ദുബായ്: എട്ട് മാസത്തിലേറെയായി തുടരുന്ന ഇറാൻ–അമേരിക്ക സംഘർഷത്തിന് നയതന്ത്ര പരിഹാരം കണ്ടെത്താനുള്ള ശ്രമങ്ങൾ കാര്യമായ പുരോഗതിയില്ലാതെ അവസാനിച്ചെങ്കിലും, യുദ്ധം അവസാനിപ്പിക്കുന്നതിനായി അമേരിക്കയുമായുള്ള പരോക്ഷ ആശയവിനിമയം തുടരുമെന്ന് ഇറാൻ വ്യക്തമാക്കി. ഖത്തറിന്റെ മധ്യസ്ഥതയിൽ ദിവസങ്ങളായി നടന്ന ചർച്ചകളിൽ ഇറാൻ പരിഷ്കരിച്ച സമാധാന നിർദേശങ്ങൾ മുന്നോട്ടുവച്ചെങ്കിലും നിർണായക ധാരണയിലെത്താൻ കഴിഞ്ഞിട്ടില്ലെന്ന് ടെഹ്‌റാൻ തിങ്കളാഴ്ച അറിയിച്ചു.
മധ്യസ്ഥർ മുഖേന അമേരിക്കയുമായി തീവ്രമായ കൂടിയാലോചനകളാണ് നടക്കുന്നതെന്ന് ഇറാൻ വിദേശകാര്യ മന്ത്രി അബ്ബാസ് അരഖ്ചി പറഞ്ഞു. യുദ്ധം അവസാനിപ്പിക്കുന്നതിനുള്ള വ്യവസ്ഥകളും നിർദേശങ്ങളും ഇറാൻ ഇതിനകം സമർപ്പിച്ചിട്ടുണ്ടെന്നും ഇനി തീരുമാനമെടുക്കേണ്ടത് വാഷിംഗ്ടണാണെന്നും അദ്ദേഹം വ്യക്തമാക്കി.
“മധ്യസ്ഥർ വഴിയുള്ള ചർച്ചകൾ വളരെ സജീവമായി തുടരുകയാണ്. ഞങ്ങളുടെ വ്യവസ്ഥകളും നിർദേശങ്ങളും വ്യക്തമായി അവതരിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഇനി എല്ലാം അമേരിക്കയുടെ രാഷ്ട്രീയ തീരുമാനത്തെയും യാഥാർഥ്യബോധത്തോടെയുള്ള സമീപനത്തെയും ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു,” ഇറാന്റെ ഔദ്യോഗിക വാർത്താ ഏജൻസിയായ ഐആർഎൻഎ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്ത പ്രസ്താവനയിൽ അരഖ്ചി പറഞ്ഞു.
അമേരിക്കയിൽ ചൊവ്വാഴ്ച നടക്കുന്ന ഇടക്കാല തിരഞ്ഞെടുപ്പിനുശേഷം പശ്ചിമേഷ്യയിൽ വീണ്ടും സൈനിക സംഘർഷം രൂക്ഷമാകുമെന്ന ആശങ്കകൾ നിലനിൽക്കുന്നതിനിടെയാണ് ഇറാന്റെ പ്രതികരണം. പുതിയ സൈനിക നടപടികൾ മേഖലയിലെ പ്രതിസന്ധി കൂടുതൽ വഷളാക്കുമെന്ന് ചൂണ്ടിക്കാട്ടി ചൈനയും റഷ്യയും മുന്നറിയിപ്പ് നൽകിയിട്ടുണ്ട്.
യുദ്ധം ആഗോള ഊർജവിപണിയെയും അന്താരാഷ്ട്ര വ്യാപാരത്തെയും സമുദ്രഗതാഗതത്തെയും ഗുരുതരമായി ബാധിച്ച സാഹചര്യത്തിൽ, നയതന്ത്ര ശ്രമങ്ങൾ വിജയിക്കണമെന്നാണ് വിവിധ രാജ്യങ്ങളുടെ ആവശ്യം. ഏറ്റവും പുതിയ മധ്യസ്ഥ ചർച്ചകൾ സമാധാന കരാറിലേക്ക് നയിക്കുമെന്ന പ്രതീക്ഷയിൽ തിങ്കളാഴ്ച അന്താരാഷ്ട്ര വിപണിയിൽ എണ്ണവില ഏകദേശം നാല് ശതമാനം ഇടിഞ്ഞു. എന്നാൽ, സമാധാന കരാറിനേക്കാൾ അമേരിക്കയുടെ പുതിയ സൈനിക ആക്രമണത്തിനുള്ള സാധ്യത ഇപ്പോഴും നിലനിൽക്കുന്നുവെന്നാണ് ഇറാനുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ചില വൃത്തങ്ങൾ വിലയിരുത്തുന്നത്.
