ഇന്ത്യൻ രാഷ്ട്രീയത്തിൽ അധികാരത്തിന്റെ കസേരയിലിരിക്കുന്നവരെക്കാൾ ചിലപ്പോൾ അധികാരത്തിന് പുറത്തുള്ളവരാണ് കൂടുതൽ ചർച്ച ചെയ്യപ്പെടുന്നത്. അതിന്റെ ഏറ്റവും പുതിയ ഉദാഹരണമാണ് സോണിയ ഗാന്ധിയുടെ ജീവിതകഥ പറയുന്ന ‘ബിലോങ്ങിംഗ്: എ ജേർണി ഓഫ് ലവ്’ (Belonging: A Journey of Love) എന്ന പുസ്തകത്തിന് ലഭിക്കുന്ന ശ്രദ്ധ. രാഷ്ട്രീയാധികാരത്തിൽ നിന്ന് അകന്നു നിൽക്കുമ്പോഴും സോണിയ ഗാന്ധിയോടും നെഹ്‌റു-ഗാന്ധി കുടുംബത്തോടുമുള്ള പൊതുസമൂഹത്തിന്റെ താൽപര്യം ഒട്ടും കുറഞ്ഞിട്ടില്ലെന്നാണ് പുസ്തകത്തെ ചുറ്റിപ്പറ്റിയുള്ള ചർച്ചകൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നത്.
പ്രസിദ്ധീകരണത്തിന് മുമ്പുതന്നെ വിവാദങ്ങളിലൂടെയാണ് പുസ്തകം വാർത്തകളിൽ ഇടം പിടിച്ചത്. ആദ്യ പ്രസാധകരായ പെൻഗ്വിനുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കാലതാമസവും തുടർന്നുണ്ടായ പ്രസാധകമാറ്റവും വലിയ ചർച്ചയായി. ഒടുവിൽ നവംബർ പത്തിന് പുസ്തകം പുറത്തിറങ്ങിയപ്പോൾ തൊട്ടടുത്ത ദിവസം തന്നെ ആമസോൺ ഇന്ത്യയുടെ ബെസ്റ്റ് സെല്ലർ പട്ടികയിൽ ഇടം പിടിച്ചുവെന്ന റിപ്പോർട്ടുകളും പുറത്തുവന്നു.
പുസ്തകം കോൺഗ്രസിന്റെ ചരിത്രത്തിലെ ഇരുണ്ട അധ്യായങ്ങളെ വെള്ളപൂശാനുള്ള ശ്രമമാണെന്ന ആരോപണവുമായി ബിജെപി രംഗത്തെത്തി. എന്നാൽ, വിമർശനങ്ങളും വിവാദങ്ങളും പുസ്തകത്തോടുള്ള വായനക്കാരുടെ താൽപര്യം വർധിപ്പിക്കുകയാണ് ചെയ്തതെന്ന വിലയിരുത്തലുമുണ്ട്.
ഇവിടെ പ്രസക്തമായ ഒരു രാഷ്ട്രീയ ചോദ്യമുയരുന്നു. നരേന്ദ്ര മോദി ഒരു പതിറ്റാണ്ടിലേറെയായി രാജ്യത്തിന്റെ പ്രധാനമന്ത്രിയാണ്. വ്യക്തിപരമായ പ്രതിച്ഛായ വളർത്തിയെടുക്കുന്നതിലും രാഷ്ട്രീയ ആശയങ്ങൾ ജനങ്ങളിലെത്തിക്കുന്നതിലും അദ്ദേഹം വലിയ പ്രാധാന്യം നൽകിയിട്ടുണ്ട്. എന്നിട്ടും സോണിയ ഗാന്ധിയുടെയും നെഹ്‌റു-ഗാന്ധി കുടുംബത്തിന്റെയും ജീവിതകഥകൾ സൃഷ്ടിക്കുന്ന തരത്തിലുള്ള ചരിത്രപരവും വൈകാരികവുമായ കൗതുകം മോദിയെക്കുറിച്ചുള്ള പുസ്തകങ്ങൾക്കും സൃഷ്ടിക്കാനായിട്ടുണ്ടോ എന്ന ചോദ്യം രാഷ്ട്രീയ നിരീക്ഷണത്തിന് പ്രസക്തമാണ്.
