ജംഷഡ്പൂർ: സ്റ്റീൽ ഉത്പാദനത്തിനിടെ പുറന്തള്ളപ്പെടുന്ന വ്യാവസായിക വാതകങ്ങളെ പ്രയോജനപ്പെടുത്തി ഉയർന്ന ശുദ്ധതയുള്ള ഹൈഡ്രജൻ ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്ന നൂതന പദ്ധതിയുമായി ടാറ്റ സ്റ്റീൽ രംഗത്ത്. പരിസ്ഥിതി സൗഹൃദ സ്റ്റീൽ ഉത്പാദനത്തിലേക്കുള്ള നിർണായക ചുവടുവയ്പ്പെന്ന നിലയിലാണ് കമ്പനി ഈ സംരംഭത്തെ കാണുന്നത്. അമേരിക്കയിലെ ഹ്യൂസ്റ്റൺ ആസ്ഥാനമായി പ്രവർത്തിക്കുന്ന സാങ്കേതികവിദ്യാ കമ്പനിയായ യൂട്ടിലിറ്റി ഗ്ലോബലുമായി സഹകരിച്ചാണ് പദ്ധതി നടപ്പാക്കാൻ ടാറ്റ സ്റ്റീൽ ഒരുങ്ങുന്നത്.
ഒഡീഷയിലെ കലിംഗനഗറിലുള്ള ടാറ്റ സ്റ്റീൽ പ്ലാന്റിലാണ് പദ്ധതി സ്ഥാപിക്കാൻ ഉദ്ദേശിക്കുന്നത്. സ്റ്റീൽ നിർമാണത്തിനിടെ പുറത്തുവരുന്ന വാതകങ്ങളിൽ നിന്ന് ഉയർന്ന ശുദ്ധതയുള്ള ഹൈഡ്രജൻ വേർതിരിച്ചെടുക്കുന്ന ഇന്ത്യയിലെ ആദ്യത്തെ പദ്ധതിയായിരിക്കും ഇതെന്നാണ് കമ്പനികളുടെ അവകാശവാദം. വ്യാവസായിക മാലിന്യവാതകങ്ങളെ മൂല്യവർധിത ഉത്പന്നങ്ങളാക്കി മാറ്റുന്നതിലൂടെ കാർബൺ ഉദ്വമനം കുറയ്ക്കുന്നതിനൊപ്പം ഊർജവിഭവങ്ങളുടെ കാര്യക്ഷമമായ വിനിയോഗവും ലക്ഷ്യമിടുന്നു.
പദ്ധതിയുടെ നിർദിഷ്ട ഉത്പാദനശേഷി പ്രതിദിനം 10 ടൺ ഹൈഡ്രജനാണ്. യൂട്ടിലിറ്റി ഗ്ലോബൽ വികസിപ്പിച്ചെടുത്ത എച്ച്-2ജെൻ (H-2Gen) എന്ന പ്രത്യേക സാങ്കേതികവിദ്യയാണ് ഇതിനായി ഉപയോഗിക്കുക. സ്റ്റീൽ പ്ലാന്റുകളിൽ നിന്ന് പുറന്തള്ളുന്ന കാർബൺ മോണോക്സൈഡ് സമ്പുഷ്ടമായ വാതകങ്ങളെ പ്രയോജനപ്പെടുത്തി ഹൈഡ്രജൻ ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്ന ഇലക്ട്രോകെമിക്കൽ പ്രക്രിയയാണ് ഈ സാങ്കേതികവിദ്യയുടെ അടിസ്ഥാനം.
പദ്ധതി യാഥാർഥ്യമാക്കുന്നതിന് മുന്നോടിയായി വിശദമായ സാങ്കേതിക, സാമ്പത്തിക സാധ്യതാപഠനം നടത്തും. ഫ്രണ്ട്-എൻഡ് എൻജിനീയറിങ് ആൻഡ് ഡിസൈൻ (FEED) പഠനത്തിലൂടെ പദ്ധതിയുടെ സാങ്കേതിക ആവശ്യകതകൾ, പ്രവർത്തനക്ഷമത, സാമ്പത്തിക സാധ്യതകൾ, അടിസ്ഥാനസൗകര്യങ്ങൾ എന്നിവ വിലയിരുത്തും.
ഈ പഠനത്തിന്റെ ഫലങ്ങൾ പരിശോധിച്ചശേഷമായിരിക്കും ടാറ്റ സ്റ്റീൽ ഡയറക്ടർ ബോർഡ് അന്തിമ നിക്ഷേപ തീരുമാനം കൈക്കൊള്ളുക. ബോർഡിന്റെ അംഗീകാരം ലഭിക്കുന്നതോടെ പ്ലാന്റിന്റെ നിർമാണവും തുടർന്നുള്ള പ്രവർത്തനങ്ങളും ആരംഭിക്കും.
