- ശ്രീ നാരായണ ഗുരുവും മഹാത്മാ ഗാന്ധിയും.
- അഹിംസ, വൈക്കം സത്യാഗ്രഹം, ആശയങ്ങളുടെ ദേശീയ സംഗമം.
ഇന്ത്യയുടെ സ്വാതന്ത്ര്യസമരചരിത്രത്തിലും കേരളത്തിന്റെ സാമൂഹിക നവോത്ഥാനചരിത്രത്തിലും ശ്രീ നാരായണ ഗുരുവിനും മഹാത്മാ ഗാന്ധിക്കും പ്രത്യേക സ്ഥാനമാണുള്ളത്. ഇരുവരും ഒരേ കാലഘട്ടത്തിലെ മഹത്തായ വ്യക്തിത്വങ്ങളായിരുന്നുവെങ്കിലും അവരുടെ പ്രവർത്തനമേഖലകളും സമീപനരീതികളും ഒരുപോലെയായിരുന്നില്ല. ഗാന്ധിജി ബ്രിട്ടീഷ് അധിനിവേശത്തിൽ നിന്നും, ഇന്ത്യയുടെ രാഷ്ട്രീയ സ്വാതന്ത്ര്യത്തെ ലക്ഷ്യമാക്കി ദേശീയ പ്രസ്ഥാനത്തെ ജനകീയമാക്കുകയും അഹിംസയും,നിസ്സഹകരണവും, സത്യാഗ്രഹവും രാഷ്ട്രീയ സമരത്തിന്റെ ശക്തമായ ആയുധങ്ങളാക്കുകയും ചെയ്തു. എന്നാൽ ശ്രീ നാരായണ ഗുരു മനുഷ്യന്റെ ആത്മീയവും സാമൂഹികവുമായ വിമോചനത്തെ മുൻനിർത്തി പ്രവർത്തിച്ചു. ഒരാൾ രാഷ്ട്രീയ അടിമത്തത്തിനെതിരെ രാജ്യത്തെ ജനങ്ങളെ സംഘടിപ്പിച്ചപ്പോൾ , മറ്റൊരാൾ ജാതിയുടെയും സാമൂഹിക അസമത്വത്തിന്റെയും അടിമത്തത്തിനെതിരെ മനുഷ്യന്റെ മനസ്സാക്ഷിയെ ഉണർത്തുകയായിരുന്നു. അതുകൊണ്ടുതന്നെ ഗുരുവും ഗാന്ധിയും തമ്മിലുള്ള ബന്ധത്തെ കേവലം ഒരു വ്യക്തിപരമായ സൗഹൃദമോ ഗുരു ശിഷ്യബന്ധമോ ആയി കാണാനാവില്ല. അത് ഇന്ത്യൻ നവോത്ഥാനത്തിലെ രണ്ട് ശക്തമായ ചിന്താപ്രവാഹങ്ങൾ പരസ്പരം കണ്ടുമുട്ടിയ ചരിത്രനിമിഷമായിരുന്നു എന്ന് വേണം വിശേഷിപ്പിയ്ക്കുവാൻ.