സോണിയ ഗാന്ധി ഇന്ത്യൻ പൊതുസമൂഹത്തിന് അപരിചിതയായ വ്യക്തിയല്ല. ഇറ്റലിയിൽ ജനിച്ചതു മുതൽ രാജീവ് ഗാന്ധിയുമായുള്ള വിവാഹവും ഇന്ത്യയിലേക്കുള്ള വരവും ഭർത്താവിന്റെ വധത്തെത്തുടർന്നുണ്ടായ വ്യക്തിപരമായ ദുരന്തവും കോൺഗ്രസിന്റെ നേതൃത്വത്തിലേക്കുള്ള കടന്നുവരവും വരെ അവരുടെ ജീവിതത്തിലെ പ്രധാന സംഭവങ്ങളെല്ലാം പതിറ്റാണ്ടുകളായി പൊതുചർച്ചയുടെ ഭാഗമാണ്. എന്നിട്ടും അവരുടെ ജീവിതത്തിലെ അറിയപ്പെടാത്ത അനുഭവങ്ങളും വ്യക്തിപരമായ ചിന്തകളും മനസ്സിലാക്കാനുള്ള താൽപര്യം നിലനിൽക്കുന്നു.
പുസ്തകത്തിന്റെ അന്താരാഷ്ട്ര പ്രസിദ്ധീകരണവും ഈ കൗതുകത്തിന്റെ വ്യാപ്തി വ്യക്തമാക്കുന്നു. അമേരിക്കയിൽ ആൽഫ്രഡ് എ. നോഫ്, ബ്രിട്ടനിൽ വില്യം കോളിൻസ്, ഇന്ത്യയിൽ ഹാർപ്പർകോളിൻസ് തുടങ്ങിയ പ്രസാധകരിലൂടെ പുസ്തകം വായനക്കാരിലെത്തി. ന്യൂയോർക്ക് ടൈംസ്, ദി ഗാർഡിയൻ തുടങ്ങിയ അന്താരാഷ്ട്ര മാധ്യമങ്ങളിലും പുസ്തകവും അതിന്റെ രാഷ്ട്രീയ പശ്ചാത്തലവും ചർച്ചാവിഷയമായി.
ഇത് സോണിയ ഗാന്ധിയെന്ന വ്യക്തിയോടുള്ള താൽപര്യം മാത്രമല്ല. സ്വതന്ത്ര ഇന്ത്യയുടെ രാഷ്ട്രീയചരിത്രവുമായി അഭേദ്യമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്ന ഒരു കുടുംബത്തിന്റെ കഥയോടുള്ള കൗതുകം കൂടിയാണ്.
കഴിഞ്ഞ വർഷങ്ങളിലായി നെഹ്‌റു-ഗാന്ധി കുടുംബത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയ സ്വാധീനം ഇല്ലാതാക്കാൻ ബിജെപിയും സംഘപരിവാറും നിരന്തരമായ ശ്രമങ്ങൾ നടത്തിയെന്ന വിമർശനം ശക്തമാണ്. ‘കോൺഗ്രസ് മുക്ത ഭാരതം’ എന്ന മുദ്രാവാക്യം തന്നെ ബിജെപിയുടെ രാഷ്ട്രീയ ലക്ഷ്യങ്ങളിൽ പ്രധാനപ്പെട്ട ഒന്നായിരുന്നു. കോൺഗ്രസിനെ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകളിൽ പരാജയപ്പെടുത്തുക എന്നതിനപ്പുറം രാജ്യത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയ-ചരിത്ര ആഖ്യാനങ്ങളിൽ നിന്ന് നെഹ്‌റു-ഗാന്ധി കുടുംബത്തിന്റെ സ്വാധീനം കുറയ്ക്കാനുള്ള ശ്രമമായും വിമർശകർ ഇതിനെ വിലയിരുത്തുന്നു.
