ഹോർമുസ് കടലിടുക്ക് പ്രതിസന്ധിക്കിടെ യുഎസ്–ഇറാൻ നയതന്ത്ര നീക്കങ്ങൾ സജീവം; ഖത്തർ ഉൾപ്പെടെയുള്ള മധ്യസ്ഥർ വഴി പരോക്ഷ ചർച്ചകൾ തുടരുന്നു
വാഷിംഗ്ടൺ: ആണവ പദ്ധതിയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട വിഷയങ്ങളിൽ ഇറാൻ വ്യക്തമായ പുരോഗതി കൈവരിച്ചാൽ സാമ്പത്തിക ഉപരോധങ്ങളിൽ ഇളവ് നൽകുന്നതും മരവിപ്പിച്ച ഇറാനിയൻ ഫണ്ടുകൾ വിട്ടുനൽകുന്നതും പരിഗണിക്കാൻ യുഎസ് പ്രസിഡന്റ് ഡൊണാൾഡ് ട്രംപ് തയ്യാറാണെന്ന് ഒരു യുഎസ് ഉദ്യോഗസ്ഥനെ ഉദ്ധരിച്ച് മാധ്യമങ്ങൾ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തു. എന്നാൽ ഇറാന് ഇത്തരത്തിലുള്ള ഇളവുകൾ താൻ വാഗ്ദാനം ചെയ്തിട്ടില്ലെന്ന് ട്രംപ് പിന്നീട് വ്യക്തമാക്കി.
മധ്യസ്ഥർ വഴി വാഷിംഗ്ടണും ടെഹ്റാനും തമ്മിൽ ചർച്ചകൾ തുടരുന്നതിനിടെയാണ് പുതിയ റിപ്പോർട്ടുകൾ പുറത്തുവന്നത്. ആണവ വിഷയങ്ങളിൽ വ്യക്തമായ ധാരണയുണ്ടാകാതെ അന്തിമ കരാറിലേക്ക് യുഎസ് നീങ്ങില്ലെന്നാണ് അമേരിക്കൻ നിലപാടെന്ന് ഉദ്യോഗസ്ഥൻ വ്യക്തമാക്കി. ഉപരോധ ഇളവും മരവിപ്പിച്ച ഫണ്ടുകളുടെ ലഭ്യതയും ഇറാൻ ആവശ്യപ്പെടുന്ന പ്രധാന വിഷയങ്ങളാണെന്നും റിപ്പോർട്ടുകളുണ്ട്.
അതേസമയം, റിപ്പോർട്ടുകളെ തള്ളിയ ട്രംപ് ഇറാന് താൻ ഒന്നും വാഗ്ദാനം ചെയ്തിട്ടില്ലെന്ന് വ്യക്തമാക്കി. ഇറാൻ കരാറിന് താൽപര്യം പ്രകടിപ്പിക്കുന്നുണ്ടെങ്കിലും നിലവിൽ അവർ മുന്നോട്ടുവയ്ക്കുന്ന വ്യവസ്ഥകൾ അമേരിക്കയ്ക്ക് സ്വീകാര്യമല്ലെന്ന നിലപാടും അദ്ദേഹം ആവർത്തിച്ചു.
ഹോർമുസ് കടലിടുക്ക് വീണ്ടും തുറക്കുന്നതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ഇറാന്റെ ഏഴ് ദിവസത്തെ നിർദ്ദേശവും ട്രംപ് നേരത്തെ നിരസിച്ചിരുന്നു. ചില വ്യവസ്ഥകൾ യുഎസ് അംഗീകരിച്ചാൽ ഏഴ് ദിവസത്തിനുള്ളിൽ കടലിടുക്ക് തുറക്കുകയും തുടർന്ന് ചർച്ചകൾ പുനരാരംഭിക്കുകയും ചെയ്യാമെന്നായിരുന്നു ടെഹ്റാന്റെ പദ്ധതി. എന്നാൽ ഇറാൻ ആവശ്യപ്പെടുന്ന ഇളവുകൾ മുൻകൂറായി നൽകാനാവില്ലെന്നാണ് വാഷിംഗ്ടണിന്റെ നിലപാട്.
യുഎൻ പൊതുസഭാ സമ്മേളനത്തോടനുബന്ധിച്ച് ന്യൂയോർക്കിൽ എത്തിയ ഇറാൻ വിദേശകാര്യ മന്ത്രി അബ്ബാസ് അരാഘ്ചി, മധ്യസ്ഥർ വഴി അമേരിക്കയുമായി ആശയവിനിമയം തുടരുന്നതായി വ്യക്തമാക്കിയിരുന്നു. നയതന്ത്ര പരിഹാരത്തിനുള്ള സാധ്യതകൾ തുറന്നിട്ടിരിക്കുകയാണെന്നും ഇറാൻ മുന്നോട്ടുവച്ച നിർദ്ദേശങ്ങൾക്ക് വാഷിംഗ്ടണിൽ നിന്നുള്ള ഔദ്യോഗിക പ്രതികരണമാണ് കാത്തിരിക്കുന്നതെന്നും ടെഹ്റാൻ വ്യക്തമാക്കിയിട്ടുണ്ട്.
യുഎസ് പ്രത്യേക ദൂതൻ സ്റ്റീവ് വിറ്റ്കോഫ് ഉൾപ്പെടെയുള്ള മുതിർന്ന ഉദ്യോഗസ്ഥർ അമേരിക്കൻ ഭാഗത്തെ നയതന്ത്ര നീക്കങ്ങളിൽ പങ്കാളികളാകുന്നതായാണ് റിപ്പോർട്ടുകൾ. നേരിട്ടുള്ള യുഎസ്–ഇറാൻ ചർച്ചകൾക്ക് പകരം മധ്യസ്ഥർ സന്ദേശങ്ങൾ കൈമാറുന്ന രീതിയിലാണ് നിലവിലെ ആശയവിനിമയം പുരോഗമിക്കുന്നത്.
ഇറാന്റെ ആണവ പദ്ധതി, സാമ്പത്തിക ഉപരോധങ്ങൾ, മരവിപ്പിച്ച ആസ്തികൾ, ഹോർമുസ് കടലിടുക്കിലെ സുരക്ഷയും കപ്പൽ ഗതാഗതവും എന്നിവയാണ് ചർച്ചകളിലെ പ്രധാന വിഷയങ്ങൾ. ഉപരോധ ഇളവുകൾ ഉൾപ്പെടെയുള്ള നടപടികൾ ഇറാന്റെ വ്യക്തമായ പ്രതിബദ്ധതകളുമായി ബന്ധിപ്പിക്കണമെന്നാണ് വാഷിംഗ്ടണിന്റെ നിലപാട്. മറുവശത്ത്, സാമ്പത്തിക സമ്മർദം കുറയ്ക്കാതെ വിശാലമായ കരാറിലേക്ക് നീങ്ങാനാകില്ലെന്ന നിലപാടിലാണ് ടെഹ്റാൻ.
ഇതോടെ, ഇരുരാജ്യങ്ങളും തമ്മിലുള്ള ഭിന്നതകൾ തുടരുമ്പോഴും മധ്യസ്ഥർ വഴിയുള്ള നയതന്ത്ര നീക്കങ്ങൾ വീണ്ടും സജീവമായിരിക്കുകയാണ്. വരും ദിവസങ്ങളിലെ ചർച്ചകളിൽ ആണവ വിഷയത്തിലെ ധാരണയും ഹോർമുസ് കടലിടുക്കുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ഒത്തുതീർപ്പുമാകും നിർണായകമാകുക.
