വാഷിംഗ്ടണ്‍: നാലു വർഷത്തിലേറെയായി തുടരുന്ന റഷ്യ–ഉക്രെയ്ൻ യുദ്ധത്തിന് നയതന്ത്രപരമായ പരിഹാരം കണ്ടെത്താനുള്ള ശ്രമങ്ങൾക്ക് വീണ്ടും ശക്തിപകരുന്നു. അമേരിക്കയുടെ മധ്യസ്ഥതയിൽ റഷ്യയും ഉക്രെയ്‌നും പങ്കെടുക്കുന്ന ത്രികക്ഷി സമാധാന ചർച്ചകൾ പുനരാരംഭിക്കാൻ റഷ്യൻ പ്രസിഡന്റ് വ്‌ളാഡിമിർ പുടിൻ സമ്മതിച്ചതായി ക്രെംലിൻ അറിയിച്ചു. നവംബർ 10നോ അതിനുശേഷമോ യുഎഇ തലസ്ഥാനമായ അബുദാബിയിൽ ചർച്ചകൾ സംഘടിപ്പിക്കാനാണ് ആലോചന. എന്നാൽ യോഗത്തിന്റെ അന്തിമ തീയതിയും പങ്കെടുക്കുന്ന പ്രതിനിധികളുടെ വിശദാംശങ്ങളും ഔദ്യോഗികമായി സ്ഥിരീകരിക്കേണ്ടതുണ്ട്.
2022 ഫെബ്രുവരിയിൽ റഷ്യ ഉക്രെയ്‌നിൽ ആരംഭിച്ച പൂർണതോതിലുള്ള സൈനിക അധിനിവേശത്തെത്തുടർന്നുണ്ടായ യുദ്ധം അവസാനിപ്പിക്കാൻ അമേരിക്കൻ പ്രസിഡന്റ് ഡൊണാൾഡ് ട്രംപിന്റെ ഭരണകൂടം നയതന്ത്ര ഇടപെടലുകൾ ശക്തമാക്കുന്നതിനിടെയാണ് പുതിയ നീക്കം. യുദ്ധാനന്തര സുരക്ഷാക്രമീകരണങ്ങൾ, ഇരുരാജ്യങ്ങളുടെയും സുരക്ഷാ ഉറപ്പുകൾ, വെടിനിർത്തൽ നടപ്പാക്കാനുള്ള വ്യവസ്ഥകൾ, സംഘർഷം വീണ്ടും പൊട്ടിപ്പുറപ്പെടാതിരിക്കാനുള്ള സംവിധാനങ്ങൾ തുടങ്ങിയ വിഷയങ്ങളായിരിക്കും ചർച്ചകളിൽ പ്രധാനമായും പരിഗണിക്കപ്പെടുകയെന്നാണ് സൂചന.
അമേരിക്ക മുന്നോട്ടുവച്ച സമാധാന ചർച്ചകൾക്കുള്ള നിർദേശത്തെ ഉക്രെയ്ൻ പിന്തുണയ്ക്കുന്നതായി പ്രസിഡന്റ് വോളോഡിമിർ സെലെൻസ്‌കി വ്യക്തമാക്കി. ചർച്ചകൾ അനാവശ്യമായി വൈകിക്കരുതെന്നും നവംബർ ആദ്യത്തോടെ തന്നെ യോഗം സംഘടിപ്പിക്കണമെന്നുമാണ് ഉക്രെയ്‌ന്റെ നിലപാട്.
