വിശാഖപട്ടണം: ആന്ധ്രാപ്രദേശിലെ വിശാഖപട്ടണത്ത് പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഹിന്ദുസ്ഥാൻ പെട്രോളിയം കോർപ്പറേഷൻ ലിമിറ്റഡിന്റെ (എച്ച്പിസിഎൽ) എണ്ണ ശുദ്ധീകരണശാലയിൽ തിങ്കളാഴ്ച രാത്രിയുണ്ടായ ശക്തമായ സ്ഫോടനവും തുടർന്നുണ്ടായ തീപിടിത്തവും പ്രദേശത്ത് വ്യാപകമായ പരിഭ്രാന്തി സൃഷ്ടിച്ചു. സ്ഫോടനത്തിന് പിന്നാലെ റിഫൈനറി പരിസരത്തുനിന്ന് ഉയർന്ന വലിയ തീജ്വാലകളും കറുത്ത പുകപടലങ്ങളും സമീപപ്രദേശങ്ങളിലെ ജനങ്ങളെ ആശങ്കയിലാഴ്ത്തി. അപകടത്തിന്റെ ദൃശ്യങ്ങൾ സമൂഹമാധ്യമങ്ങളിൽ വ്യാപകമായി പ്രചരിച്ചതോടെ സംഭവത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ആശങ്കയും വർധിച്ചു. അതേസമയം, അപകടത്തിൽ ആളപായമൊന്നും റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തിട്ടില്ലെന്നതാണ് പ്രാഥമിക വിവരങ്ങൾ നൽകുന്ന ആശ്വാസം.
റിഫൈനറിയിലെ റെസിഡ്യൂ അപ്‌ഗ്രഡേഷൻ ഫെസിലിറ്റി (ആർയുഎഫ്) എന്ന വിഭാഗത്തിലാണ് തീപിടിത്തമുണ്ടായതെന്ന് അധികൃതർ അറിയിച്ചു. അസംസ്കൃത എണ്ണയുടെ സംസ്കരണത്തിനുശേഷം അവശേഷിക്കുന്ന ഭാരമേറിയ എണ്ണഘടകങ്ങളെ കൂടുതൽ മൂല്യമുള്ള പെട്രോളിയം ഉൽപ്പന്നങ്ങളാക്കി മാറ്റുന്നതിനുള്ള സംവിധാനമാണ് ഈ യൂണിറ്റ്. എണ്ണ ശുദ്ധീകരണ പ്രക്രിയയിൽ നിർണായക പങ്കുവഹിക്കുന്ന വിഭാഗമായതിനാൽ ഇവിടെ ഉണ്ടായ അപകടം ഗൗരവത്തോടെയാണ് അധികൃതർ കാണുന്നത്. എന്നാൽ സ്ഫോടനത്തിന് കാരണമായ സാഹചര്യം എന്താണെന്ന കാര്യത്തിൽ ഇതുവരെ വ്യക്തത ലഭിച്ചിട്ടില്ല.
സ്ഫോടനത്തെത്തുടർന്ന് റിഫൈനറി പരിസരത്ത് വലിയ തോതിൽ തീ പടരുകയും കട്ടിയേറിയ പുക ഉയരുകയും ചെയ്തതായി പുറത്തുവന്ന ദൃശ്യങ്ങൾ വ്യക്തമാക്കുന്നു. സമൂഹമാധ്യമ പ്ലാറ്റ്‌ഫോമായ എക്സിൽ പ്രചരിച്ച വീഡിയോകളിലും ചിത്രങ്ങളിലും പ്ലാന്റിന്റെ ഒരു ഭാഗത്തുനിന്ന് ഉയരുന്ന തീജ്വാലകളും പുകപടലങ്ങളും കാണാം. സ്ഫോടനത്തിന്റെ ശബ്ദവും തീപിടിത്തത്തിന്റെ വ്യാപ്തിയും സമീപവാസികളിൽ ഭീതിയുണ്ടാക്കിയതായി റിപ്പോർട്ടുകൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നു.