ശ്രീ നാരായണ ഗുരുവിന്റെ പ്രവർത്തനങ്ങളുടെ കേന്ദ്രത്തിൽ മനുഷ്യസമത്വം, ആത്മാഭിമാനം, വിദ്യാഭ്യാസം, കൃഷി, വ്യവസായം, ആയുർവേദം, സംഘടന, സാമൂഹിക നീതി എന്നിവയായിരുന്നു. ജാതിയുടെ പേരിൽ മനുഷ്യനെ ഉയർന്നവനും താഴ്ന്നവനുമായി വേർതിരിക്കുന്ന സാമൂഹികവിപത്തിനെ അദ്ദേഹം ആത്മീയവും നൈതികവുമായ തലത്തിൽ ചോദ്യം ചെയ്തു. “ഒരു ജാതി, ഒരു മതം, ഒരു ദൈവം മനുഷ്യന്” എന്ന അദ്ദേഹത്തിന്റെ സന്ദേശം ഒരു മതപരമായ മുദ്രാവാക്യം മാത്രമായിരുന്നില്ല. മനുഷ്യനെ ജന്മത്തിന്റെ (കുലം,ജാതി,മതം) അടിസ്ഥാനത്തിൽ വിഭജിക്കുന്ന സാമൂഹിക വ്യവസ്ഥയ്ക്കെതിരായ ആഴത്തിലുള്ള മനുഷ്യത്വപരമായ പ്രഖ്യാപനമായിരുന്നു അത്. മനുഷ്യനെ അവന്റെ ഏകമായ അടിസ്ഥാനമെന്തെന്നു തിരിച്ചറിവ് നൽകുക എന്നതായിരുന്നു ഗുരുവിന്റെ ലക്ഷ്യം. അതുകൊണ്ടുതന്നെ ഗുരുവിന്റെ നവോത്ഥാനം ക്ഷേത്രപരിഷ്കാരത്തിൽ മാത്രം ഒതുങ്ങിയില്ല, വിദ്യാഭ്യാസം, വ്യവസായം, സംഘടന, ശുചിത്വം, തൊഴിൽ, സാമ്പത്തിക പുരോഗതി, സ്ത്രീകളുടെ സാമൂഹിക സ്ഥാനം, മനുഷ്യാവകാശം തുടങ്ങിയ വിശാല മേഖലകളിലേക്ക് അത് വ്യാപിച്ചു.
മഹാത്മാ ഗാന്ധിയുടെ സാമൂഹിക ചിന്തയിലും മനുഷ്യന്റെ അന്തസ്സിനും അഹിംസയ്ക്കും സത്യത്തിനും വലിയ സ്ഥാനമുണ്ടായിരുന്നു. ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണത്തിനെതിരായ സ്വാതന്ത്ര്യസമരത്തെ ജനങ്ങളുടെ ദൈനംദിന ജീവിതവുമായി ബന്ധിപ്പിച്ച ഗാന്ധിജി, രാഷ്ട്രീയ സ്വാതന്ത്ര്യത്തോടൊപ്പം സാമൂഹിക പരിഷ്കാരത്തിനും പ്രാധാന്യം നൽകി. പ്രത്യേകിച്ച് തൊട്ടുകൂടായ്മയും, ജാതിവിവേചനവും ഇന്ത്യൻ സമൂഹത്തിന്റെ നൈതിക പരാജയങ്ങളായി അദ്ദേഹം കണ്ടു. ഇന്ത്യക്ക് സ്വാതന്ത്ര്യം ലഭിച്ചാലും സമൂഹത്തിനകത്തെ അനീതികൾ തുടർന്നാൽ ആ സ്വാതന്ത്ര്യം പൂർണ്ണമാകില്ലെന്നായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ ചിന്ത. ഈ പശ്ചാത്തലത്തിലാണ് കേരളത്തിലെ ജാതിവ്യവസ്ഥയുടെ കഠിനമായ യാഥാർഥ്യം ഗാന്ധിജിയുടെ ശ്രദ്ധയിൽപ്പെട്ടത്. ക്ഷേത്രങ്ങളുടെ ചുറ്റുമുള്ള പൊതുവഴികളിൽ പോലും ചില വിഭാഗങ്ങൾക്ക് സഞ്ചാരസ്വാതന്ത്ര്യം നിഷേധിച്ചിരുന്ന കേരളസമൂഹം ദേശീയതലത്തിലുള്ള സാമൂഹികനീതിയുടെ ചോദ്യമായി മാറി.