സോണിയ ഗാന്ധിക്കും രാഹുൽ ഗാന്ധിക്കുമെതിരായ അന്വേഷണ ഏജൻസികളുടെ നടപടികളും രാഹുലിനെ ‘പപ്പു’ എന്ന് വിശേഷിപ്പിച്ചുള്ള രാഷ്ട്രീയ പ്രചാരണങ്ങളും ഈ പശ്ചാത്തലത്തിലാണ് ചർച്ച ചെയ്യപ്പെട്ടത്. അന്വേഷണങ്ങൾ രാഷ്ട്രീയ പ്രേരിതമാണെന്ന കോൺഗ്രസിന്റെ ആരോപണം ബിജെപി നിഷേധിച്ചിട്ടുണ്ടെങ്കിലും ഇത്തരം നടപടികൾ ഇന്ത്യൻ രാഷ്ട്രീയത്തിൽ വലിയ വിവാദങ്ങൾക്ക് വഴിവെച്ചു.
എന്നാൽ, ഈ രാഷ്ട്രീയ ഏറ്റുമുട്ടലുകൾക്കിടയിലും നെഹ്‌റു-ഗാന്ധി കുടുംബം പൊതുസമൂഹത്തിന്റെ ശ്രദ്ധയിൽനിന്ന് അപ്രത്യക്ഷമായിട്ടില്ല. മറിച്ച്, കുടുംബത്തിന്റെ ചരിത്രത്തെയും രാഷ്ട്രീയപാരമ്പര്യത്തെയും കുറിച്ചുള്ള ചർച്ചകൾ പുതിയ തലങ്ങളിലേക്ക് വ്യാപിക്കുകയാണ്.
അതിന് അടിസ്ഥാനപരമായ ഒരു കാരണമുണ്ട്. നെഹ്‌റു-ഗാന്ധി കുടുംബത്തിന്റെ ചരിത്രം ഒരു രാഷ്ട്രീയ കുടുംബത്തിന്റെ മാത്രം ചരിത്രമല്ല; ആധുനിക ഇന്ത്യയുടെ രൂപീകരണവുമായി ഇഴചേർന്നിരിക്കുന്ന ചരിത്രം കൂടിയാണ്.
ജവഹർലാൽ നെഹ്‌റുവിന്റെ കാലം മുതൽ ഇന്ദിരാഗാന്ധിയിലേക്കും രാജീവ് ഗാന്ധിയിലേക്കും സോണിയ ഗാന്ധിയിലേക്കും രാഹുൽ ഗാന്ധിയിലേക്കും നീളുന്ന ഈ രാഷ്ട്രീയ പാരമ്പര്യം ഇന്ത്യയുടെ ജനാധിപത്യ വികാസത്തിലും ഭരണ സംവിധാനങ്ങളിലും സാമൂഹിക-രാഷ്ട്രീയ പരിവർത്തനങ്ങളിലും നിർണായകമായ സ്വാധീനം ചെലുത്തിയിട്ടുണ്ട്. ആ പാരമ്പര്യം നേട്ടങ്ങൾ മാത്രമുള്ള ഒന്നല്ല. അടിയന്തരാവസ്ഥയുൾപ്പെടെയുള്ള വിവാദങ്ങളും രാഷ്ട്രീയ പരാജയങ്ങളും വിമർശനങ്ങളും അതിന്റെ ഭാഗമാണ്. എന്നാൽ ഈ വൈരുധ്യങ്ങളാണ് കുടുംബത്തിന്റെ ചരിത്രത്തെ കൂടുതൽ പഠനയോഗ്യമാക്കുന്നത്.