സ്റ്റീൽ വ്യവസായം നേരിടുന്ന പ്രധാന വെല്ലുവിളികളിലൊന്നാണ് ഉത്പാദനപ്രക്രിയയ്ക്കിടെ ഉണ്ടാകുന്ന ഉയർന്ന കാർബൺ ഉദ്വമനം. പരമ്പരാഗത സ്റ്റീൽ നിർമാണരീതികളിൽ കൽക്കരിയുടെയും മറ്റ് കാർബൺ അധിഷ്ഠിത ഇന്ധനങ്ങളുടെയും ഉപയോഗം കൂടുതലായതിനാൽ വലിയ അളവിൽ ഹരിതഗൃഹ വാതകങ്ങൾ അന്തരീക്ഷത്തിലേക്ക് പുറന്തള്ളപ്പെടുന്നു.
ഈ സാഹചര്യത്തിലാണ് വ്യാവസായിക വാതകങ്ങളെ ഉപയോഗപ്രദമായ ഊർജവിഭവങ്ങളാക്കി മാറ്റുന്ന സാങ്കേതികവിദ്യകൾക്ക് പ്രാധാന്യമേറുന്നത്. യൂട്ടിലിറ്റി ഗ്ലോബലിന്റെ എച്ച്-2ജെൻ സാങ്കേതികവിദ്യ സ്റ്റീൽ പ്ലാന്റുകളിൽ നിന്നുള്ള കാർബൺ മോണോക്സൈഡ് അടങ്ങിയ വാതകങ്ങളെ ഉപയോഗപ്പെടുത്തി ഉയർന്ന ശുദ്ധതയുള്ള ഹൈഡ്രജൻ ഉത്പാദിപ്പിക്കാൻ സഹായിക്കുന്നു.
നിലവിലുള്ള സ്റ്റീൽ പ്ലാന്റുകളുടെ അടിസ്ഥാനസൗകര്യങ്ങളുമായി സംയോജിപ്പിച്ച് പ്രവർത്തിപ്പിക്കാൻ കഴിയുമെന്നതാണ് ഈ സാങ്കേതികവിദ്യയുടെ പ്രധാന സവിശേഷതകളിലൊന്ന്. പുതിയ സംവിധാനങ്ങൾ പൂർണമായും സ്ഥാപിക്കുന്നതിനുപകരം നിലവിലുള്ള വ്യാവസായിക സംവിധാനങ്ങളെ കൂടുതൽ കാര്യക്ഷമമായി ഉപയോഗപ്പെടുത്താനുള്ള സാധ്യതയും ഇതിലൂടെ തുറക്കുന്നു.
കാനഡയിലെ ഒരു സ്റ്റീൽ നിർമാണ കമ്പനിയുടെ ബ്ലാസ്റ്റ് ഫർണസ് പ്ലാന്റിൽ നിന്നുള്ള യഥാർഥ വാതകങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ച് യൂട്ടിലിറ്റി ഗ്ലോബൽ ഈ സാങ്കേതികവിദ്യ നേരത്തെ പരീക്ഷിച്ച് പ്രദർശിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. ആ പരീക്ഷണത്തിലൂടെ ലഭിച്ച അനുഭവങ്ങളും സാങ്കേതിക വിവരങ്ങളും കലിംഗനഗർ പദ്ധതിയുടെ വികസനത്തിന് സഹായകരമാകുമെന്നാണ് പ്രതീക്ഷ.
പദ്ധതിയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ധാരണയുടെ ഭാഗമായി സംഘടിപ്പിച്ച ചടങ്ങിൽ ടാറ്റ സ്റ്റീലിന്റെയും യൂട്ടിലിറ്റി ഗ്ലോബലിന്റെയും മുതിർന്ന ഉദ്യോഗസ്ഥർ പങ്കെടുത്തു. യൂട്ടിലിറ്റി ഗ്ലോബൽ പ്രോജക്ട് ഡെവലപ്മെന്റ് ഡയറക്ടർ ധവൽ പട്ടേൽ, ടാറ്റ സ്റ്റീൽ പ്രിൻസിപ്പൽ എക്സിക്യൂട്ടീവ് ഓഫീസർ ദേവാശിഷ് ചൗധരി, യൂട്ടിലിറ്റി പ്രിൻസിപ്പൽ പ്രോജക്ട് എൻജിനീയർ വിശാൽ ശാസ്ത്രി, ചീഫ് ഓപ്പറേറ്റിങ് ഓഫീസർ വ്ളാഡിമിർ നൊവാക്, ടാറ്റ സ്റ്റീൽ വൈസ് പ്രസിഡന്റ് സുബോധ് പാണ്ഡെ, ടാറ്റ സ്റ്റീൽ സിഇഒയും മാനേജിങ് ഡയറക്ടറുമായ ടി.വി. നരേന്ദ്രൻ എന്നിവർ ചടങ്ങിൽ സന്നിഹിതരായിരുന്നു.
