ദോഹ (ഖത്തര്): അമേരിക്കയുമായുള്ള സംഘർഷത്തിന് അറുതിവരുത്താനും വീണ്ടും ചർച്ചകളിലേക്ക് മടങ്ങാനും നിബന്ധനകൾ മുന്നോട്ടുവച്ച് ഇറാൻ. ഖത്തറിന്റെ മധ്യസ്ഥതയിലൂടെയാണ് ടെഹ്റാൻ തങ്ങളുടെ ആവശ്യങ്ങൾ വാഷിങ്ടണിനെ അറിയിച്ചിരിക്കുന്നത്. എല്ലാ മുന്നണികളിലെയും യുദ്ധം അവസാനിപ്പിക്കുക, വിദേശത്ത് മരവിപ്പിച്ചിരിക്കുന്ന ഇറാന്റെ പണം വിട്ടുനൽകുക, അമേരിക്ക ഏർപ്പെടുത്തിയ നാവിക ഉപരോധം അവസാനിപ്പിക്കുക എന്നിവയാണ് പരസ്യമായി വെളിപ്പെടുത്തിയ പ്രധാന ആവശ്യങ്ങൾ.
ഇറാന്റെ സുപ്രീം നാഷണൽ സെക്യൂരിറ്റി കൗൺസിൽ സെക്രട്ടറി മൊഹ്സെൻ റെസായിയാണ് ഇക്കാര്യം വ്യക്തമാക്കിയത്. ഖത്തറുമായി ഇറാൻ നിരന്തരം ബന്ധപ്പെടുന്നുണ്ടെന്നും യുദ്ധം അവസാനിപ്പിക്കുകയെന്ന ലക്ഷ്യത്തോടെ തങ്ങളുടെ വ്യവസ്ഥകൾ ഖത്തർ അമേരിക്കയ്ക്ക് കൈമാറിയിട്ടുണ്ടെന്നും അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു. ഇനി അമേരിക്കൻ പ്രസിഡന്റ് ഡൊണാൾഡ് ട്രംപിന്റെ പ്രതികരണത്തിനാണ് ടെഹ്റാൻ കാത്തിരിക്കുന്നതെന്നും റെസായി വ്യക്തമാക്കി.
ഇറാൻ പരസ്യമായി വ്യക്തമാക്കിയ ആവശ്യങ്ങളിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ടത് എല്ലാ മുന്നണികളിലെയും സൈനിക സംഘർഷം അവസാനിപ്പിക്കണമെന്നതാണ്. ഇതിനൊപ്പം വിദേശരാജ്യങ്ങളിൽ മരവിപ്പിച്ചിരിക്കുന്ന ഇറാനിയൻ ഫണ്ടുകൾ വിട്ടുനൽകണമെന്നും അമേരിക്കയുടെ നാവിക ഉപരോധം അവസാനിപ്പിക്കണമെന്നും ടെഹ്റാൻ ആവശ്യപ്പെടുന്നു.
സംഘർഷം അവസാനിപ്പിക്കുന്നതിനുള്ള ചർച്ചകൾ ആരംഭിക്കുന്നതിന് മുമ്പ് ഈ വിഷയങ്ങളിൽ വ്യക്തമായ പുരോഗതി ഉണ്ടാകണമെന്നാണ് ഇറാന്റെ നിലപാട്. സാമ്പത്തികവും സൈനികവുമായ സമ്മർദം തുടരുന്നതിനിടെ ചർച്ചകൾ നടത്തുന്നതിൽ അർഥമില്ലെന്ന സമീപനമാണ് ടെഹ്റാൻ സ്വീകരിച്ചിരിക്കുന്നത്.
അതേസമയം, ചില അന്താരാഷ്ട്ര മാധ്യമങ്ങൾ ഇറാൻ ഏഴ് നിബന്ധനകൾ മുന്നോട്ടു വെച്ചതായി റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. എന്നാൽ മൊഹ്സെൻ റെസായി പരസ്യമായി വിശദീകരിച്ചിട്ടുള്ളത് യുദ്ധം അവസാനിപ്പിക്കൽ, മരവിപ്പിച്ച ഫണ്ടുകൾ വിട്ടുനൽകൽ, നാവിക ഉപരോധം അവസാനിപ്പിക്കൽ എന്നീ മൂന്ന് പ്രധാന വ്യവസ്ഥകളാണ്. മറ്റ് വ്യവസ്ഥകളുടെ സമ്പൂർണ പട്ടിക ഔദ്യോഗികമായി പുറത്തുവന്നിട്ടില്ല.