യുദ്ധം അവസാനിപ്പിക്കുന്നതിനുള്ള പ്രായോഗിക നിർദേശങ്ങൾ പരിഗണിക്കാൻ ഉക്രെയ്ൻ തയ്യാറാണെന്നും സെലെൻസ്‌കി അറിയിച്ചു. അടിയന്തര വെടിനിർത്തൽ, സൈനിക നടപടികൾ അവസാനിപ്പിക്കൽ, ഊർജോൽപാദന-വിതരണ സംവിധാനങ്ങൾക്കുനേരെയുള്ള ആക്രമണങ്ങൾ നിർത്തിവയ്ക്കൽ, തടവുകാരുടെ കൈമാറ്റം, യുദ്ധബാധിതർക്കുള്ള മാനുഷിക സഹായം എന്നിവയിൽ ധാരണയിലെത്താൻ കഴിയുമെന്നാണ് കീവിന്റെ പ്രതീക്ഷ.
എന്നാൽ യുദ്ധാനന്തര സുരക്ഷാ ഉറപ്പുകളുടെ സ്വഭാവം, അധിനിവേശ പ്രദേശങ്ങളുടെ ഭാവി, അതിർത്തി സുരക്ഷ, അന്താരാഷ്ട്ര നിരീക്ഷണ സംവിധാനങ്ങൾ തുടങ്ങിയ സങ്കീർണ വിഷയങ്ങളിൽ ഇരുരാജ്യങ്ങളും തമ്മിൽ നിലനിൽക്കുന്ന അഭിപ്രായവ്യത്യാസങ്ങൾ സമാധാന ശ്രമങ്ങൾക്ക് വലിയ വെല്ലുവിളിയാണ്.
സെന്റ് പീറ്റേഴ്‌സ്ബർഗിൽ റഷ്യൻ പ്രസിഡന്റ് വ്‌ളാഡിമിർ പുടിനും അമേരിക്കൻ പ്രസിഡന്റിന്റെ പ്രത്യേക ദൂതൻ സ്റ്റീവ് വിറ്റ്കോഫും തമ്മിൽ നടന്ന കൂടിക്കാഴ്ചയ്ക്ക് പിന്നാലെയാണ് ത്രികക്ഷി ചർച്ചകൾ പുനരാരംഭിക്കാനുള്ള തീരുമാനം പുറത്തുവന്നത്.
ഇരുവരും തമ്മിലുള്ള ഒമ്പതാമത്തെ നേരിട്ടുള്ള കൂടിക്കാഴ്ചയായിരുന്നു ഇതെന്നാണ് റിപ്പോർട്ട്. യുദ്ധം അവസാനിപ്പിക്കാനുള്ള സാധ്യതകൾ, ഇരുരാജ്യങ്ങളും മുന്നോട്ടുവയ്ക്കുന്ന വ്യവസ്ഥകൾ, അമേരിക്കയുടെ മധ്യസ്ഥതയിൽ തുടരേണ്ട നയതന്ത്ര നടപടികൾ എന്നിവ ചർച്ചയിൽ വിഷയമായതായി പറയുന്നു.
റഷ്യൻ നേതൃത്വവുമായുള്ള ചർച്ചകൾക്കുപുറമേ ഉക്രെയ്ൻ പ്രസിഡന്റ് സെലെൻസ്‌കിയുമായും വിവിധ യൂറോപ്യൻ രാജ്യങ്ങളിലെ നേതാക്കളുമായും വിറ്റ്കോഫ് ആശയവിനിമയം നടത്തിയിട്ടുണ്ട്. സമാധാന കരാറിലേക്ക് എത്തുന്നതിനുള്ള പൊതുവായ ധാരണ രൂപപ്പെടുത്തുകയാണ് അമേരിക്കൻ നീക്കങ്ങളുടെ പ്രധാന ലക്ഷ്യം.
പുടിനുമായുള്ള സമീപകാല കൂടിക്കാഴ്ചകളെ സൃഷ്ടിപരമെന്നാണ് വിറ്റ്കോഫ് വിശേഷിപ്പിച്ചത്. രാഷ്ട്രീയതലത്തിലുള്ള ചർച്ചകൾക്കൊപ്പം സാങ്കേതികതലത്തിലുള്ള ചർച്ചകളും തുടരുമെന്നും അദ്ദേഹം സൂചിപ്പിച്ചു.
