ദോഹ: ഇറാനും അമേരിക്കയും തമ്മിൽ തുടരുന്ന സൈനിക സംഘർഷം അവസാനിപ്പിക്കുന്നതിനുള്ള നയതന്ത്ര ശ്രമങ്ങളിൽ നിർണായക നീക്കമുണ്ടായതായി ഖത്തർ. ശത്രുത അവസാനിപ്പിക്കുന്നതിനായി മുന്നോട്ടുവച്ച നിർദ്ദേശം അമേരിക്ക അംഗീകരിച്ചതായി ഖത്തർ അധികൃതർ അറിയിച്ചു. മധ്യസ്ഥത വഹിക്കുന്ന ഖത്തറിനെ വാഷിംഗ്ടൺ ഇക്കാര്യം അറിയിച്ചതായാണ് റിപ്പോർട്ട്. എന്നാൽ, നിർദ്ദേശത്തോടുള്ള ഇറാന്റെ ഔദ്യോഗിക പ്രതികരണം ഇതുവരെ ലഭിച്ചിട്ടില്ല. ഇതോടെ പശ്ചിമേഷ്യയിലെ സംഘർഷത്തിന് നയതന്ത്ര പരിഹാരം കണ്ടെത്താനുള്ള ശ്രമങ്ങളിൽ ടെഹ്‌റാന്റെ അടുത്ത നിലപാട് നിർണായകമായിരിക്കുകയാണ്.
ഇരു രാജ്യങ്ങളും തമ്മിലുള്ള അഭിപ്രായവ്യത്യാസങ്ങൾ പരിഹരിക്കുന്നതിനായി ഖത്തർ തയ്യാറാക്കിയ വിവിധ കരട് നിർദേശങ്ങൾ അമേരിക്കയും ഇറാനും പരിശോധിച്ചുവരികയാണെന്ന് ഖത്തർ വിദേശകാര്യ മന്ത്രാലയ വക്താവ് മജീദ് അൽ അൻസാരി വ്യക്തമാക്കി. ചർച്ചകൾ സങ്കീർണമായ ഘട്ടത്തിലൂടെയാണ് കടന്നുപോകുന്നതെങ്കിലും നയതന്ത്ര മാർഗത്തിലൂടെ പ്രശ്നപരിഹാരം കണ്ടെത്താനുള്ള ശ്രമങ്ങളിൽ ഇരുരാജ്യങ്ങളും പങ്കാളികളായി തുടരുകയാണെന്നും അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു.
അമേരിക്കയ്ക്കും ഇറാനുമിടയിൽ നിലനിൽക്കുന്ന അഭിപ്രായവ്യത്യാസങ്ങൾ കുറയ്ക്കുന്നതിനും പരസ്പര സ്വീകാര്യമായ ധാരണയിലെത്തുന്നതിനുമായി ഖത്തർ തുടർച്ചയായ നയതന്ത്ര ഇടപെടലുകളാണ് നടത്തുന്നത്. ഇരുരാജ്യങ്ങളുടെയും സുരക്ഷാ ആശങ്കകളും രാഷ്ട്രീയ ആവശ്യങ്ങളും പരിഗണിച്ചുകൊണ്ടുള്ള നിർദ്ദേശങ്ങളാണ് മധ്യസ്ഥർ മുന്നോട്ടുവയ്ക്കുന്നത്.
മേഖലയിലെ സംഘർഷം കൂടുതൽ രൂക്ഷമാകുന്നത് തടയണമെന്ന കാര്യത്തിൽ പ്രാദേശിക തലത്തിൽ പൊതുവായ ധാരണ നിലനിൽക്കുന്നുണ്ടെന്ന് അൽ അൻസാരി ചൂണ്ടിക്കാട്ടി. യുദ്ധം കൂടുതൽ രാജ്യങ്ങളിലേക്ക് വ്യാപിക്കുന്നത് തടയുകയും സാമ്പത്തിക, സുരക്ഷാ പ്രത്യാഘാതങ്ങൾ പരമാവധി കുറയ്ക്കുകയും ചെയ്യേണ്ടത് അനിവാര്യമാണെന്നും അദ്ദേഹം വ്യക്തമാക്കി.
അതേസമയം, അമേരിക്ക ഒരു നിർദ്ദേശം അംഗീകരിച്ചതുകൊണ്ടുമാത്രം യുദ്ധം അവസാനിപ്പിക്കുന്നതിനുള്ള അന്തിമ ധാരണയിലെത്തിയെന്ന് കരുതാനാവില്ല. ഇറാന്റെ പ്രതികരണവും തുടർന്ന് ഇരുപക്ഷവും സ്വീകരിക്കുന്ന നിലപാടുകളും ചർച്ചകളുടെ ഭാവി നിർണയിക്കും.