അമേരിക്കയെയും ഇറാനെയും വീണ്ടും ചർച്ചാമേശയിലേക്ക് എത്തിക്കുന്നതിനായി ഖത്തറിനൊപ്പം പാക്കിസ്താനും നയതന്ത്രശ്രമങ്ങൾ തുടരുകയാണ്. ഇരു രാജ്യങ്ങളും തമ്മിലുള്ള ധാരണാപത്രത്തിന്റെ കാലാവധി കഴിഞ്ഞതോടെ പുതിയൊരു ചർച്ചാ സംവിധാനം രൂപപ്പെടുത്താനുള്ള ശ്രമങ്ങൾ ശക്തമായിട്ടുണ്ട്.
ഖത്തർ നേരത്തെയും അമേരിക്കയും ഇറാനും തമ്മിലുള്ള ആശയവിനിമയത്തിൽ പ്രധാന മധ്യസ്ഥപങ്ക് വഹിച്ചിട്ടുണ്ട്. നിലവിലെ സാഹചര്യത്തിലും നേരിട്ടുള്ള ആശയവിനിമയത്തിന് പകരം ദോഹ വഴിയുള്ള നയതന്ത്ര ചാനലുകളെയാണ് ടെഹ്റാൻ ആശ്രയിക്കുന്നത്.
നയതന്ത്ര ചർച്ചകൾക്ക് ഇറാൻ വാതിൽ അടച്ചിട്ടില്ലെങ്കിലും സമ്മർദത്തിനും ഭീഷണികൾക്കും വഴങ്ങില്ലെന്നാണ് മൊഹ്സെൻ റെസായിയുടെ നിലപാട്. അമേരിക്ക തങ്ങളുടെ ആവശ്യങ്ങൾ അംഗീകരിക്കുന്നത് വാഷിങ്ടണിന്റെ താൽപ്പര്യത്തിനും ഗുണകരമാകുമെന്ന് അദ്ദേഹം അഭിപ്രായപ്പെട്ടു.
ട്രംപിന്റെ ഭീഷണികൾ കൊണ്ട് പ്രതീക്ഷിക്കുന്ന ഫലം ഉണ്ടാകില്ലെന്നും ആവശ്യമെങ്കിൽ നിർണായകമായ യുദ്ധത്തെ നേരിടാൻ ഇറാൻ തയ്യാറാണെന്നും റെസായി മുന്നറിയിപ്പ് നൽകി. ഇതോടെ ഒരുവശത്ത് സമാധാന ചർച്ചകൾക്കുള്ള സാധ്യത നിലനിർത്തുകയും മറുവശത്ത് സൈനിക സമ്മർദത്തിന് തിരിച്ചടി നൽകാൻ തയ്യാറാണെന്ന സന്ദേശം നൽകുകയും ചെയ്യുന്ന ഇരട്ട സമീപനമാണ് ടെഹ്റാൻ സ്വീകരിച്ചിരിക്കുന്നത്.
നിലവിലെ പ്രതിസന്ധിയിൽ ഹോർമുസ് കടലിടുക്കിന്റെ നിയന്ത്രണവും കപ്പൽ ഗതാഗതവും പ്രധാന തർക്കവിഷയങ്ങളാണ്. യുദ്ധത്തിന് മുമ്പ് ആഗോള എണ്ണ, ദ്രവീകൃത പ്രകൃതിവാതക ചരക്കുനീക്കത്തിന്റെ വലിയൊരു പങ്ക് ഈ കടലിടുക്കിലൂടെയായിരുന്നു നടന്നിരുന്നത്. സംഘർഷത്തെ തുടർന്ന് കപ്പൽഗതാഗതം തടസ്സപ്പെട്ടത് അന്താരാഷ്ട്ര ഊർജവിപണിയിലും വലിയ പ്രത്യാഘാതങ്ങൾ സൃഷ്ടിച്ചിട്ടുണ്ട്.