യൂട്ടിലിറ്റി ഗ്ലോബൽ സിഇഒ പാർക്കർ മീക്സ്, ചീഫ് ഫിനാൻഷ്യൽ ഓഫീസർ റോബർട്ട് ലെയ്ൻ, ടാറ്റ സ്റ്റീൽ വൈസ് പ്രസിഡന്റ് (സേഫ്റ്റി, ഹെൽത്ത് ആൻഡ് സസ്റ്റൈനബിലിറ്റി) രാജീവ് മംഗൾ, വൈസ് പ്രസിഡന്റ് (സ്ട്രാറ്റജിക് പാർട്ണർഷിപ്പുകൾ) ഫിലിപ്പ് സൺ എന്നിവരും പങ്കെടുത്തു.
സ്റ്റീൽ വ്യവസായത്തിലെ കാർബൺ ഉദ്വമനം ഗണ്യമായി കുറയ്ക്കണമെങ്കിൽ പരീക്ഷണശാലകളിൽ മാത്രം ഒതുങ്ങുന്ന സാങ്കേതികവിദ്യകൾ പോരെന്നും നിലവിലുള്ള വ്യാവസായിക സാഹചര്യങ്ങളിൽ വലിയ തോതിൽ പ്രയോഗിക്കാൻ കഴിയുന്ന സംവിധാനങ്ങൾ ആവശ്യമാണെന്നും ടാറ്റ സ്റ്റീൽ വൈസ് പ്രസിഡന്റ് (ടെക്നോളജി, ഗവേഷണം ആൻഡ് വികസനം, ന്യൂ മെറ്റീരിയൽസ് ബിസിനസ് ആൻഡ് ഗ്രാഫീൻ) സുബോധ് പാണ്ഡെ വ്യക്തമാക്കി.
നിലവിലുള്ള വ്യാവസായിക അടിസ്ഥാനസൗകര്യങ്ങൾ പ്രയോജനപ്പെടുത്തിക്കൊണ്ട് കാർബൺ ഉദ്വമനം കുറയ്ക്കാനുള്ള പുതിയ അവസരങ്ങളാണ് എച്ച്-2ജെൻ പോലുള്ള സാങ്കേതികവിദ്യകൾ തുറന്നുനൽകുന്നതെന്ന് അദ്ദേഹം ചൂണ്ടിക്കാട്ടി. യൂട്ടിലിറ്റി ഗ്ലോബലുമായുള്ള പങ്കാളിത്തം ടാറ്റ സ്റ്റീലിന്റെ പരിസ്ഥിതി സൗഹൃദ ഉത്പാദന ലക്ഷ്യങ്ങൾ കൈവരിക്കുന്നതിനുള്ള സുപ്രധാന നീക്കമാണെന്നും വ്യവസായത്തിന്റെ ദീർഘകാല സുസ്ഥിരത ഉറപ്പാക്കുന്നതിൽ ഇത്തരം സാങ്കേതിക സഹകരണങ്ങൾക്ക് വലിയ പങ്കുണ്ടെന്നും അദ്ദേഹം അഭിപ്രായപ്പെട്ടു.
2045-ഓടെ നെറ്റ് സീറോ കാർബൺ ഉദ്വമനം കൈവരിക്കുകയെന്ന ദീർഘകാല ലക്ഷ്യമാണ് ടാറ്റ സ്റ്റീൽ മുന്നോട്ടുവച്ചിരിക്കുന്നത്. ഇതിന്റെ ഭാഗമായി കുറഞ്ഞ കാർബൺ ഉദ്വമനമുള്ള സ്റ്റീൽ ഉത്പാദന സാങ്കേതികവിദ്യകളുടെ ഗവേഷണത്തിനും വികസനത്തിനും കമ്പനി പ്രത്യേക പ്രാധാന്യം നൽകുന്നുണ്ട്.
പരമ്പരാഗത സ്റ്റീൽ നിർമാണപ്രക്രിയകളിൽ ഉപയോഗിക്കുന്ന ഫോസിൽ ഇന്ധനങ്ങളുടെ അളവ് കുറയ്ക്കുന്നതിനും ബദൽ ഊർജസ്രോതസ്സുകൾ പ്രയോജനപ്പെടുത്തുന്നതിനുമായി നിരവധി പരീക്ഷണങ്ങൾ ടാറ്റ സ്റ്റീൽ ഇതിനകം നടത്തിയിട്ടുണ്ട്. ബ്ലാസ്റ്റ് ഫർണസുകളിൽ കോൾ ബെഡ് മീഥെയ്ൻ, ഹൈഡ്രജൻ, ബയോചാർ എന്നിവ കുത്തിവയ്ക്കുന്ന സാങ്കേതികവിദ്യകളുടെ പരീക്ഷണങ്ങൾ ഇതിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു. കൽക്കരിയെ ആശ്രയിച്ചുള്ള പരമ്പരാഗത ഉത്പാദനരീതികളിൽ മാറ്റം വരുത്തുകയും കാർബൺ ഉദ്വമനം നിയന്ത്രിക്കുകയും ചെയ്യുക എന്നതാണ് ഇത്തരം പരീക്ഷണങ്ങളുടെ പ്രധാന ലക്ഷ്യം.