പേർഷ്യൻ ഗൾഫിലെയും ഹോർമുസ് കടലിടുക്കിലെയും കപ്പൽ ഗതാഗത സ്വാതന്ത്ര്യം ഉറപ്പാക്കുന്നതിന് ഖത്തർ പ്രത്യേക പ്രാധാന്യം നൽകുന്നതായി വിദേശകാര്യ മന്ത്രാലയ വക്താവ് വ്യക്തമാക്കി. ഈ മേഖലകളിലൂടെയുള്ള സുരക്ഷിതമായ സമുദ്രഗതാഗതം ഒരു കാരണവശാലും വിട്ടുവീഴ്ച ചെയ്യാനാവാത്ത മുൻഗണനയാണെന്ന് അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു.
ആഗോള എണ്ണവ്യാപാരത്തിന്റെയും ഊർജവിതരണത്തിന്റെയും പ്രധാന സമുദ്രപാതകളിലൊന്നാണ് ഹോർമുസ് കടലിടുക്ക്. ഇവിടെ ഉണ്ടാകുന്ന ഏതൊരു സുരക്ഷാ പ്രതിസന്ധിയും അന്താരാഷ്ട്ര എണ്ണവിലയെയും ചരക്കുനീക്കത്തെയും ആഗോള സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയെയും ബാധിക്കാൻ സാധ്യതയുണ്ട്.
അതുകൊണ്ടുതന്നെ, അമേരിക്കയും ഇറാനും തമ്മിലുള്ള സംഘർഷം അവസാനിപ്പിക്കുന്നതിനൊപ്പം സമുദ്രഗതാഗതത്തിന്റെ സുരക്ഷ ഉറപ്പാക്കുന്നതും മധ്യസ്ഥ ചർച്ചകളിലെ പ്രധാന വിഷയമായി തുടരുകയാണ്. നയതന്ത്ര നീക്കങ്ങൾ തുടരുന്നതിനിടയിലും യുദ്ധം അവസാനിപ്പിക്കുന്നതിനുള്ള അന്തിമ കരാറിലേക്ക് എത്താൻ ഇരു രാജ്യങ്ങൾക്കും ഇനിയും ഏറെ ദൂരം സഞ്ചരിക്കേണ്ടിവരുമെന്നാണ് ഇറാന്റെ വിലയിരുത്തൽ.
ചൊവ്വാഴ്ച മാധ്യമ പ്രവര്‍ത്തകരോട് സംസാരിച്ച മുതിർന്ന ഇറാനിയൻ ഉദ്യോഗസ്ഥൻ, ചർച്ചകളിൽ കാര്യമായ പുരോഗതി കൈവരിക്കാൻ കഴിഞ്ഞിട്ടില്ലെന്ന് വ്യക്തമാക്കി. അമേരിക്ക മുന്നോട്ടുവയ്ക്കുന്ന ചില ആവശ്യങ്ങൾ അമിതവും അംഗീകരിക്കാനാവാത്തതുമാണെന്നാണ് ടെഹ്‌റാന്റെ നിലപാട്.
ഇറാന്റെ ദേശീയ സുരക്ഷയെയും പരമാധികാരത്തെയും ബാധിക്കുന്ന വ്യവസ്ഥകൾ അംഗീകരിക്കാൻ തയ്യാറല്ലെന്നും ഉദ്യോഗസ്ഥൻ വ്യക്തമാക്കി. അമേരിക്കയുടെ ആവശ്യങ്ങൾ അതേപടി സ്വീകരിച്ചുകൊണ്ടുള്ള ഒരു കരാറിന് ഇറാൻ വഴങ്ങില്ലെന്ന സൂചനയാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രതികരണം നൽകുന്നത്.
ഇതോടെ, അമേരിക്ക അംഗീകരിച്ചതായി ഖത്തർ അറിയിച്ച നിർദ്ദേശത്തിലെ വ്യവസ്ഥകൾ ഇറാന് എത്രത്തോളം സ്വീകാര്യമാകുമെന്ന ചോദ്യം പ്രസക്തമായിരിക്കുകയാണ്.
ഇറാന്റെ ആണവ പദ്ധതിയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ചർച്ചകൾ പുനരാരംഭിക്കുന്നതിലും അഭിപ്രായവ്യത്യാസങ്ങൾ തുടരുകയാണ്. നിർദിഷ്ട സുരക്ഷാ വ്യവസ്ഥകൾ പാലിക്കപ്പെടുകയും ആവശ്യമായ ഉറപ്പുകൾ ലഭിക്കുകയും ചെയ്യുന്നതുവരെ ആണവ വിഷയങ്ങളിലുള്ള ചർച്ചകളിലേക്ക് മടങ്ങില്ലെന്നാണ് ഇറാനിയൻ ഉദ്യോഗസ്ഥൻ വ്യക്തമാക്കിയത്.
