തിലുള്ള പ്രഖ്യാപനം ഉണ്ടായില്ല. ഇതോടെ സൗദിയുമായുള്ള സുരക്ഷാ ധാരണകളുടെ പരിധിയും അവ നടപ്പാക്കേണ്ട സാഹചര്യം എന്താണെന്നതും വീണ്ടും ചർച്ചയായി.
പാക്കിസ്താൻ, തുർക്കി, സൗദി അറേബ്യ എന്നിവയുടെ സുരക്ഷാ സഹകരണത്തെ ‘മക്ക പ്രതിരോധ കരാർ’ എന്ന പേരിൽ വിശേഷിപ്പിക്കുന്ന റിപ്പോർട്ടുകളും ചർച്ചകളും ഇതിനിടെ സജീവമായിട്ടുണ്ട്. അൽ അറേബ്യയോട് സംസാരിച്ച പാക്കിസ്താൻ സൈനിക വക്താവ് ലെഫ്റ്റനന്റ് ജനറൽ അഹമ്മദ് ഷെരീഫ് ചൗധരി, ബന്ധപ്പെട്ട സുരക്ഷാ ധാരണയുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ കൂട്ടായ പ്രതിരോധത്തിന് പ്രാധാന്യമുണ്ടെന്ന് വിശദീകരിച്ചതായാണ് റിപ്പോർട്ട്.
ഈ സഹകരണം പെട്ടെന്ന് രൂപംകൊണ്ട ഒന്നല്ലെന്നും രാജ്യങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള പതിറ്റാണ്ടുകൾ പഴക്കമുള്ള തന്ത്രപരവും സൈനികവും സാംസ്കാരികവുമായ ബന്ധങ്ങളുടെ തുടർച്ചയാണെന്നും അദ്ദേഹം ചൂണ്ടിക്കാട്ടി. പ്രത്യേകിച്ച് സൗദി അറേബ്യയും പാക്കിസ്താനും തമ്മിൽ പ്രതിരോധ പരിശീലനം, സൈനിക സഹകരണം, സുരക്ഷാ ഏകോപനം തുടങ്ങിയ മേഖലകളിൽ വർഷങ്ങളായി അടുത്ത ബന്ധം നിലനിൽക്കുന്നുണ്ട്.
എന്നാൽ, നിലവിലെ ആക്രമണങ്ങൾ ഈ സുരക്ഷാ ധാരണകളുടെ പ്രായോഗിക പരിധിയെക്കുറിച്ചുള്ള പുതിയ ചോദ്യങ്ങൾക്ക് വഴിവെച്ചിരിക്കുകയാണ്. ഒരു അംഗരാജ്യത്തിനെതിരായ ആക്രമണം മറ്റുള്ള രാജ്യങ്ങളുടെ നേരിട്ടുള്ള സൈനിക പ്രതികരണത്തിന് കാരണമാകുമോ, അതോ രാഷ്ട്രീയ പിന്തുണ, രഹസ്യാന്വേഷണ സഹകരണം, പരിശീലനം, പ്രതിരോധ സഹായം തുടങ്ങിയ മേഖലകളിലേക്കാണോ ബാധ്യത പരിമിതപ്പെടുന്നത് എന്നതാണ് പ്രധാനമായും ഉയരുന്ന ചോദ്യം.
അതേസമയം, പാക്കിസ്താൻ നേരിടുന്ന നയതന്ത്ര സമവാക്യങ്ങളും സങ്കീർണമാണ്. സൗദി അറേബ്യയുമായുള്ള ദീർഘകാല ബന്ധം നിലനിർത്തുന്നതിനൊപ്പം ഇറാനുമായുള്ള അയൽരാജ്യബന്ധവും ഇസ്ലാമാബാദിന് പരിഗണിക്കേണ്ടതുണ്ട്. പശ്ചിമേഷ്യയിലെ സംഘർഷത്തിൽ ഏതെങ്കിലും ഒരു പക്ഷത്തോടുള്ള നേരിട്ടുള്ള സൈനിക പങ്കാളിത്തം പാക്കിസ്താന്റെ പ്രാദേശിക ബന്ധങ്ങളിലും ആഭ്യന്തര രാഷ്ട്രീയത്തിലും പ്രത്യാഘാതങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കാനിടയുണ്ട്.
ഇതുകൊണ്ടുതന്നെ സൗദി അറേബ്യയ്ക്ക് രാഷ്ട്രീയവും നയതന്ത്രപരവുമായ പിന്തുണ നൽകുന്നതിനൊപ്പം നേരിട്ടുള്ള സൈനിക ഇടപെടലിൽ ജാഗ്രത പുലർത്തുന്ന സമീപനമാണ് പാക്കിസ്താൻ സ്വീകരിക്കുന്നതെന്ന വിലയിരുത്തലുകളും ഉയരുന്നുണ്ട്.
പശ്ചിമേഷ്യയിലെ സംഘർഷം കൂടുതൽ വ്യാപിക്കുകയാണെങ്കിൽ സൗദി–പാക്കിസ്താൻ സുരക്ഷാ സഹകരണത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ സ്വഭാവവും ബാധ്യതകളുടെ പരിധിയും കൂടുതൽ വ്യക്തമായി പരീക്ഷിക്കപ്പെടാൻ സാധ്യതയുണ്ട്. നിലവിലെ സാഹചര്യത്തിൽ, പ്രഖ്യാപിത കൂട്ടായ പ്രതിരോധ ധാരണകൾ പ്രതിസന്ധിഘട്ടത്തിൽ എങ്ങനെ പ്രയോഗിക്കപ്പെടുന്നു എന്നതായിരിക്കും മേഖലയിലെ സുരക്ഷാ നിരീക്ഷകരുടെ പ്രധാന ശ്രദ്ധാകേന്ദ്രം.
