1870-കളിൽ ബങ്കിം ചന്ദ്ര ചതോപാധ്യായ ആണ് വന്ദേമാതരം രചിച്ചത്. പിന്നീട് 1882-ൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ‘ആനന്ദമഠം’ എന്ന പ്രശസ്തമായ ബംഗാളി നോവലിൽ ഈ ഗാനം ഉൾപ്പെടുത്തി.
- നോവലിന്റെ പശ്ചാത്തലം: പതിനെട്ടാം നൂറ്റാണ്ടിലെ ‘സന്യാസി കലാപ’ത്തിന്റെ (Sannyasi Rebellion) പശ്ചാത്തലത്തിലാണ് ഈ നോവൽ എഴുതപ്പെട്ടത്. ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണാധികാരികൾക്കും അവർക്ക് ഒത്താശ ചെയ്യുന്ന മുസ്ലിം നവാബിനും എതിരെ സന്യാസിമാർ നടത്തുന്ന പോരാട്ടമാണ് ഇതിന്റെ ഇതിവൃത്തം.
- സ്വാതന്ത്ര്യ സമരം: 1905-ലെ ബംഗാൾ വിഭജന കാലത്ത് ബ്രിട്ടീഷുകാർക്കെതിരെയുള്ള പ്രധാന സമരഗീതമായി വന്ദേമാതരം മാറി. ജാതി-മത ഭേദമന്യേ അന്ന് ജനങ്ങൾ ഇത് ഏറ്റുചൊല്ലി.
പ്രധാന രാഷ്ട്രീയ-മതപരമായ എതിർപ്പുകൾ (Political & Religious Issues)
ചില വിഭാഗങ്ങൾ വന്ദേമാതരത്തെ പൂർണ്ണമായി ഉൾക്കൊള്ളാൻ വിമുഖത കാണിക്കുന്നതിനും, ചില ഭാഗങ്ങൾ മാറ്റണം എന്ന് പറയുന്നതിനും പിന്നിൽ പ്രധാനമായും രണ്ട് കാരണങ്ങളാണുള്ളത്:
വിഗ്രഹാരാധനയും മതപരമായ വിശ്വാസങ്ങളും (The Religious Aspect)
ഗാനത്തിന്റെ ആദ്യത്തെ രണ്ട് ചരണങ്ങൾ (Verses) മാതൃഭൂമിയുടെ പ്രകൃതിഭംഗിയെയും സമൃദ്ധിയെയും പ്രകീർത്തിക്കുന്നതാണ്. എന്നാൽ തുടർന്നുള്ള ഭാഗങ്ങളിൽ മാതൃഭൂമിയെ ദുർഗ്ഗാ ദേവിയായും ലക്ഷ്മി ദേവിയായും സങ്കൽപ്പിച്ച് ആരാധിക്കുന്നുണ്ട്.
പ്രശ്നം: ഇസ്ലാം മതവിശ്വാസപ്രകാരം അല്ലാഹുവിനെയല്ലാതെ മറ്റൊരു ശക്തിയെയും (അത് മാതൃഭൂമിയായാലും വിഗ്രഹമായാലും) വണങ്ങാനോ ആരാധിക്കാനോ പാടില്ല (തൗഹീദ്). അതിനാൽ, വന്ദേമാതരം ആലപിക്കുന്നത് തങ്ങളുടെ മതവിശ്വാസത്തിന് വിരുദ്ധമാണെന്ന് ചില മുസ്ലിം സംഘടനകളും രാഷ്ട്രീയ പാർട്ടികളും (ഉദാഹരണത്തിന് AIMIM പോലുള്ള പാർട്ടികൾ) വാദിക്കുന്നു.
‘ആനന്ദമഠം’ നോവലിന്റെ പശ്ചാത്തലം (The Political Aspect)
നോവലിൽ മുസ്ലിം ഭരണാധികാരികൾക്കെതിരെയുള്ള പരാമർശങ്ങൾ ഉള്ളതിനാൽ, ഈ ഗാനത്തിന് മുസ്ലിം വിരുദ്ധ പശ്ചാത്തലമുണ്ടെന്ന് ചിലർ വാദിക്കുന്നു. ചില രാഷ്ട്രീയ പാർട്ടികൾ ഇതിനെ ഒരു കടും-ദേശീയതയുടെ (Aggressive Nationalism) പ്രതീകമായി കാണുകയും, ന്യൂനപക്ഷങ്ങളെ നിർബന്ധിച്ച് ഇത് പാടിക്കുന്നത് രാഷ്ട്രീയ ധ്രുവീകരണത്തിന് കാരണമാകുന്നുവെന്നും ആരോപിക്കുന്നു.
കോൺഗ്രസ് കണ്ടെത്തിയ പരിഹാരം (ചില ഭാഗങ്ങൾ മാറ്റണം എന്ന് പറയുന്നതിന്റെ കഥ)
സ്വാതന്ത്ര്യ സമര കാലത്തുതന്നെ ഈ വിവാദം ഉയർന്നുവന്നിരുന്നു. അന്ന് മുഹമ്മദ് അലി ജിന്നയുടെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള മുസ്ലിം ലീഗ് ഇതിനെതിരെ ശക്തമായി രംഗത്തുവന്നു.