സോണിയ ഗാന്ധിയുടെ ജീവിതം തന്നെ വ്യത്യസ്തങ്ങളായ നിരവധി അനുഭവങ്ങളുടെ സംഗമമാണ്. ഇറ്റലിയിൽ ജനിച്ച ഒരു യുവതി ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും സ്വാധീനമുള്ള രാഷ്ട്രീയ കുടുംബത്തിന്റെ ഭാഗമാകുന്നു. ഇന്ദിരാഗാന്ധിയുടെ മരുമകളായും രാജീവ് ഗാന്ധിയുടെ ഭാര്യയായും രാഹുലിന്റെയും പ്രിയങ്കയുടെയും അമ്മയായും അവർ ജീവിച്ചു. പിന്നീട് അപ്രതീക്ഷിതമായ രാഷ്ട്രീയ സാഹചര്യങ്ങളിൽ കോൺഗ്രസിന്റെ നേതൃത്വം ഏറ്റെടുത്തു.
കോൺഗ്രസിന്റെ ചരിത്രത്തിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ കാലം അധ്യക്ഷ സ്ഥാനത്ത് തുടർന്ന നേതാവെന്ന പ്രത്യേകതയും അവർക്കുണ്ട്. 2004-ൽ യുപിഎ സർക്കാരിന്റെ രൂപീകരണത്തിൽ നിർണായക പങ്കുവഹിച്ച സോണിയ, പ്രധാനമന്ത്രിപദം ഏറ്റെടുക്കാതെ അധികാര രാഷ്ട്രീയത്തിൽ സ്വാധീനം നിലനിർത്തിയ നേതാവായും ശ്രദ്ധിക്കപ്പെട്ടു. പിന്നീട് മോദിയുടെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള ബിജെപിയുടെ രാഷ്ട്രീയ മുന്നേറ്റത്തെ നേരിടേണ്ടിവന്ന പ്രതിപക്ഷ നേതാവായും അവർ മാറി.
ഒരു വ്യക്തിയുടെ ജീവിതത്തിൽ ഇത്രയധികം സാമൂഹികവും കുടുംബപരവും രാഷ്ട്രീയപരവുമായ തലങ്ങൾ ഒത്തുചേരുമ്പോൾ സ്വാഭാവികമായും വായനക്കാരിൽ കൗതുകമുണ്ടാകും. ‘ബിലോങ്ങിംഗ്’ എന്ന പുസ്തക ശീർഷകവും ഈ പശ്ചാത്തലത്തിൽ ശ്രദ്ധേയമാണ്. ജന്മംകൊണ്ട് ഇന്ത്യക്കാരിയല്ലാത്ത ഒരാൾ ഇന്ത്യൻ സമൂഹത്തോടും ഒരു കുടുംബത്തോടും ഒരു രാഷ്ട്രീയ പാരമ്പര്യത്തോടും എങ്ങനെ ആത്മബന്ധം സ്ഥാപിച്ചുവെന്ന ചോദ്യവും ആ പേരിൽ അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു.
ഇവിടെ മറ്റൊരു കാര്യം കൂടി ശ്രദ്ധിക്കേണ്ടതുണ്ട്. സ്വതന്ത്ര ഇന്ത്യയുടെ രാഷ്ട്രീയത്തിൽ നെഹ്‌റു-ഗാന്ധി കുടുംബത്തിനുള്ള സ്ഥാനം തിരഞ്ഞെടുപ്പ് വിജയങ്ങളുടെയും പരാജയങ്ങളുടെയും കണക്കുകൾ കൊണ്ടുമാത്രം അളക്കാനാവില്ല. ഇന്ത്യയുടെ സ്വാതന്ത്ര്യ സമരസ്മരണകളിലും ഭരണഘടനാധിഷ്ഠിത ജനാധിപത്യത്തിന്റെ വളർച്ചയിലും കോൺഗ്രസിന്റെ ചരിത്രത്തിലും ആ കുടുംബത്തിന്റെ സ്വാധീനം ആഴത്തിൽ പതിഞ്ഞിട്ടുണ്ട്.