വൈക്കം സത്യാഗ്രഹം ഈ ചരിത്രസാഹചര്യത്തിന്റെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട പ്രതിഫലനമായിരുന്നു. 1924 മാർച്ചിൽ ആരംഭിച്ച വൈക്കം സത്യാഗ്രഹത്തിന്റെ പ്രധാന ലക്ഷ്യം വൈക്കം മഹാദേവക്ഷേത്രത്തിന് ചുറ്റുമുള്ള പൊതുവഴികളിലൂടെ താഴ്ന്ന ജാതിക്കാർക്ക് സഞ്ചരിക്കാനുള്ള അവകാശം നേടുക എന്നതായിരുന്നു. അന്നത്തെ തിരുവിതാംകൂറിൽ ജാതിയുടെ പേരിൽ പൊതുവഴികളിൽ പോലും നിയന്ത്രണങ്ങൾ നിലനിന്നിരുന്നു. ഈ അനീതിക്കെതിരെ നടന്ന സത്യാഗ്രഹം പിന്നീട് ഇരുപത് മാസത്തോളം നീണ്ടുനിന്ന ഒരു വലിയ സാമൂഹിക പ്രസ്ഥാനമായി മാറി. ടി. കെ. മാധവൻ, കെ. പി. കേശവമേനോൻ, കെ. കേളപ്പൻ തുടങ്ങിയ നേതാക്കൾ സമരത്തിന് പ്രധാന നേതൃത്വം നൽകി. ശ്രീ നാരായണ ഗുരുവിന്റെ ശിഷ്യനും എസ്.എൻ.ഡി.പി. യോഗത്തിന്റെ പ്രവർത്തകനുമായിരുന്ന ടി. കെ. മാധവൻ ഈ സമരത്തിന് ദേശീയ പിന്തുണ നേടുന്നതിൽ നിർണായക പങ്കുവഹിച്ചു. കേരള ടൂറിസത്തിന്റെ ചരിത്രാവലോകനവും വൈക്കം സത്യാഗ്രഹത്തിൽ ഗുരുവിന്റെയും അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശിഷ്യന്മാരുടെയും എസ്.എൻ.ഡി.പി. യോഗത്തിന്റെയും പങ്ക് പ്രധാനമായിരുന്നുവെന്ന് രേഖപ്പെടുത്തുന്നു.
വൈക്കം സത്യാഗ്രഹത്തിന്റെ പ്രാധാന്യം ഗാന്ധിജി തിരിച്ചറിഞ്ഞതോടെ ഈ പ്രാദേശിക സമരം ദേശീയ ശ്രദ്ധ നേടിത്തുടങ്ങി. ഗാന്ധിജി 1925 മാർച്ച് 9 മുതൽ 11 വരെ വൈക്കത്ത് എത്തി സത്യാഗ്രഹികളുമായി കൂടിക്കാഴ്ച നടത്തി, സമൂഹ പ്രാർത്ഥനയിലും പങ്കെടുത്തു, യാഥാസ്ഥിതിക നേതാക്കളുമായി ചർച്ചകൾ നടത്തി. സമരത്തിന്റെ ലക്ഷ്യം സാമൂഹിക സംഘർഷം വർധിപ്പിക്കുകയല്ലെന്നും, മനുഷ്യത്വരഹിതവും,അനീതിയും നിറഞ്ഞ ഒരു ആചാരം മാറ്റുന്നതിനായി സത്യാഗ്രഹവും ആത്മപരിവർത്തനവും ഉപയോഗിക്കണമെന്നുമായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ സമീപനം. ഗാന്ധി ഹെറിറ്റേജ് പോർട്ടലിന്റെ രേഖകൾ പ്രകാരം, വൈക്കം സത്യാഗ്രഹകാലത്ത് ഗാന്ധിജി രണ്ടുതവണ വൈക്കം സന്ദർശിക്കുകയും 1925 മാർച്ച് 12-ന് ശിവഗിരിയിലെത്തി ശ്രീ നാരായണ ഗുരുവിനെ സന്ദർശിക്കുകയും ചെയ്തു.
1925 മാർച്ച് 12-ലെ ഗാന്ധിജിയുടെയും ഗുരുവിന്റേയും കൂടിക്കാഴ്ചയാണ് ഇരുവരുടെയും ആശയബന്ധത്തെ ചരിത്രപരമായി ഏറ്റവും ശ്രദ്ധേയമാക്കുന്നത്. വൈക്കത്തെ സന്ദർശനത്തിനു ശേഷം ഗാന്ധിജി ശിവഗിരിയിലെത്തി ഗുരുവുമായി കൂടിക്കാഴ്ച നടത്തി. ഈ കൂടിക്കാഴ്ച ഒരു സാധാരണ സൗഹൃദ സന്ദർശനം മാത്രമായിരുന്നില്ല. ഇന്ത്യയുടെ ദേശീയ രാഷ്ട്രീയ പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ നേതാക്കളിലൊരാളും കേരളത്തിന്റെ സാമൂഹിക, ആത്മീയ നവോത്ഥാനത്തിന്റെ മഹാഗുരുവുമായിരുന്ന രണ്ടു വ്യക്തികൾ ജാതി, അസ്പൃശ്യത, സാമൂഹിക പരിഷ്കാരം, മതം, മനുഷ്യസമത്വം തുടങ്ങിയ വിഷയങ്ങളെക്കുറിച്ച് ആശയവിനിമയം നടത്തിയ നിമിഷമായിരുന്നു അത്. ഗാന്ധി ഹെറിറ്റേജ് പോർട്ടൽ രേഖപ്പെടുത്തുന്നതനുസരിച്ച് ഗാന്ധിജി ശിവഗിരിയിൽ രാത്രി താമസിക്കുകയും അടുത്ത ദിവസം അവിടുത്തെ ജനങ്ങളുടെ സ്വീകരണത്തിന് മറുപടി നൽകുകയും ചെയ്തു എന്ന് വ്യക്തമാക്കുന്നു. വൈക്കം സത്യാഗ്രഹം നീതിയുക്തമായ സമരമാണെന്ന് ബോധ്യപ്പെടുന്നവർ അതിനെ പിന്തുണയ്ക്കണമെന്ന് ഗാന്ധിജി അവരോട് അഭ്യർഥിക്കുകയും ചെയ്തു.