2021-ൽ ജംഷഡ്പൂരിലെ ടാറ്റ സ്റ്റീൽ പ്ലാന്റിൽ ബ്ലാസ്റ്റ് ഫർണസ് വാതകങ്ങളിൽ നിന്ന് കാർബൺ ഡൈഓക്സൈഡ് വേർതിരിച്ചെടുക്കുന്നതിനുള്ള ഇന്ത്യയിലെ ആദ്യത്തെ പ്ലാന്റ് കമ്പനി പ്രവർത്തനക്ഷമമാക്കിയിരുന്നു. വ്യാവസായിക വാതകങ്ങളിൽ നിന്ന് കാർബൺ ഡൈഓക്സൈഡ് പിടിച്ചെടുക്കുന്നതിനുള്ള സാങ്കേതികവിദ്യ വികസിപ്പിക്കുന്നതിൽ ഈ പദ്ധതി ശ്രദ്ധേയമായ നേട്ടമായി വിലയിരുത്തപ്പെട്ടു.
ഇതിനുപുറമേ, സെപ്റ്റംബറിൽ മേരമണ്ഡലി പ്ലാന്റിൽ കോക്ക് ഓവൻ ഗ്യാസ് ഇഞ്ചക്ഷൻ പദ്ധതിയും കമ്പനി പ്രവർത്തനക്ഷമമാക്കി. ഊർജ ഉപയോഗം കൂടുതൽ കാര്യക്ഷമമാക്കുന്നതിനും പരമ്പരാഗത ഇന്ധനങ്ങളെ ആശ്രയിക്കുന്നത് കുറയ്ക്കുന്നതിനുമുള്ള ശ്രമങ്ങളുടെ ഭാഗമായാണ് ഈ പദ്ധതി നടപ്പാക്കിയത്.
ലോകമെമ്പാടും പരിസ്ഥിതി സൗഹൃദ ഉത്പന്നങ്ങൾക്ക് ആവശ്യകത വർധിക്കുന്ന സാഹചര്യത്തിൽ സ്റ്റീൽ വ്യവസായവും വലിയ സാങ്കേതിക മാറ്റങ്ങളിലൂടെയാണ് കടന്നുപോകുന്നത്. കാർബൺ ഉദ്വമനം കുറഞ്ഞ സ്റ്റീലിന്റെ ഉത്പാദനം വർധിപ്പിക്കുന്നതിനും ഊർജക്ഷമത മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിനും പ്രമുഖ കമ്പനികൾ പുതിയ സാങ്കേതികവിദ്യകളിൽ നിക്ഷേപം നടത്തിവരികയാണ്. ഈ പശ്ചാത്തലത്തിൽ കലിംഗനഗറിൽ നടപ്പാക്കാൻ ഉദ്ദേശിക്കുന്ന ഹൈഡ്രജൻ ഉത്പാദന പദ്ധതി ടാറ്റ സ്റ്റീലിന്റെ ഗ്രീൻ സ്റ്റീൽ തന്ത്രത്തിലെ മറ്റൊരു സുപ്രധാന ഘട്ടമായി മാറുമെന്നാണ് പ്രതീക്ഷിക്കുന്നത്.
സ്റ്റീൽ നിർമാണത്തിനിടെ പുറന്തള്ളപ്പെടുന്ന വാതകങ്ങളെ ഉപയോഗപ്രദമായ ഹൈഡ്രജനാക്കി മാറ്റാൻ കഴിയുന്നത് വ്യാവസായിക വിഭവങ്ങളുടെ പുനരുപയോഗത്തിനും പരിസ്ഥിതി സംരക്ഷണത്തിനും പുതിയ സാധ്യതകൾ സൃഷ്ടിക്കും. പദ്ധതി വിജയകരമായി നടപ്പാക്കാനായാൽ സമാനമായ സാങ്കേതികവിദ്യകൾ രാജ്യത്തെ മറ്റ് സ്റ്റീൽ പ്ലാന്റുകളിലേക്കും വ്യാപിപ്പിക്കുന്നതിനുള്ള അവസരങ്ങൾ തുറന്നേക്കും.