ഒരു വശത്ത് സമാധാന ചർച്ചകൾക്കുള്ള ഒരുക്കങ്ങൾ പുരോഗമിക്കുമ്പോഴും മറുവശത്ത് റഷ്യയും ഉക്രെയ്‌നും തമ്മിലുള്ള സൈനിക ഏറ്റുമുട്ടലുകൾ തുടരുകയാണ്. വ്യാഴാഴ്ച പുലർച്ചെ ഉക്രെയ്ൻ തലസ്ഥാനമായ കൈവിൽ മിസൈൽ ആക്രമണങ്ങൾ ഉണ്ടായതായി റോയിട്ടേഴ്‌സ് ദൃക്‌സാക്ഷികളെ ഉദ്ധരിച്ച് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തു. തലേദിവസം വൈകുന്നേരം ആരംഭിച്ച റഷ്യൻ വ്യോമാക്രമണങ്ങളുടെ തുടർച്ചയായാണ് തലസ്ഥാനത്ത് വീണ്ടും ആക്രമണമുണ്ടായത്.
ആദ്യഘട്ട ആക്രമണത്തിൽ ആറുപേർക്ക് പരിക്കേറ്റതായാണ് വിവരം. നിരവധി വീടുകൾക്കും പെട്രോൾ പമ്പിനും ഗതാഗത സംവിധാനങ്ങൾക്കും കേടുപാടുകൾ സംഭവിച്ചു. ആക്രമണങ്ങൾ ജനവാസ മേഖലകളിൽ സുരക്ഷാ ആശങ്ക വർധിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്.
അതേസമയം, റഷ്യൻ പ്രദേശങ്ങളിലും ഡ്രോൺ ആക്രമണങ്ങൾ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തു. മോസ്‌കോയിൽനിന്ന് ഏകദേശം 400 കിലോമീറ്റർ തെക്കുള്ള ലിപെറ്റ്‌സ്കിൽ അപ്പാർട്ട്മെന്റ് കെട്ടിടങ്ങൾക്കും ഒരു മെഡിക്കൽ സ്ഥാപനത്തിനും നേരെ ഡ്രോൺ ആക്രമണമുണ്ടായതായി പ്രാദേശിക അധികൃതർ അറിയിച്ചു. ആക്രമണത്തിൽ ഒരാൾക്ക് പരിക്കേറ്റതായി ലിപെറ്റ്‌സ്ക് മേഖലാ ഗവർണർ ഇഗോർ അർതമോനോവ് ടെലിഗ്രാമിലൂടെ വ്യക്തമാക്കി.
സമാധാന ശ്രമങ്ങൾ സജീവമാകുന്ന ഘട്ടത്തിലും ഇരുരാജ്യങ്ങളും സൈനിക നടപടികൾ തുടരുന്നത് നയതന്ത്ര ചർച്ചകളുടെ വിജയസാധ്യതയെക്കുറിച്ച് ചോദ്യങ്ങൾ ഉയർത്തുന്നുണ്ട്.
റഷ്യയുടെ കസ്റ്റഡിയിലായിരുന്ന 74 വയസ്സുള്ള വിരമിച്ച അമേരിക്കൻ അധ്യാപകൻ സ്റ്റീഫൻ ഹബ്ബാർഡിനെ മോചിപ്പിച്ചതും പുതിയ നയതന്ത്ര ഇടപെടലുകളുടെ ശ്രദ്ധേയമായ ഘടകമായി. 2022 മുതൽ റഷ്യൻ കസ്റ്റഡിയിലായിരുന്ന ഹബ്ബാർഡിനെ അമേരിക്കൻ പ്രസിഡന്റ് ഡൊണാൾഡ് ട്രംപിന്റെ അഭ്യർഥന പരിഗണിച്ചാണ് മോചിപ്പിച്ചതെന്ന് പുടിൻ വ്യക്തമാക്കി. ഹബ്ബാർഡിന്റെ ആരോഗ്യനില മോശമായിരുന്നുവെന്ന കാര്യവും തീരുമാനത്തിൽ പരിഗണിച്ചതായി അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു.