ഗുരുവും ഗാന്ധിയും തമ്മിലുള്ള ആശയബന്ധത്തെ മനസ്സിലാക്കുമ്പോൾ ഇരുവരുടെയും അഹിംസാ സങ്കൽപ്പങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള സാമ്യം പ്രത്യേകം ശ്രദ്ധിക്കേണ്ടതാണ്. ഗുരുവിന്റെ പ്രവർത്തനരീതി പൊതുവെ സംഘർഷവും വിദ്വേഷവും സൃഷ്ടിക്കുന്നതിൽ നിന്ന് അകന്നു നിന്നിരുന്നു. മനുഷ്യന്റെ മനസ്സിൽ മാറ്റം സൃഷ്ടിക്കുന്നതിലൂടെയാണ് സ്ഥിരമായ സാമൂഹികപരിവർത്തനം ഉണ്ടാകേണ്ടതെന്ന് അദ്ദേഹം വിശ്വസിച്ചു. ഒരു വിഭാഗത്തെ മറ്റൊരു വിഭാഗത്തിനെതിരെ ശത്രുവായി ചിത്രീകരിക്കുന്നതിനുപകരം, മനുഷ്യനിൽ മനുഷ്യബോധം വളർത്തുകയായിരുന്നു ഗുരുവിന്റെ രീതി. ഗാന്ധിജിയുടെ സത്യാഗ്രഹവും ഇതുമായി ചില അടിസ്ഥാന തലങ്ങളിൽ ബന്ധപ്പെട്ടിരുന്നു. സത്യത്തിനുവേണ്ടി അഹിംസാപരമായി നിലകൊള്ളുകയും അനീതിയെ അംഗീകരിക്കാതിരിക്കുകയും ചെയ്യുക എന്നതായിരുന്നു സത്യാഗ്രഹത്തിന്റെ ആശയം. അതിനാൽ ഗുരുവിന്റെ ആത്മീയ അഹിംസയും ഗാന്ധിജിയുടെ രാഷ്ട്രീയ അഹിംസയും ഒരേ രീതിയിലുള്ളതല്ലെങ്കിലും അവയ്ക്കിടയിൽ മനുഷ്യന്റെ അന്തസ്സിനെയും ഹിംസാവിരുദ്ധതയെയും അടിസ്ഥാനമാക്കിയ ഒരു ആശയസാമ്യം ഉണ്ടായിരുന്നു.