യുദ്ധം അവസാനിപ്പിക്കുന്നതിനായി സെപ്റ്റംബറിൽ ഇറാൻ സമർപ്പിച്ച ഏഴ് ഘട്ടങ്ങളുള്ള സമാധാന പദ്ധതിയാണ് ഇപ്പോഴും ചർച്ചകളുടെ അടിസ്ഥാനമെന്ന് ഇറാൻ വിദേശകാര്യ മന്ത്രാലയ വക്താവ് എസ്മായിൽ ബഗായ് അറിയിച്ചു.
ചർച്ചകൾ വേഗത്തിലാക്കുന്നതിനായി പദ്ധതിയിലെ ചില നിർദേശങ്ങൾ ലളിതമാക്കാനും നടപടിക്രമങ്ങൾ ചുരുക്കാനും ഇറാൻ തയ്യാറാണെന്നും അദ്ദേഹം വ്യക്തമാക്കി. ശനിയാഴ്ച വിദേശകാര്യ മന്ത്രി അരഖ്ചി മുന്നോട്ടുവച്ച നിർദേശങ്ങൾ ഈ ലക്ഷ്യത്തോടെയുള്ളതാണെന്നും ബഗായ് വിശദീകരിച്ചു.
“ഇറാനും അമേരിക്കയും തമ്മിൽ മധ്യസ്ഥർ മുഖേന നടക്കുന്ന ആശയവിനിമയത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനം ഇപ്പോഴും ഇറാന്റെ ഏഴ് ഘട്ട പദ്ധതിയാണ്. നടപടിക്രമങ്ങൾ ചുരുക്കിയതിലൂടെ രണ്ട് ദിവസത്തിനുള്ളിൽ പ്രാരംഭ നടപടികൾ നടപ്പാക്കാൻ കഴിയുന്ന സാഹചര്യം സൃഷ്ടിക്കാനാണ് ശ്രമിക്കുന്നത്,” അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു. സെപ്റ്റംബറിൽ പ്രസിഡന്റ് ഡൊണാൾഡ് ട്രംപ് ഇറാന്റെ ഏഴ് ഘട്ട നിർദേശം നിരസിച്ചിരുന്നു. എന്നാൽ, സംഘർഷം അവസാനിപ്പിക്കാനുള്ള ചർച്ചകളിൽ അതേ പദ്ധതിയുടെ പരിഷ്കരിച്ച രൂപം വീണ്ടും പരിഗണിക്കപ്പെടുകയാണ്.
ഇറാനിയൻ തുറമുഖങ്ങൾക്കെതിരെ അമേരിക്ക ഏർപ്പെടുത്തിയ ഉപരോധങ്ങൾ അവസാനിപ്പിക്കുക, അന്താരാഷ്ട്ര കപ്പൽഗതാഗതത്തിന് നിർണായകമായ ഹോർമുസ് കടലിടുക്ക് വീണ്ടും തുറക്കുക, ഇറാന്റെ എണ്ണ കയറ്റുമതിക്കുള്ള നിയന്ത്രണങ്ങളിൽ ഇളവ് അനുവദിക്കുക, പുതിയ സാമ്പത്തിക ഉപരോധങ്ങൾ പിൻവലിക്കുക, തുടർന്ന് മറ്റ് തർക്കവിഷയങ്ങളിൽ വിശദമായ ചർച്ചകൾ നടത്തുക എന്നിവയാണ് പദ്ധതിയിലെ പ്രധാന ആവശ്യങ്ങൾ.