അലഹബാദിലെ ആനന്ദ് ഭവനിൽ നിന്ന് ഡൽഹിയിലെ തീൻ മൂർത്തി ഭവനിലേക്കും അവിടെനിന്ന് സോണിയയുടെയും രാഹുലിന്റെയും രാഷ്ട്രീയ ജീവിതത്തിലേക്കും നീളുന്ന ചരിത്രം തലമുറകളെ ആകർഷിക്കുന്നത് എന്തുകൊണ്ടാണ്? അത് കേവലം രാഷ്ട്രീയ പ്രചാരണത്തിന്റെ ഫലമാണോ? ല്യൂട്ടൻസ് ഡൽഹിയുടെയും ‘ഖാൻ മാർക്കറ്റ്’ എന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കപ്പെടുന്ന അഭിജാത രാഷ്ട്രീയ-ബൗദ്ധിക സമൂഹത്തിന്റെയും സൃഷ്ടിയാണോ? അത്തരത്തിലുള്ള വിശദീകരണങ്ങൾ കൊണ്ടുമാത്രം ഈ പ്രതിഭാസത്തെ മനസ്സിലാക്കാനാവില്ല. കാരണം, സ്വതന്ത്ര ഇന്ത്യയുടെ രാഷ്ട്രീയ ചരിത്രത്തിലെ നിരവധി നിർണായക സംഭവങ്ങൾ ഈ കുടുംബത്തിന്റെ ജീവിതവുമായി നേരിട്ട് ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
അതേസമയം, ബിജെപിയും സംഘപരിവാറും മുന്നോട്ടു വെക്കുന്ന ചരിത്ര വീക്ഷണം നെഹ്‌റുവിയൻ ഇന്ത്യ എന്ന ആശയത്തിന് ബദലായ മറ്റൊരു ദേശീയ സങ്കൽപ്പത്തെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നു. വി.ഡി. സവർക്കറുടെ ഹിന്ദുത്വ ചിന്തയും ഹിന്ദു രാഷ്ട്രത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ആശയങ്ങളും ഈ രാഷ്ട്രീയ സംവാദത്തിന്റെ ഭാഗമാണ്. എന്നാൽ, രാഷ്ട്രീയാധികാരം നേടുന്നതും ആ ആശയങ്ങളെ ദീർഘകാലം നിലനിൽക്കുന്ന ബൗദ്ധിക-സാംസ്കാരിക പാരമ്പര്യമായി മാറ്റുന്നതും വ്യത്യസ്തമായ വെല്ലുവിളികളാണ്.
നെഹ്‌റു-ഗാന്ധി കുടുംബത്തിന്റെ കാര്യത്തിൽ ശ്രദ്ധേയമായ മറ്റൊരു ഘടകം അവരുടെ ജീവിതത്തെയും ആശയങ്ങളെയും ചുറ്റിപ്പറ്റി രൂപപ്പെട്ട വിപുലമായ സാഹിത്യ സമ്പത്താണ്.
ജവഹർലാൽ നെഹ്‌റു തന്നെ ശ്രദ്ധേയനായ എഴുത്തുകാരനായിരുന്നു. ‘ദി ഡിസ്കവറി ഓഫ് ഇന്ത്യ’, ‘ഗ്ലിംപ്സസ് ഓഫ് വേൾഡ് ഹിസ്റ്ററി’, ‘ആൻ ഓട്ടോബയോഗ്രഫി’ തുടങ്ങിയ കൃതികളിലൂടെ അദ്ദേഹം ഇന്ത്യയെയും ലോകത്തെയും തന്റെ രാഷ്ട്രീയ ദർശനത്തെയും വിശദീകരിച്ചു. മകൾ ഇന്ദിരയ്ക്ക് എഴുതിയ കത്തുകളും ജയിലിൽ വെച്ച് രചിച്ച ചരിത്രക്കുറിപ്പുകളും ഇന്നും വായിക്കപ്പെടുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ തിരഞ്ഞെടുത്ത രചനകൾ നൂറിലധികം വാല്യങ്ങളിലായി പ്രസിദ്ധീകരിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.