എന്നാൽ ഗുരുവിന്റെയും ഗാന്ധിയുടെയും സമീപനങ്ങളിൽ നിർണായകമായ വ്യത്യാസങ്ങളും ഉണ്ടായിരുന്നു. ഗാന്ധിജിയുടെ അഹിംസ ദേശീയ രാഷ്ട്രീയ സമരത്തിന്റെ സജീവ ആയുധമായിരുന്നു. ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണത്തിനെതിരെ ജനങ്ങളെ സംഘടിപ്പിച്ച് അനീതിയായ നിയമങ്ങളെ അഹിംസാപരമായി ലംഘിക്കുകയും അതിന്റെ ശിക്ഷ ഏറ്റുവാങ്ങുകയും ചെയ്യുക എന്നതായിരുന്നു സത്യാഗ്രഹത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയ രൂപം. ഗുരുവിന്റെ പ്രവർത്തനം അതിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായിരുന്നു. അദ്ദേഹം വലിയ രാഷ്ട്രീയ പ്രസ്ഥാനത്തിന് നേതൃത്വം നൽകിയില്ല. പകരം സമൂഹത്തിന്റെ അടിസ്ഥാന മനോഭാവം മാറ്റുകയായിരുന്നു ലക്ഷ്യം. മനുഷ്യൻ തന്റെ ഉള്ളിലെ അസമത്വബോധവും അഹങ്കാരവും ഉപേക്ഷിക്കാതെ പുറംലോകത്തെ നിയമങ്ങൾ മാത്രം മാറ്റിയാൽ സാമൂഹിക പരിവർത്തനം പൂർണ്ണമാകില്ലെന്ന് ഗുരുവിന്റെ പ്രവർത്തനങ്ങൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. അതുകൊണ്ട് ഗാന്ധിജിയുടെ മാർഗം രാഷ്ട്രീയ സജീവതയിലേക്കും ഗുരുവിന്റെ മാർഗം ആത്മീയ–സാമൂഹിക പരിണാമത്തിലേക്കുമാണ് കൂടുതൽ ഊന്നൽ നൽകിയത്.
വൈക്കം സത്യാഗ്രഹത്തിൽ ഗുരുവിന്റെ പങ്ക് ഈ പശ്ചാത്തലത്തിൽ കൂടുതൽ ആഴത്തിൽ മനസ്സിലാക്കേണ്ടതാണ്. ഗുരു നേരിട്ട് സമരത്തിന്റെ ദൈനംദിന നേതൃത്വം ഏറ്റെടുത്തില്ലെങ്കിലും അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആശയപരമായ പിന്തുണയും ശിഷ്യന്മാരുടെ ഇടപെടലും പ്രസ്ഥാനത്തിന് വലിയ ശക്തി നൽകി. എസ്.എൻ.ഡി.പി. യോഗവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പ്രവർത്തകരും ഗുരുവിന്റെ അനുയായികളും വൈക്കം സമരത്തിൽ സജീവമായി പങ്കെടുത്തു. സമരത്തിനായി സംഘടനാപരമായ സൗകര്യങ്ങൾ ഒരുക്കുന്നതിലും ഗുരുവിന്റെ അനുമതി പ്രധാനമായിരുന്നു. കേരള സർക്കാരിന്റെ വൈക്കം സത്യാഗ്രഹ ചരിത്രരേഖയിൽ, സത്യാഗ്രഹവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട സംഘാടക സമിതിയുടെ ഓഫീസ് എസ്.എൻ.ഡി.പി. യോഗത്തിന്റെ ഓഫീസിൽ പ്രവർത്തിച്ചതായും ഗുരുവിന്റെ അനുമതി ഉണ്ടായിരുന്നുവെന്നും രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.
ഗുരുവിന്റെ ആശയങ്ങൾ ഗാന്ധിജിയെ ആകർഷിച്ചതിന്റെ പ്രധാന കാരണം ആത്മീയതയെ സാമൂഹിക പരിഷ്കാരവുമായി ബന്ധിപ്പിച്ച അദ്ദേഹത്തിന്റെ സമീപനമായിരുന്നു. ഭാരത പാരമ്പര്യത്തിൽ നിന്നുതന്നെ മനുഷ്യസമത്വത്തിനും സാമൂഹിക നീതിക്കും ശക്തമായ അടിത്തറ കണ്ടെത്താമെന്ന് ഗുരുവിന്റെ ജീവിതം തെളിയിച്ചു. ജാതിവ്യവസ്ഥയെ സംരക്ഷിക്കാൻ മതത്തെ ഉപയോഗിക്കുന്നതിനുപകരം മതത്തിന്റെ ആന്തരികമായ ആത്മീയതയെ മനുഷ്യസമത്വത്തിനായി ഉപയോഗിക്കുകയായിരുന്നു ഗുരു. അതുകൊണ്ടുതന്നെ ഗുരുവിന്റെ ആശയം ഒരു പ്രത്യേക സമുദായത്തിന്റെ മാത്രം പ്രശ്നമായി ഒതുങ്ങിയില്ല. മനുഷ്യന്റെ ജന്മം അവന്റെ സാമൂഹിക മൂല്യം നിശ്ചയിക്കരുതെന്ന സർവമാനവിക സന്ദേശമായി അത് മാറി.