റഷ്യൻ അധികൃതരുടെ ആരോപണമനുസരിച്ച്, ഉക്രെയ്‌നുവേണ്ടി കൂലിപ്പടയാളിയായി പ്രവർത്തിച്ചെന്ന കുറ്റത്തിനാണ് ഹബ്ബാർഡിനെ അറസ്റ്റ് ചെയ്തത്. കിഴക്കൻ ഉക്രെയ്‌നിലെ ഇസിയം നഗരത്തിൽ ഉക്രെയ്ൻ ടെറിട്ടോറിയൽ ഡിഫൻസ് യൂണിറ്റിനൊപ്പം പ്രവർത്തിച്ചുവെന്നും സൈനിക പോസ്റ്റിൽ നിലയുറപ്പിച്ചിരുന്നുവെന്നുമായിരുന്നു പ്രോസിക്യൂഷന്റെ വാദം.
അടച്ചിട്ട കോടതിയിൽ നടന്ന വിചാരണയ്ക്കുശേഷം അദ്ദേഹത്തിന് ആറുവർഷവും പത്തുമാസവും തടവുശിക്ഷ വിധിച്ചിരുന്നു.
എന്നാൽ ഹബ്ബാർഡ് ആരോപണങ്ങൾ നിഷേധിച്ചതായി അമേരിക്കയിലെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ അഭിഭാഷകൻ മാർട്ടിൻ ഡി ലൂക്ക നേരത്തെ റോയിട്ടേഴ്‌സിനോട് വ്യക്തമാക്കിയിരുന്നു. തന്റെ കക്ഷി ഒരു സൈനിക സംഘടനയിലോ സായുധ പോരാട്ടത്തിലോ പങ്കെടുത്തിട്ടില്ലെന്നാണ് അഭിഭാഷകന്റെ വിശദീകരണം. ഹബ്ബാർഡ് ഒരു രാജ്യത്തിനുവേണ്ടിയും ആയുധമെടുത്തിട്ടില്ലെന്ന് അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹോദരിയും വ്യക്തമാക്കിയിരുന്നു.
ഹബ്ബാർഡിന്റെ മോചനത്തിന് പിന്നാലെ റഷ്യൻ പ്രസിഡന്റ് പുടിന് നന്ദി അറിയിച്ച സ്റ്റീവ് വിറ്റ്കോഫ് അദ്ദേഹത്തെ മനുഷ്യത്വപരമായ സമീപനം സ്വീകരിക്കുന്ന നേതാവായി വിശേഷിപ്പിച്ചത് അമേരിക്കയിൽ രാഷ്ട്രീയ വിവാദത്തിന് കാരണമായി.
റഷ്യയുടെ ഉക്രെയ്ൻ അധിനിവേശവും യുദ്ധത്തിൽ ഉണ്ടായ നാശനഷ്ടങ്ങളും പരിഗണിക്കുമ്പോൾ പുടിനെ ഇത്തരത്തിൽ പ്രശംസിക്കുന്നത് അംഗീകരിക്കാനാവില്ലെന്നായിരുന്നു വിമർശകരുടെ നിലപാട്.
റിപ്പബ്ലിക്കൻ, ഡെമോക്രാറ്റിക് പാർട്ടികളിലെ ചില നിയമനിർമാതാക്കൾ വിറ്റ്കോഫിന്റെ പരാമർശത്തിനെതിരെ രംഗത്തെത്തി. റിപ്പബ്ലിക്കൻ സെനറ്റർ തോം ടില്ലിസ് പ്രസ്താവനയെ ലജ്ജാകരവും അപലപനീയവുമെന്നാണ് വിശേഷിപ്പിച്ചത്.