എന്നാൽ, ആണവ പദ്ധതിയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ചർച്ചകൾ പുനരാരംഭിക്കുന്ന കാര്യത്തിൽ ഇറാൻ നിലപാട് മാറ്റിയിട്ടില്ല. സമാധാന പദ്ധതിയിലെ പ്രാഥമിക വ്യവസ്ഥകൾ പൂർണമായി നടപ്പാക്കിയെന്ന് ഉറപ്പുവരുത്തിയശേഷം മാത്രമേ ആണവ വിഷയത്തിൽ കൂടുതൽ ചർച്ചകൾക്ക് തയ്യാറാകൂ എന്നാണ് ടെഹ്‌റാന്റെ നിലപാട്.
ഇറാന്റെ കൈവശമുള്ള ഉയർന്ന തോതിൽ സമ്പുഷ്ടീകരിച്ച യുറേനിയം ശേഖരം മറ്റൊരു രാജ്യത്തേക്ക് മാറ്റാനുള്ള നിർദേശം ചർച്ചകളിൽ ഉയർന്നുവന്നിട്ടുണ്ടോ എന്ന ചോദ്യത്തിന് ബഗായ് നിഷേധാത്മക മറുപടിയാണ് നൽകിയത്. അത്തരമൊരു നടപടിക്ക് ഇറാൻ സമ്മതിച്ചിട്ടില്ലെന്നും അദ്ദേഹം വ്യക്തമാക്കി.
അമേരിക്കയും ഇറാനും തമ്മിലുള്ള അഭിപ്രായവ്യത്യാസങ്ങൾ പരിഹരിക്കുന്നതിനായി ഖത്തർ നടത്തുന്ന നയതന്ത്ര ഇടപെടലുകൾ തുടരുകയാണ്. ദിവസങ്ങളായി നടക്കുന്ന ചർച്ചകളിൽ വിവിധ നിർദേശങ്ങൾ കൈമാറിയെങ്കിലും പ്രധാന വിഷയങ്ങളിൽ ഇരുരാജ്യങ്ങളും തമ്മിൽ അഭിപ്രായൈക്യം ഉണ്ടായിട്ടില്ല.
ഞായറാഴ്ച ഇറാനിയൻ പ്രതിനിധികളുമായുള്ള ചർച്ചകൾ അവസാനിച്ചതിന് പിന്നിൽ പ്രത്യേക തർക്കങ്ങളൊന്നുമില്ലെന്ന് ചർച്ചകളെക്കുറിച്ച് അറിവുള്ള ഒരു ഉദ്യോഗസ്ഥൻ അറിയിച്ചു. അതേസമയം, കരട് സമാധാന നിർദേശത്തെക്കുറിച്ചുള്ള വിവരങ്ങൾ ഔദ്യോഗിക വിശദീകരണമില്ലാതെ പ്രചരിക്കുന്നതായും അദ്ദേഹം ചൂണ്ടിക്കാട്ടി.
കഴിഞ്ഞ എട്ട് ദിവസമായി പരിഗണനയിലുള്ള അമേരിക്ക–ഇറാൻ സമാധാന കരാറിന്റെ കരടിനെക്കുറിച്ച് കൂടുതൽ ചർച്ച നടത്തുന്നതിനായി ഖത്തറിലെ മധ്യസ്ഥ പ്രതിനിധികൾ തിങ്കളാഴ്ച രാത്രി ടെഹ്‌റാനിലേക്ക് പോയതായും റിപ്പോർട്ടുകളുണ്ട്.
ഇറാൻ വിദേശകാര്യ മന്ത്രി അബ്ബാസ് അരഖ്ചിയുമായി നേരിട്ട് കൂടിക്കാഴ്ച നടത്തി നിലനിൽക്കുന്ന അഭിപ്രായവ്യത്യാസങ്ങൾ പരിഹരിക്കുകയാണ് സന്ദർശനത്തിന്റെ പ്രധാന ലക്ഷ്യം. ഇറാൻ യുദ്ധം അവസാനിപ്പിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നുണ്ടെന്നും ഇരുരാജ്യങ്ങളും തമ്മിൽ സമാധാന കരാർ സാധ്യമാകുമെന്നും അമേരിക്കൻ പ്രസിഡന്റ് ഡൊണാൾഡ് ട്രംപ് തിങ്കളാഴ്ച പ്രതികരിച്ചു.