അതേസമയം ഗാന്ധിജിയുടെ ദേശീയ പ്രസ്ഥാനത്തിന് കേരളത്തിലെ സാമൂഹിക പരിഷ്കാര പ്രസ്ഥാനങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെടേണ്ട സാഹചര്യം ഉണ്ടായിരുന്നു. സ്വാതന്ത്ര്യം എന്നത് ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണത്തിൽ നിന്നുള്ള മോചനം മാത്രമല്ലെന്നും ഇന്ത്യൻ സമൂഹത്തിനകത്തെ അനീതികളിൽ നിന്നുള്ള മോചനവും അതിന്റെ ഭാഗമാണെന്നും ഗാന്ധിജി തിരിച്ചറിഞ്ഞിരുന്നു. വൈക്കം സത്യാഗ്രഹം ഈ രണ്ടു സ്വാതന്ത്ര്യസങ്കൽപ്പങ്ങളെയും തമ്മിൽ ബന്ധിപ്പിച്ചു. പൊതുവഴിയിൽ നടക്കാനുള്ള അവകാശം പോലെയുള്ള അടിസ്ഥാന മനുഷ്യാവകാശം പോലും നിഷേധിക്കപ്പെടുന്ന ഒരു സമൂഹത്തിന് രാഷ്ട്രീയ സ്വാതന്ത്ര്യം മാത്രം മതിയാകില്ല. അതിനാൽ വൈക്കം സത്യാഗ്രഹം ദേശീയ സ്വാതന്ത്ര്യപ്രസ്ഥാനത്തിനും സാമൂഹിക സമത്വപ്രസ്ഥാനത്തിനും ഇടയിൽ ഒരു പാലമായി മാറി.
ഈ പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ മറ്റൊരു പ്രത്യേകത അതിന്റെ വിശാലമായ സാമൂഹിക പങ്കാളിത്തമായിരുന്നു. കേരളത്തിലെ വിവിധ സമുദായങ്ങളിൽപ്പെട്ട ആളുകളും ദേശീയ പ്രസ്ഥാനവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പ്രവർത്തകരും സമരത്തിന് പിന്തുണ നൽകി. പിന്നീട് പെരിയാർ ഇ. വി. രാമസ്വാമി ഉൾപ്പെടെയുള്ള നേതാക്കളുടെ പങ്കാളിത്തവും സമരത്തെ കൂടുതൽ ദേശീയ ശ്രദ്ധയിലേക്ക് കൊണ്ടുവന്നു. പഞ്ചാബിൽ നിന്നുള്ള അകാലി പ്രവർത്തകരും വൈക്കത്ത് എത്തി പിന്തുണ നൽകി. ഇങ്ങനെ ഒരു പ്രാദേശിക ജാതിവിരുദ്ധ സമരം ഇന്ത്യയിലെ വിവിധ പ്രദേശങ്ങളിലെ സാമൂഹികനീതിബോധവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടു.
ഗുരുവിനെയും ഗാന്ധിയെയും തമ്മിൽ ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന മറ്റൊരു പ്രധാന ആശയം മനുഷ്യന്റെ അന്തസ്സാണ്. ഗുരുവിന്റെ ദർശനത്തിൽ മനുഷ്യന്റെ അന്തസ്സ് ജന്മത്തേക്കാൾ ഉയർന്നതാണ്. ഗാന്ധിജിയുടെ സത്യാഗ്രഹത്തിലും വ്യക്തിയുടെ ആത്മാഭിമാനത്തിനും സത്യത്തിനുമുള്ള പ്രതിബദ്ധതയ്ക്ക് വലിയ സ്ഥാനമുണ്ട്. അനീതിക്ക് മുന്നിൽ തലകുനിക്കാതിരിക്കുക, എന്നാൽ അനീതിക്കാരനോടും വിദ്വേഷം പുലർത്താതിരിക്കുക എന്നതാണ് ഗാന്ധിയൻ സത്യാഗ്രഹത്തിന്റെ നൈതികത. ഗുരുവിന്റെ സമീപനത്തിലും മനുഷ്യനെ ശത്രുവായി കാണുന്നതിനേക്കാൾ അവന്റെ അജ്ഞതയും അനീതിബോധവും മാറ്റുകയാണ് പ്രധാനമെന്ന് കാണാം. ഈ തലത്തിൽ ഇരുവരുടെയും ചിന്തകൾ തമ്മിൽ ആഴത്തിലുള്ള സംവാദസാധ്യത ഉണ്ടായിരുന്നു.