അതേസമയം, ഹബ്ബാർഡിന്റെ മോചനത്തിനു പകരമായി അമേരിക്ക റഷ്യയ്ക്ക് യാതൊരു ആനുകൂല്യവും വാഗ്ദാനം ചെയ്തിട്ടില്ലെന്ന് പ്രസിഡന്റ് ട്രംപ് വ്യക്തമാക്കി. യുദ്ധം അവസാനിപ്പിക്കുന്നതിനുള്ള നയതന്ത്ര ശ്രമങ്ങൾ പുരോഗമിക്കുകയാണെന്നും അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു.
റഷ്യയിൽനിന്ന് വിമാനത്തിൽ കയറുന്നതിന് മുമ്പ് ഹബ്ബാർഡുമായി ഹ്രസ്വമായി സംസാരിക്കാൻ കഴിഞ്ഞതായി അദ്ദേഹത്തിന്റെ മകൻ ജോസഫ് കോൾമാൻ പറഞ്ഞു. പിതാവ് സന്തോഷവാനാണെന്നും മോചനത്തിൽ കുടുംബത്തിന് വലിയ ആശ്വാസമുണ്ടെന്നും അദ്ദേഹം അറിയിച്ചു.
അമേരിക്കയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ സമാധാന ചർച്ചകൾ പുനരാരംഭിക്കാനുള്ള നീക്കങ്ങൾ ശക്തമാകുന്നതിനിടെ ഉക്രെയ്‌നുള്ള വാഷിംഗ്ടണിന്റെ സൈനിക, രഹസ്യാന്വേഷണ പിന്തുണ സംബന്ധിച്ച് യൂറോപ്യൻ സഖ്യകക്ഷികൾക്കിടയിൽ ആശങ്ക നിലനിൽക്കുകയാണ്.
യുദ്ധഭൂമിയിലെ സൈനിക നീക്കങ്ങൾ വിലയിരുത്തുന്നതിനാവശ്യമായ തത്സമയ രഹസ്യാന്വേഷണ വിവരങ്ങളുടെ കൈമാറ്റത്തിലും ഉക്രെയ്ൻ സൈന്യത്തിന്റെ ആശയവിനിമയ സംവിധാനങ്ങളിലും തടസ്സങ്ങൾ നേരിടുന്നതായുള്ള റിപ്പോർട്ടുകളാണ് ആശങ്കകൾക്ക് കാരണം. അമേരിക്കയുടെ പിന്തുണയിൽ ഉണ്ടാകുന്ന മാറ്റങ്ങൾ ഉക്രെയ്‌ന്റെ പ്രതിരോധശേഷിയെ ബാധിക്കുമെന്ന വിലയിരുത്തലും യൂറോപ്യൻ രാജ്യങ്ങൾക്കുണ്ട്.
തിരഞ്ഞെടുപ്പ് പ്രചാരണകാലത്ത് അധികാരത്തിലെത്തിയാൽ 24 മണിക്കൂറിനുള്ളിൽ റഷ്യ–ഉക്രെയ്ൻ യുദ്ധം അവസാനിപ്പിക്കുമെന്ന് ട്രംപ് പ്രഖ്യാപിച്ചിരുന്നു. എന്നാൽ യുദ്ധത്തിന്റെ സങ്കീർണതയും ഇരുരാജ്യങ്ങളും തമ്മിലുള്ള കടുത്ത അഭിപ്രായവ്യത്യാസങ്ങളും പരിഹാരം കണ്ടെത്താനുള്ള ശ്രമങ്ങളെ ദുഷ്കരമാക്കിയിരിക്കുകയാണ്.