ഇറാൻ ഒരു ധാരണയിലെത്താൻ താൽപര്യം പ്രകടിപ്പിക്കുന്നുണ്ടെന്നും കരാർ യാഥാർഥ്യമാകാനുള്ള സാധ്യത നിലനിൽക്കുന്നുണ്ടെന്നും ട്രംപ് പറഞ്ഞു. എന്നാൽ, കരാറിന്റെ വ്യവസ്ഥകളെക്കുറിച്ചോ ചർച്ചകളിലെ പുരോഗതിയെക്കുറിച്ചോ അദ്ദേഹം കൂടുതൽ വിശദാംശങ്ങൾ നൽകിയില്ല.
അമേരിക്കൻ ഇടക്കാല തിരഞ്ഞെടുപ്പിന് മുമ്പ് ഇറാനെതിരെ പുതിയ സൈനിക ആക്രമണം നടത്തില്ലെന്ന് ട്രംപ് ആവർത്തിച്ച് വ്യക്തമാക്കിയിട്ടുണ്ട്. എന്നിരുന്നാലും, തിരഞ്ഞെടുപ്പിനുശേഷം അമേരിക്കയുടെ നിലപാടിൽ മാറ്റമുണ്ടാകുമോയെന്ന ആശങ്ക പശ്ചിമേഷ്യൻ രാജ്യങ്ങൾക്കിടയിൽ ശക്തമാണ്.
ഫെബ്രുവരി 28ന് അമേരിക്കയും ഇസ്രായേലും ഇറാനെതിരെ ആരംഭിച്ച സൈനിക നടപടികളാണ് മേഖലയിൽ വ്യാപകമായ സംഘർഷത്തിന് വഴിവച്ചത്. തുടർന്ന് ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട എണ്ണക്കപ്പൽ ഗതാഗതപാതകളിലൊന്നായ ഹോർമുസ് കടലിടുക്കിലൂടെയുള്ള ഗതാഗതത്തിന് ഇറാൻ നിയന്ത്രണങ്ങൾ ഏർപ്പെടുത്തി.
ഇറാനിയൻ തുറമുഖങ്ങൾക്കെതിരെ അമേരിക്ക ഉപരോധനടപടികൾ ശക്തമാക്കിയതോടെ സംഘർഷം കൂടുതൽ രൂക്ഷമായി. ഇതിനിടെ ഗൾഫ് രാജ്യങ്ങളിലെ വിവിധ കേന്ദ്രങ്ങൾ ലക്ഷ്യമിട്ട് ഇറാന്റെ ഡ്രോൺ, മിസൈൽ ആക്രമണങ്ങൾ ആവർത്തിക്കുകയും യെമനിലെ സംഘർഷാവസ്ഥ വീണ്ടും വഷളാകുകയും ചെയ്തു.
പുതിയ അമേരിക്കൻ ആക്രമണമുണ്ടായാൽ ശക്തമായ തിരിച്ചടി നൽകുമെന്ന് ഇറാൻ മുന്നറിയിപ്പ് നൽകിയിട്ടുണ്ട്. പശ്ചിമേഷ്യയ്ക്കകത്തും പുറത്തുമുള്ള അമേരിക്കൻ സൈനിക താൽപര്യങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കേന്ദ്രങ്ങൾ വരെ പ്രത്യാക്രമണത്തിന്റെ പരിധിയിൽ വരാമെന്ന സൂചനയും ഇറാനിയൻ അധികൃതർ നൽകിയിട്ടുണ്ട്.
ഇറാൻ–അമേരിക്ക സംഘർഷം വീണ്ടും രൂക്ഷമാകാനുള്ള സാധ്യതയിൽ ചൈനയും ആശങ്ക പ്രകടിപ്പിച്ചു. സൈനിക ശക്തിപ്രയോഗത്തിന് പകരം രാഷ്ട്രീയവും നയതന്ത്രപരവുമായ പരിഹാരങ്ങൾ കണ്ടെത്തുന്നതിലാണ് എല്ലാ കക്ഷികളും ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കേണ്ടതെന്ന് ചൈനീസ് വിദേശകാര്യ മന്ത്രി വാങ് യി ആവശ്യപ്പെട്ടു.