ഹോർമുസ് കടലിടുക്ക് വീണ്ടും സാധാരണ കപ്പൽ ഗതാഗതത്തിനായി തുറക്കുന്നതുമായി ബന്ധപ്പെട്ടും ഇറാൻ നേരത്തെ വ്യവസ്ഥകൾ മുന്നോട്ടു വെച്ചിരുന്നു. ഇറാനിയൻ തുറമുഖങ്ങൾക്കെതിരായ നിയന്ത്രണങ്ങൾ അവസാനിപ്പിക്കൽ, ഉപരോധങ്ങളിൽ ഇളവ് തുടങ്ങിയ ആവശ്യങ്ങൾ ടെഹ്റാൻ ഉന്നയിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഒമാനുമായി പ്രത്യേക കപ്പൽപാത സംബന്ധിച്ച ചർച്ചകളും നടന്നിരുന്നു.
അമേരിക്കയും ഇറാനും തമ്മിലുള്ള സംഘർഷം അവസാനിപ്പിക്കാനുള്ള ശ്രമങ്ങൾ ഇതാദ്യമല്ല. നേരത്തെ രൂപപ്പെട്ട ധാരണകളിലൂടെ നാവിക ഉപരോധം ഘട്ടംഘട്ടമായി അവസാനിപ്പിക്കുന്നതും വാണിജ്യ കപ്പലുകൾക്ക് സുരക്ഷിത യാത്ര ഉറപ്പാക്കുന്നതുമടക്കമുള്ള നടപടികൾ ലക്ഷ്യമിട്ടിരുന്നു. എന്നാൽ തുടർന്നുണ്ടായ സംഭവവികാസങ്ങൾ കാരണം സമാധാനശ്രമങ്ങൾ സ്ഥിരമായ പരിഹാരത്തിലേക്ക് എത്തിയില്ല.
ഇതോടെയാണ് ഖത്തർ, പാക്കിസ്താന്, ഒമാൻ തുടങ്ങിയ രാജ്യങ്ങൾ വീണ്ടും മധ്യസ്ഥ ശ്രമങ്ങൾ ശക്തമാക്കിയത്. സൈനിക ഏറ്റുമുട്ടൽ കൂടുതൽ വ്യാപിച്ചാൽ പശ്ചിമേഷ്യയിലെ സുരക്ഷയ്ക്കൊപ്പം ആഗോള എണ്ണവിതരണത്തെയും വ്യാപാരപാതകളെയും ബാധിക്കുമെന്ന ആശങ്കയും ശക്തമാണ്.
ഇറാന്റെ പുതിയ നിർദേശങ്ങൾക്ക് അമേരിക്ക ഔദ്യോഗികമായി എന്ത് മറുപടി നൽകുമെന്നതാണ് ഇനി നിർണായകം. ടെഹ്റാൻ തങ്ങളുടെ ആവശ്യങ്ങൾ ഖത്തർ വഴി വാഷിങ്ടണിലെത്തിയതായി വ്യക്തമാക്കിയിരിക്കുകയാണ്. പ്രസിഡന്റ് ട്രംപിന്റെ പ്രതികരണത്തിനായി കാത്തിരിക്കുകയാണെന്നാണ് ഇറാനിയൻ സുരക്ഷാ നേതൃത്വം പറയുന്നത്.
അതേസമയം, ചർച്ചയ്ക്കുള്ള സന്നദ്ധത പ്രകടിപ്പിക്കുന്നതിനൊപ്പം സൈനികമായി പിന്നോട്ടില്ലെന്ന സന്ദേശവും ഇറാൻ നൽകുന്നു. അതിനാൽ അടുത്ത ദിവസങ്ങളിലെ അമേരിക്കൻ പ്രതികരണവും ഖത്തർ, പാക്കിസ്താന് തുടങ്ങിയ മധ്യസ്ഥ രാജ്യങ്ങളുടെ നീക്കങ്ങളും അമേരിക്ക–ഇറാൻ സംഘർഷം വീണ്ടും ചർച്ചകളിലേക്ക് നീങ്ങുമോ, അതോ പുതിയൊരു സൈനിക ഏറ്റുമുട്ടലിലേക്ക് വഴിമാറുമോ എന്നതിൽ നിർണായകമാകും.