റഷ്യൻ ഡീസൽ വാങ്ങുന്നതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ഇടപാടുകളും മോസ്‌കോയ്ക്കെതിരെ പുതിയ ഉപരോധങ്ങൾ ഏർപ്പെടുത്തുന്നതിലുള്ള ഭരണകൂടത്തിന്റെ സമീപനവും അമേരിക്കൻ കോൺഗ്രസിൽ വിമർശനങ്ങൾക്ക് കാരണമായിട്ടുണ്ട്. യൂറോപ്യൻ തലസ്ഥാനങ്ങളിലും ട്രംപ് ഭരണകൂടത്തിന്റെ റഷ്യൻ നയത്തെക്കുറിച്ച് ആശങ്കകൾ ഉയരുന്നുണ്ട്.
ഫെബ്രുവരിയിലാണ് അമേരിക്കയുടെ മധ്യസ്ഥതയിൽ അവസാനമായി സമാധാന ചർച്ചകൾ നടന്നതെന്നാണ് റിപ്പോർട്ട്. അമേരിക്കയും ഇസ്രായേലും ഇറാനെതിരെ സൈനിക നടപടികൾ ആരംഭിക്കുന്നതിന് മുമ്പായിരുന്നു ആ ചർച്ചകൾ.
അതിനു ശേഷം വിവിധ നയതന്ത്ര ഇടപെടലുകൾ നടന്നിരുന്നെങ്കിലും റഷ്യയും ഉക്രെയ്‌നും തമ്മിലുള്ള അടിസ്ഥാന തർക്കവിഷയങ്ങളിൽ കാര്യമായ പുരോഗതി ഉണ്ടായിട്ടില്ല.
ഇപ്പോൾ അബുദാബിയിൽ വീണ്ടും ത്രികക്ഷി ചർച്ചകൾ സംഘടിപ്പിക്കാനുള്ള നീക്കം യുദ്ധം അവസാനിപ്പിക്കുന്നതിനുള്ള പുതിയ അവസരമായാണ് വിലയിരുത്തപ്പെടുന്നത്.
എന്നാൽ വെടിനിർത്തലിനുള്ള വ്യക്തമായ സമയക്രമം, യുദ്ധാനന്തര സുരക്ഷാ ഉറപ്പുകൾ, അധിനിവേശ പ്രദേശങ്ങളുടെ നിയന്ത്രണം, തടവുകാരുടെ മോചനം, ആക്രമണങ്ങൾ തടയാനുള്ള നിരീക്ഷണ സംവിധാനം തുടങ്ങിയ വിഷയങ്ങളിൽ ധാരണയിലെത്തുക എളുപ്പമാകില്ല.
ചർച്ചകളിൽ പങ്കെടുക്കാൻ റഷ്യയും ഉക്രെയ്‌നും സന്നദ്ധത പ്രകടിപ്പിക്കുന്നത് പ്രതീക്ഷ നൽകുന്നുണ്ടെങ്കിലും സൈനിക നടപടികൾ അവസാനിപ്പിക്കുന്നതിനുള്ള പരസ്പര വിശ്വാസം രൂപപ്പെടുത്തേണ്ടതുണ്ട്.
നവംബർ 10നോ അതിനുശേഷമോ അബുദാബിയിൽ നടക്കുമെന്ന് പ്രതീക്ഷിക്കുന്ന ചർച്ചകൾ യഥാർഥ വെടിനിർത്തലിലേക്കും സ്ഥിരമായ സമാധാന കരാറിലേക്കും നയിക്കുമോ എന്നതാണ് അന്താരാഷ്ട്ര സമൂഹം ഉറ്റുനോക്കുന്നത്. നാലു വർഷത്തിലേറെയായി തുടരുന്ന യുദ്ധത്തിന് അറുതിവരുത്താൻ നയതന്ത്ര ശ്രമങ്ങൾക്ക് കഴിയുമോ എന്നതിൽ ഈ ചർച്ചകൾ നിർണായകമാകുമെന്നാണ് പ്രതീക്ഷ.