സൈനിക സംഘർഷം അവസാനിപ്പിക്കുന്നതിനുള്ള ധാരണയും ആണവ വിഷയങ്ങളിലെ അഭിപ്രായവ്യത്യാസങ്ങളും പരസ്പരം ബന്ധപ്പെട്ട സങ്കീർണ പ്രശ്നങ്ങളായി തുടരുന്നതായാണ് ഈ നിലപാട് വ്യക്തമാക്കുന്നത്. സുരക്ഷാ ഉറപ്പുകൾ, പരസ്പര വിശ്വാസം, ഭാവിയിൽ സംഘർഷം ആവർത്തിക്കാതിരിക്കാനുള്ള സംവിധാനങ്ങൾ തുടങ്ങിയ വിഷയങ്ങളിൽ ധാരണയിലെത്താതെ സമഗ്രമായ കരാർ സാധ്യമാകില്ലെന്ന സൂചനയും ഇറാന്റെ പ്രതികരണത്തിലുണ്ട്.
ഇറാനിയൻ അധികൃതരുമായി മണിക്കൂറുകളോളം നീണ്ട ചർച്ചകൾ നടത്തിയ ഖത്തർ പ്രതിനിധിസംഘം തിങ്കളാഴ്ച വൈകുന്നേരം ദോഹയിൽ തിരിച്ചെത്തി. ടെഹ്‌റാനിൽ നടന്ന കൂടിക്കാഴ്ചകളിൽ അമേരിക്കയുടെയും ഇറാന്റെയും നിലപാടുകൾ തമ്മിലുള്ള അന്തരം കുറയ്ക്കുന്നതിനുള്ള വിവിധ സാധ്യതകൾ പരിശോധിച്ചതായാണ് വിവരം.
ഇരുപക്ഷത്തിന്റെയും നിർദ്ദേശങ്ങളും പ്രതികരണങ്ങളും കൈമാറുന്നതിനുള്ള പ്രധാന നയതന്ത്ര ഇടനിലക്കാരനായി ഖത്തർ പ്രവർത്തിച്ചുവരികയാണ്. നേരിട്ടുള്ള ധാരണയിലെത്താൻ കഴിയാത്ത സാഹചര്യത്തിൽ മധ്യസ്ഥർ വഴിയുള്ള ആശയവിനിമയത്തിന് കൂടുതൽ പ്രാധാന്യം ലഭിക്കുന്നുണ്ട്.
അതേസമയം, ചർച്ചകളിൽ ഏതൊക്കെ വിഷയങ്ങളിലാണ് പുരോഗതി ഉണ്ടായതെന്നും ഏതെല്ലാം വ്യവസ്ഥകളിലാണ് അഭിപ്രായവ്യത്യാസം തുടരുന്നതെന്നും സംബന്ധിച്ച പൂർണ വിവരങ്ങൾ പുറത്തുവന്നിട്ടില്ല.
അമേരിക്ക നിർദ്ദേശത്തോട് അനുകൂല നിലപാട് സ്വീകരിച്ചതായി ഖത്തർ അറിയിച്ച സാഹചര്യത്തിൽ ഇറാന്റെ ഔദ്യോഗിക പ്രതികരണമാണ് ഇനി നിർണായകമാകുക. നിർദേശം അതേപടി അംഗീകരിക്കുമോ, ഭേദഗതികൾ ആവശ്യപ്പെടുമോ, അതോ കൂടുതൽ ചർച്ചകൾക്ക് മുൻഗണന നൽകുമോ എന്നതിനെ ആശ്രയിച്ചായിരിക്കും മധ്യസ്ഥ ശ്രമങ്ങളുടെ അടുത്ത ഘട്ടം.
ഒരു വശത്ത് സംഘർഷം അവസാനിപ്പിക്കാനുള്ള നയതന്ത്ര ശ്രമങ്ങൾ ശക്തമാകുമ്പോൾ മറുവശത്ത് സുരക്ഷാ വ്യവസ്ഥകളെയും അമേരിക്കയുടെ ആവശ്യങ്ങളെയും ചൊല്ലിയുള്ള അഭിപ്രായവ്യത്യാസങ്ങൾ തുടരുന്നത് അനിശ്ചിതത്വം വർധിപ്പിക്കുന്നു.
അമേരിക്കയുടെ അനുകൂല പ്രതികരണം നയതന്ത്ര നീക്കങ്ങൾക്ക് പ്രതീക്ഷ നൽകുന്നുണ്ടെങ്കിലും ഇറാന്റെ ഔദ്യോഗിക സമ്മതമില്ലാതെ യുദ്ധവിരാമമോ സ്ഥിരമായ സമാധാന കരാറോ ഉറപ്പായെന്ന് പറയാനാവില്ല. അതിനാൽ പശ്ചിമേഷ്യയിലെ സംഘർഷത്തിന്റെ ഭാവി നിർണയിക്കുന്നതിൽ വരാനിരിക്കുന്ന ടെഹ്‌റാന്റെ പ്രതികരണത്തിനും ഖത്തറിന്റെ തുടർ മധ്യസ്ഥ ശ്രമങ്ങൾക്കും നിർണായക പ്രാധാന്യമുണ്ടാകും.