എങ്കിലും ഗുരുവിനെ ഗാന്ധിയൻ രാഷ്ട്രീയത്തിന്റെ മുൻഗാമിയായി മാത്രം കാണുന്നതും ശരിയല്ല. ഗുരുവിന്റെ ചിന്ത അതിനേക്കാൾ വിശാലമായ ആത്മീയ–മാനവിക ദർശനമായിരുന്നു. അതുപോലെ ഗാന്ധിജിയെ ഗുരുവിന്റെ ആശയങ്ങളുടെ രാഷ്ട്രീയ പ്രതിനിധിയായി മാത്രം കാണാനും കഴിയില്ല. ഗാന്ധിജിയുടെ സത്യാഗ്രഹം, സ്വദേശി, സ്വരാജ്, ഗ്രാമസ്വയംപര്യാപ്തത, അഹിംസ, സർവോദയം തുടങ്ങിയ ആശയങ്ങൾ സ്വന്തം സങ്കീർണ്ണമായ രാഷ്ട്രീയ നൈതിക ചിന്തയിൽ നിന്നാണ് വളർന്നത്. എന്നാൽ കേരളത്തിൽ ഗുരു ഇതിനകം സൃഷ്ടിച്ചിരുന്ന സാമൂഹിക ഉണർവിന്റെ പശ്ചാത്തലത്തിലാണ് ഗാന്ധിയൻ പ്രസ്ഥാനം എത്തിയതെന്നത് വളരെ പ്രധാനപ്പെട്ട ചരിത്രസത്യമാണ്.
ഇവരുടെ ബന്ധത്തിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ പ്രാധാന്യം അതുകൊണ്ടുതന്നെ ഒരു വ്യക്തിയുടെ മറ്റൊരാളിലുള്ള സ്വാധീനത്തിൽ മാത്രം കാണേണ്ടതില്ല. ഇന്ത്യൻ നവോത്ഥാനത്തിലെ രണ്ട് വലിയ പാതകൾ ഇവിടെ പരസ്പരം സ്പർശിക്കുന്നു. ഗുരു ആത്മീയതയെ മനുഷ്യസമത്വത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനമാക്കി, ഗാന്ധിജി അഹിംസയെ സാമൂഹിക, രാഷ്ട്രീയ സമരത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനമാക്കി. ഗുരു മനുഷ്യന്റെ ഉള്ളിലെ ജാതിബോധത്തെ ചോദ്യം ചെയ്തു. ഗാന്ധിജി അതിന്റെ സാമൂഹിക പ്രത്യാഘാതങ്ങളെ ദേശീയ രാഷ്ട്രീയത്തിന്റെ ഭാഗമാക്കി. ഗുരു അറിവും ആത്മാഭിമാനവും സംഘടനയും വഴി സമൂഹത്തെ ശക്തിപ്പെടുത്താൻ ശ്രമിച്ചു. ഗാന്ധിജി സത്യാഗ്രഹവും ജനകീയ സംഘടനയും വഴി രാജ്യത്തെ രാഷ്ട്രീയമായി ഉണർത്തി.
വൈക്കം സത്യാഗ്രഹം ഈ രണ്ടു ചിന്താപ്രവാഹങ്ങളുടെ ചരിത്രപരമായ സംഗമസ്ഥാനമായി മാറിയത് അതുകൊണ്ടാണ്. കേരളത്തിന്റെ സാമൂഹിക നവോത്ഥാനത്തിൽ നിന്നുയർന്ന ജാതിവിരുദ്ധ ബോധം ദേശീയ പ്രസ്ഥാനവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടു. ദേശീയ രാഷ്ട്രീയത്തിന് കേരളത്തിലെ സാമൂഹിക അനീതിയെ നേരിട്ട് കാണാനുള്ള അവസരം ലഭിക്കുകയും, ഗുരുവിന്റെ ആശയലോകവും ഗാന്ധിജിയുടെ സത്യാഗ്രഹ രാഷ്ട്രീയവും പരസ്പരം പൂർണ്ണമായി ഒന്നായില്ലെങ്കിലും അവ ഒരേ മനുഷ്യവിമോചന ചോദ്യത്തെ വ്യത്യസ്ത വഴികളിലൂടെ സമീപിച്ചു.