എസ്. ഗോപാൽ, മൈക്കൽ ബ്രെച്ചർ, സ്റ്റാൻലി വോൾപെർട്ട് തുടങ്ങിയ ചരിത്രകാരന്മാരും എഴുത്തുകാരും നെഹ്‌റുവിന്റെ ജീവിതത്തെക്കുറിച്ച് പഠനങ്ങൾ നടത്തി. ഇന്ദിരാഗാന്ധിയുടെ ജീവിതത്തെക്കുറിച്ച് ഡോം മൊറേസ്, പുപുൽ ജയകർ, കാതറിൻ ഫ്രാങ്ക് തുടങ്ങിയവരും എഴുതിയിട്ടുണ്ട്. രാജീവ് ഗാന്ധിയെയും സോണിയ ഗാന്ധിയെയും കുറിച്ച് നിരവധി ജീവചരിത്രങ്ങളും രാഷ്ട്രീയപഠനങ്ങളും പുറത്തുവന്നു.
ഈ കുടുംബത്തെക്കുറിച്ച് എഴുതിയത് അവരുടെ അനുയായികൾ മാത്രമല്ല. രാഷ്ട്രീയ എതിരാളികളും ചരിത്രകാരന്മാരും മാധ്യമ പ്രവർത്തകരും മുൻ ഉദ്യോഗസ്ഥരും അടുത്ത സഹപ്രവർത്തകരും സ്വന്തം അനുഭവങ്ങളും വിമർശനങ്ങളും രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. അതുകൊണ്ടുതന്നെ നെഹ്‌റു-ഗാന്ധി കുടുംബത്തിന്റെ ചരിത്രം ഒരേയൊരു രാഷ്ട്രീയവീക്ഷണത്തിൽ ഒതുങ്ങുന്നില്ല.
ആനന്ദ് ഭവനും തീൻ മൂർത്തി ഭവനും പോലുള്ള ചരിത്രസ്ഥലങ്ങൾ കുടുംബസ്മരണകളുടെ കേന്ദ്രങ്ങൾ മാത്രമല്ല, ഇന്ത്യയുടെ രാഷ്ട്രീയ ചരിത്രം പഠിക്കുന്നതിനുള്ള പ്രധാന ഇടങ്ങളായും മാറി. പുസ്തകങ്ങളും കത്തുകളും രേഖകളും ഓർമ്മക്കുറിപ്പുകളും ചേർന്ന് ഈ കുടുംബത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ചരിത്രാന്വേഷണത്തിന് തുടർച്ച നൽകുന്നു.
സോണിയ ഗാന്ധിയുടെ ജീവിതകഥയെക്കുറിച്ചുള്ള പുതിയ പുസ്തകവും ഈ ദീർഘമായ സാഹിത്യ-ചരിത്രപാരമ്പര്യത്തിന്റെ തുടർച്ചയായാണ് കാണേണ്ടത്. രാഷ്ട്രീയ നേതാക്കളെ അധികാരത്തിന്റെയും തിരഞ്ഞെടുപ്പിന്റെയും കണക്കുകൾക്കപ്പുറം മനുഷ്യരായി മനസ്സിലാക്കാൻ ഇത്തരം രചനകൾ സഹായിക്കുന്നു. വ്യക്തിപരമായ നഷ്ടങ്ങളും കുടുംബ ബന്ധങ്ങളും ആശയസംഘർഷങ്ങളും രാഷ്ട്രീയ തീരുമാനങ്ങളും അവരുടെ ജീവിതത്തെ എങ്ങനെ രൂപപ്പെടുത്തിയെന്നറിയാനുള്ള അവസരമാണ് വായനക്കാർക്ക് ലഭിക്കുന്നത്.