അപകടവിവരം ലഭിച്ചയുടൻ അഗ്നിരക്ഷാസേനയുടെ നിരവധി വാഹനങ്ങളും അടിയന്തര രക്ഷാപ്രവർത്തന സംഘങ്ങളും സംഭവസ്ഥലത്തെത്തി. എച്ച്പിസിഎല്ലിന്റെ ആഭ്യന്തര അഗ്നിശമന വിഭാഗവും അഗ്നിരക്ഷാസേനയും സംയുക്തമായി തീ നിയന്ത്രണവിധേയമാക്കുന്നതിനുള്ള പ്രവർത്തനങ്ങൾ ആരംഭിച്ചു. തീ കൂടുതൽ ഭാഗങ്ങളിലേക്ക് പടരുന്നത് തടയുന്നതിനും റിഫൈനറിയിലെ മറ്റ് പ്രവർത്തനമേഖലകളുടെ സുരക്ഷ ഉറപ്പാക്കുന്നതിനുമാണ് രക്ഷാപ്രവർത്തനങ്ങളിൽ മുൻഗണന നൽകിയത്.
സംഭവം സ്ഥിരീകരിച്ച വിശാഖപട്ടണം പോലീസ് കമ്മീഷണർ ശങ്കർബ്രത ബാഗ്ചി, എച്ച്പിസിഎൽ റിഫൈനറിയിൽ തീപിടിത്തമുണ്ടായെങ്കിലും അപകടത്തിൽ മരണം റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തിട്ടില്ലെന്ന് അറിയിച്ചു. സംഭവത്തിന്റെ യഥാർഥ കാരണം കണ്ടെത്തുന്നതിനുള്ള അന്വേഷണം തുടരുകയാണെന്നും പരിശോധനകൾ പൂർത്തിയായശേഷം കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾ പുറത്തുവിടുമെന്നും അദ്ദേഹം വ്യക്തമാക്കി.
തീപിടിത്തത്തെത്തുടർന്ന് ഉയർന്ന പുക ആരോഗ്യത്തിന് ഗുരുതരമായ ഭീഷണി സൃഷ്ടിക്കുന്നതാണെന്ന് നിലവിൽ സംശയിക്കുന്നില്ലെന്നാണ് ഉദ്യോഗസ്ഥരുടെ പ്രാഥമിക വിലയിരുത്തൽ. എന്നിരുന്നാലും, പുകയുടെ ഘടനയും പരിസ്ഥിതിയിലുണ്ടായേക്കാവുന്ന ആഘാതവും സംബന്ധിച്ച വിശദമായ പരിശോധനകളുടെ ഫലം ലഭിച്ചാൽ മാത്രമേ ഇക്കാര്യത്തിൽ അന്തിമ നിഗമനത്തിലെത്താനാകൂ.
സ്ഫോടനത്തിന്റെ കൃത്യമായ കാരണവും റിഫൈനറിയിലെ യന്ത്രസാമഗ്രികൾക്കും അനുബന്ധ സംവിധാനങ്ങൾക്കും സംഭവിച്ച നാശനഷ്ടങ്ങളുടെ വ്യാപ്തിയും ഇതുവരെ സ്ഥിരീകരിച്ചിട്ടില്ല. സാങ്കേതിക തകരാറാണോ പ്രവർത്തനത്തിനിടെയുണ്ടായ മറ്റേതെങ്കിലും പ്രശ്നമാണോ അപകടത്തിന് കാരണമായതെന്നത് അന്വേഷണത്തിലൂടെ വ്യക്തമാകേണ്ടതുണ്ട്. റിഫൈനറിയുടെ പ്രവർത്തനത്തെ അപകടം എത്രത്തോളം ബാധിച്ചുവെന്നതിനെക്കുറിച്ചും കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾ ലഭ്യമായിട്ടില്ല.
അതേസമയം, സെപ്റ്റംബർ ആദ്യം കർണാടകയിലെ ദക്ഷിണ കന്നഡ ജില്ലയിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന മംഗലാപുരം റിഫൈനറി ആൻഡ് പെട്രോകെമിക്കൽസ് ലിമിറ്റഡിന്റെ (എംആർപിഎൽ) പ്ലാന്റിലുണ്ടായ സ്ഫോടനവും തീപിടിത്തവും വലിയ ദുരന്തത്തിന് കാരണമായിരുന്നു. ജോക്കട്ടെയ്ക്ക് സമീപമുള്ള റിഫൈനറിയിലുണ്ടായ അപകടത്തിൽ 30 വയസ്സുകാരനായ മനീഷ് കർകേര മരിക്കുകയും എട്ട് പേർക്ക് പരിക്കേൽക്കുകയും ചെയ്തിരുന്നു. മുൽക്കി സ്വദേശിയായിരുന്നു മനീഷ്.