ശ്രീ നാരായണ ഗുരുവിനെയും മഹാത്മാ ഗാന്ധിയെയും ഒരുമിച്ച് വായിക്കുമ്പോൾ ഇന്ത്യൻ നവോത്ഥാനത്തിന്റെ ഒരു വലിയ സത്യം നമുക്ക് മനസ്സിലാക്കാം. രാഷ്ട്രീയ സ്വാതന്ത്ര്യവും സാമൂഹിക സ്വാതന്ത്ര്യവും പരസ്പരം വേർതിരിക്കാനാവാത്തതാണ് എന്നും, ഒരു രാജ്യത്തിന് വിദേശഭരണത്തിൽ നിന്ന് മോചനം ലഭിച്ചാലും അതിലെ മനുഷ്യർ ജാതിയുടെ പേരിലും ജന്മത്തിന്റെ പേരിലും അപമാനിക്കപ്പെടുന്നുവെങ്കിൽ സ്വാതന്ത്ര്യം അപൂർണ്ണമായിരിക്കും. അതുപോലെ സാമൂഹിക സമത്വം വളർന്നാലും രാഷ്ട്രീയ അടിമത്തം നിലനിൽക്കുന്നുവെങ്കിൽ മനുഷ്യന്റെ സമഗ്രസ്വാതന്ത്ര്യം സാധ്യമാകില്ല. അതുകൊണ്ടാണ് ഗുരുവിന്റെയും ഗാന്ധിയുടെയും ആശയങ്ങൾ പരസ്പരം പൂർത്തിയാക്കുന്ന രണ്ട് ദിശകളായി കാണാൻ കഴിയുന്നത്.
ശ്രീ നാരായണ ഗുരു മനുഷ്യന്റെ ഉള്ളിൽ സമത്വത്തിന്റെ വെളിച്ചം തെളിച്ചു, മഹാത്മാ ഗാന്ധി ആ വെളിച്ചത്തെ ജനകീയ അഹിംസാ സമരത്തിന്റെ ശക്തിയുമായി ബന്ധിപ്പിച്ചു. ഗുരുവിന്റെ ആത്മീയത മനുഷ്യന്റെ മനസ്സിനെ മാറ്റാൻ ശ്രമിച്ചപ്പോൾ ഗാന്ധിജിയുടെ സത്യാഗ്രഹം സമൂഹത്തിന്റെ അനീതിയായ ഘടനകളെ മാറ്റാൻ ശ്രമിച്ചു. വൈക്കം സത്യാഗ്രഹം ഈ രണ്ടു പാതകളും ചരിത്രത്തിൽ ഒരേ സ്ഥലത്ത് കൂടിച്ചേർന്ന മഹത്തായ സന്ദർഭമായി മാറി. അതുകൊണ്ടുതന്നെ ഗുരുവും ഗാന്ധിയും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം ഒരു വ്യക്തിഗത ബന്ധത്തിന്റെ ചരിത്രമല്ല; ആത്മീയ സമത്വവും സാമൂഹിക നീതിയും അഹിംസയും ദേശീയ സ്വാതന്ത്ര്യവും ഒരേ മനുഷ്യവിമോചന ലക്ഷ്യത്തിലേക്ക് സംഗമിച്ച ഒരു ചരിത്രസംഭാഷണമാണ്. കേരളത്തിൽ ആരംഭിച്ച ഒരു സാമൂഹിക സമരത്തിന് ദേശീയമാനവും, ദേശീയ സ്വാതന്ത്ര്യസമരത്തിന് സാമൂഹികനീതിയുടെ ആഴവും നൽകിയത് ഈ സംഗമത്തിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ ചരിത്രപരമായ സംഭാവനകളിലൊന്നാണ്.
(തുടരും….)