രാഷ്ട്രീയ എതിരാളികൾ ഉയർത്തുന്ന വിമർശനങ്ങളും കുടുംബത്തെ ചുറ്റിപ്പറ്റിയുള്ള വിവാദങ്ങളും നിലനിൽക്കുമ്പോഴും നെഹ്‌റു-ഗാന്ധി കുടുംബത്തോടുള്ള പൊതുതാൽപര്യം അവസാനിക്കുന്നില്ലെന്നതാണ് ശ്രദ്ധേയം.
ഇപ്പോൾ രാഹുൽ ഗാന്ധിയുടെ രാഷ്ട്രീയ ജീവിതവും സമാനമായ കൗതുകത്തിന് വഴിയൊരുക്കുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയ നിലപാടുകൾ എന്താണ്, വ്യക്തിപരമായ ജീവിതത്തെ അദ്ദേഹം എങ്ങനെ കാണുന്നു, ഇന്ത്യയുടെ ഭാവിയെക്കുറിച്ചുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ കാഴ്ചപ്പാട് എന്താണ്, രാഷ്ട്രീയത്തിൽ അദ്ദേഹം എങ്ങോട്ടാണ് നീങ്ങുന്നത് തുടങ്ങിയ ചോദ്യങ്ങൾ പൊതുസമൂഹത്തിൽ നിരന്തരം ഉയരുന്നു.
അധികാരമുണ്ടാകുമ്പോൾ ശ്രദ്ധിക്കപ്പെടുക എന്നത് രാഷ്ട്രീയത്തിൽ സ്വാഭാവികമാണ്. എന്നാൽ, അധികാരത്തിന് പുറത്തായിരിക്കുമ്പോഴും തലമുറകളുടെ ശ്രദ്ധയും വിമർശനവും കൗതുകവും ഒരുപോലെ നിലനിർത്താൻ കഴിയുന്നത് വ്യത്യസ്തമായ ഒരു ചരിത്രപ്രതിഭാസമാണ്.
സോണിയ ഗാന്ധിയുടെ ജീവിതകഥയോടുള്ള പുതിയ താൽപര്യം ഓർമിപ്പിക്കുന്നതും അതുതന്നെയാണ്. തിരഞ്ഞെടുപ്പുകളിൽ ജയിക്കാനും തോൽക്കാനും കഴിയും. അധികാരം നേടാനും നഷ്ടപ്പെടുത്താനും കഴിയും. എന്നാൽ, ഒരു രാജ്യത്തിന്റെ ചരിത്രത്തിലും രാഷ്ട്രീയ സ്മരണയിലും ആഴത്തിൽ ഇടംപിടിച്ച പാരമ്പര്യത്തെ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഫലങ്ങൾകൊണ്ടുമാത്രം മായ്ച്ചുകളയാനാവില്ല.
നെഹ്‌റു-ഗാന്ധി കുടുംബത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയഭാവി എന്തായിരിക്കുമെന്നത് കാലം തീരുമാനിക്കും. പക്ഷേ ആ കുടുംബത്തിന്റെ ഭൂതകാലത്തെക്കുറിച്ചും വർത്തമാനകാലത്തെക്കുറിച്ചും അറിയാനുള്ള ഇന്ത്യക്കാരുടെ കൗതുകം ഇപ്പോഴും അവസാനിച്ചിട്ടില്ല.
അതുകൊണ്ടുതന്നെ സോണിയ ഗാന്ധി ഇന്ന് അധികാരത്തിന്റെ കേന്ദ്രത്തിലില്ലെങ്കിലും അവരുടെ ജീവിതകഥ വായനക്കാരുടെ ശ്രദ്ധാകേന്ദ്രമായി തുടരുന്നു. രാഷ്ട്രീയാധികാരത്തെക്കാൾ ദീർഘായുസ്സുള്ളത് ചിലപ്പോൾ ചരിത്രവും ഓർമകളും അവയെ ചുറ്റിപ്പറ്റിയുള്ള മനുഷ്യരുടെ ജിജ്ഞാസയുമാണെന്നതിന്റെ ഓർമപ്പെടുത്തലാണിത്.