മതസൗഹാർദ്ദം തകരാതിരിക്കാൻ 1937-ൽ പണ്ഡിറ്റ് ജവഹർലാൽ നെഹ്റു, സുഭാഷ് ചന്ദ്രബോസ്, രബീന്ദ്രനാഥ ടാഗോർ എന്നിവരടങ്ങിയ കോൺഗ്രസ് വർക്കിംഗ് കമ്മിറ്റി ഒരു മധ്യസ്ഥ വഴി കണ്ടെത്തി:
വന്ദേമാതരത്തിന്റെ ആദ്യത്തെ രണ്ട് ചരണങ്ങൾ (Verses) മാത്രം പൊതുവേദികളിൽ ആലപിച്ചാൽ മതി എന്ന് അവർ തീരുമാനിച്ചു.
ഈ ആദ്യ ഭാഗങ്ങളിൽ പ്രകൃതിയെയും മാതൃഭൂമിയെയും മാത്രമാണ് വർണ്ണിക്കുന്നത്, ദേവതാ സങ്കൽപ്പങ്ങളോ വിഗ്രഹാരാധനയോ ഇല്ല.
ഇന്നും ഔദ്യോഗികമായി വന്ദേമാതരം ആലപിക്കുമ്പോൾ ഈ ആദ്യ ഭാഗം മാത്രമാണ് പാടാറുള്ളത്. എന്നാൽ പൂർണ്ണരൂപം പാടണം എന്ന് വാദിക്കുന്നവരും ഇന്നും രാഷ്ട്രീയത്തിലുണ്ട്.
നിയമപരമായ വശം എന്താണ്? (What is the Story By Law?)
ഇന്ത്യൻ ഭരണഘടനയിലും നിയമത്തിലും വന്ദേമാതരത്തിന് കൃത്യമായ സ്ഥാനമുണ്ട്, എന്നാൽ അത് ‘ജനഗണമന’ പോലെ നിർബന്ധിതമല്ല.
- ദേശീയ ഗീതത്തിന്റെ പദവി (National Song Status): 1950 ജനുവരി 24-ന് ഭരണഘടനാ അസംബ്ലിയിൽ വെച്ച് ഡോ. രാജേന്ദ്ര പ്രസാദ് പ്രസ്താവിച്ചത്, ‘ജനഗണമന’ ഇന്ത്യയുടെ ദേശീയ ഗാനവും (National Anthem), സ്വാതന്ത്ര്യ സമരത്തിൽ ചരിത്രപരമായ പങ്ക് വഹിച്ച ‘വന്ദേമാതരം’ തുല്യ പദവിയുള്ള ദേശീയ ഗീതവും (National Song) ആയിരിക്കും എന്നാണ്.
- പാടാതിരിക്കാൻ അവകാശമുണ്ടോ? (Legal Stand): ഇന്ത്യൻ നിയമപ്രകാരം (Prevention of Insults to National Honour Act, 1971) ദേശീയ ഗാനത്തെയോ (National Anthem) ദേശീയ പതാകയെയോ അപമാനിക്കുന്നത് കുറ്റകരമാണ്. എന്നാൽ ദേശീയ ഗീതമായ (National Song) വന്ദേമാതരം പാടാത്തത് ഒരു കുറ്റമല്ല.
- കോടതി വിധികൾ: സുപ്രീം കോടതിയും വിവിധ ഹൈക്കോടതികളും പലതവണ വ്യക്തമാക്കിയിട്ടുള്ളത്, സ്കൂളുകളിലോ കോളേജുകളിലോ സർക്കാർ ഓഫീസുകളിലോ വന്ദേമാതരം ആലപിക്കുന്നത് നിർബന്ധമാക്കാൻ കഴിയില്ല എന്നാണ്. ഒരാൾക്ക് മതപരമായോ വ്യക്തിപരമായോ ഉള്ള കാരണങ്ങളാൽ അത് പാടാതിരിക്കാൻ സ്വാതന്ത്ര്യമുണ്ട്, എന്നാൽ ഗാനം ആലപിക്കുമ്പോൾ അതിനെ ബഹുമാനിക്കേണ്ടതുണ്ട് (എഴുന്നേറ്റു നിൽക്കുക തുടങ്ങിയവ).
ചുരുക്കത്തിൽ: വന്ദേമാതരത്തിന്റെ ആദ്യ ഭാഗങ്ങളിൽ ആർക്കും എതിർപ്പില്ല. എന്നാൽ അതിന്റെ മതപരമായ സങ്കൽപ്പങ്ങളും അത് നിർബന്ധമാക്കാനുള്ള രാഷ്ട്രീയ നീക്കങ്ങളുമാണ് ഇതിനെ ഒരു വലിയ രാഷ്ട്രീയ തർക്കവിഷയമാക്കി മാറ്റുന്നത്.