സ്ഫോടനത്തെത്തുടർന്ന് പ്ലാന്റിൽ പടർന്ന തീ നിയന്ത്രണവിധേയമാക്കാൻ അഗ്നിശമന സേനയും കമ്പനിയുടെ സുരക്ഷാവിഭാഗവും നടത്തിയ ശ്രമങ്ങൾ ഏകദേശം രണ്ടര മണിക്കൂർ നീണ്ടുനിന്നതായി എംആർപിഎൽ അധികൃതർ അറിയിച്ചിരുന്നു. തീ പൂർണമായും അണച്ചശേഷം അപകടബാധിത പ്രദേശത്ത് നടത്തിയ പരിശോധനയിലാണ് ഒരാളുടെ മൃതദേഹം കണ്ടെത്തിയത്.
കമ്പനിയുടെ ചീഫ് ജനറൽ മാനേജർ റുഡോൾഫ് വി. നൊറോണയാണ് പരിശോധനയ്ക്കിടെ മൃതദേഹം കണ്ടെത്തിയ വിവരം സ്ഥിരീകരിച്ചത്. അപകടത്തിൽ ഗുരുതരമായി പൊള്ളലേറ്റ മറ്റൊരാളെ ആശുപത്രിയിൽ പ്രവേശിപ്പിക്കുകയും ചികിത്സ ലഭ്യമാക്കുകയും ചെയ്തിരുന്നു.
മംഗലാപുരം റിഫൈനറിയിലുണ്ടായ അപകടവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് രണ്ട് എംആർപിഎൽ ഉദ്യോഗസ്ഥർക്കെതിരെ പോലീസ് കേസ് രജിസ്റ്റർ ചെയ്തിരുന്നു. റിഫൈനറിയിലേക്ക് ഭക്ഷണവും കുടിവെള്ളവും വിതരണം ചെയ്യുന്ന സ്റ്റാർ ഫുഡ് ആൻഡ് ഹോസ്പിറ്റാലിറ്റി സർവീസസ് എന്ന സ്ഥാപനത്തിലെ ജീവനക്കാരനായ രവി പൂജാരി നൽകിയ പരാതിയുടെ അടിസ്ഥാനത്തിലാണ് നടപടി സ്വീകരിച്ചത്. എഫ്‌ഐആർ നമ്പർ 132/2026 പ്രകാരമാണ് കേസ് രജിസ്റ്റർ ചെയ്തത്.
തുടർച്ചയായി റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെടുന്ന ഇത്തരം വ്യാവസായിക അപകടങ്ങൾ എണ്ണ ശുദ്ധീകരണശാലകളിലെ സുരക്ഷാ സംവിധാനങ്ങൾ, അടിയന്തര സാഹചര്യങ്ങളെ നേരിടാനുള്ള തയ്യാറെടുപ്പുകൾ, തൊഴിലാളികളുടെ സുരക്ഷ, സാങ്കേതിക പരിശോധനകൾ എന്നിവയുടെ പ്രാധാന്യം വീണ്ടും ഓർമിപ്പിക്കുകയാണ്. ഉയർന്ന താപനിലയിലും മർദത്തിലും പ്രവർത്തിക്കുന്ന പെട്രോളിയം സംസ്കരണ യൂണിറ്റുകളിൽ ചെറിയ സാങ്കേതിക തകരാറുകൾ പോലും ഗുരുതരമായ അപകടങ്ങൾക്ക് വഴിവെക്കാനുള്ള സാധ്യതയുള്ളതിനാൽ കർശനമായ സുരക്ഷാ മാനദണ്ഡങ്ങൾ പാലിക്കേണ്ടത് അനിവാര്യമാണ്.
വിശാഖപട്ടണത്തെ എച്ച്പിസിഎൽ റിഫൈനറിയിലുണ്ടായ പുതിയ അപകടത്തിന്റെ യഥാർഥ കാരണം കണ്ടെത്തുന്നതിനുള്ള അന്വേഷണമാണ് ഇനി നിർണായകമാകുന്നത്. അപകടത്തിന്റെ പശ്ചാത്തലത്തിൽ സുരക്ഷാ സംവിധാനങ്ങളിൽ വീഴ്ചയുണ്ടായിട്ടുണ്ടോ എന്നും ഭാവിയിൽ സമാന സംഭവങ്ങൾ ആവർത്തിക്കാതിരിക്കാൻ എന്തെല്ലാം നടപടികൾ സ്വീകരിക്കണമെന്നുമുള്ള കാര്യങ്ങൾ അന്വേഷണത്തിലൂടെ വ്യക്തമാകുമെന്നാണ് പ്രതീക്ഷിക്കുന്നത്.