തിങ്കളാഴ്ച ബീജിംഗിൽ ഇറാന്റെ മുതിർന്ന സുരക്ഷാ ഉദ്യോഗസ്ഥൻ അലി ബാഗേരി കാനിയുമായി നടത്തിയ കൂടിക്കാഴ്ചയ്ക്കുശേഷമായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രതികരണം. സംഘർഷം വീണ്ടും ആരംഭിക്കുന്നത് പശ്ചിമേഷ്യയുടെ സ്ഥിരതയ്ക്കും അന്താരാഷ്ട്ര ഊർജവിതരണത്തിനും ഗുരുതരമായ പ്രത്യാഘാതങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുമെന്ന് ചൈന വിലയിരുത്തുന്നു.
ഗൾഫ് രാജ്യങ്ങളിൽനിന്നുള്ള എണ്ണയുടെയും പ്രകൃതിവാതകത്തിന്റെയും പ്രധാന ഇറക്കുമതിക്കാരിൽ ഒന്നായ ചൈനയ്ക്ക് ഹോർമുസ് കടലിടുക്കിലൂടെയുള്ള കപ്പൽഗതാഗതം തടസ്സമില്ലാതെ തുടരുന്നത് നിർണായകമാണ്.
ഈ സാഹചര്യത്തിൽ പശ്ചിമേഷ്യൻ രാജ്യങ്ങളുമായുള്ള നയതന്ത്ര ഇടപെടലുകൾ ബീജിംഗ് ശക്തമാക്കിയിട്ടുണ്ട്. ഒമാൻ ഭരണാധികാരി സുൽത്താൻ ഹൈതം ബിൻ താരിഖ് അൽ സെയ്ദിന്റെ ചൈന സന്ദർശനവും ഈ നയതന്ത്ര നീക്കങ്ങളുടെ ഭാഗമായാണ് വിലയിരുത്തപ്പെടുന്നത്.
ഹോർമുസ് കടലിടുക്കിനോട് ചേർന്നുള്ള ഒമാന്റെ ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായ സ്ഥാനം മേഖലയുടെ സമുദ്രസുരക്ഷയിൽ നിർണായകമാണ്.
തിങ്കളാഴ്ച സൗദി അറേബ്യയുടെ ദേശീയ സുരക്ഷാ ഉപദേഷ്ടാവ് മുസൈദ് ബിൻ മുഹമ്മദ് അൽ ഐബാനുമായും വാങ് യി ബീജിംഗിൽ കൂടിക്കാഴ്ച നടത്തി.
മേഖലയിലെ ഊർജവിതരണ കേന്ദ്രങ്ങളുടെയും അന്താരാഷ്ട്ര കപ്പൽഗതാഗത പാതകളുടെയും സുരക്ഷ ഉറപ്പാക്കാൻ ബന്ധപ്പെട്ട എല്ലാ രാജ്യങ്ങളും സഹകരിക്കണമെന്ന് ചൈനീസ് വിദേശകാര്യ മന്ത്രാലയം ആവശ്യപ്പെട്ടു. ഇറാനെതിരെ അമേരിക്ക പുതിയ സൈനിക നടപടികൾ ആസൂത്രണം ചെയ്യുന്നതായുള്ള റിപ്പോർട്ടുകൾ അതീവ ആശങ്കാജനകമാണെന്ന് റഷ്യ പ്രതികരിച്ചു.
സംഘർഷം വീണ്ടും രൂക്ഷമാകുന്നത് ഒഴിവാക്കാൻ നയതന്ത്ര ശ്രമങ്ങൾ ശക്തിപ്പെടുത്തണമെന്ന് റഷ്യൻ വിദേശകാര്യ മന്ത്രാലയം മോസ്കോയിൽ ആവശ്യപ്പെട്ടു. പ്രശ്നങ്ങൾക്ക് സൈനിക പരിഹാരം തേടുന്നത് പശ്ചിമേഷ്യയിൽ കൂടുതൽ അസ്ഥിരത സൃഷ്ടിക്കുമെന്നും ചർച്ചകളിലൂടെ മാത്രമേ ദീർഘകാല സമാധാനം ഉറപ്പാക്കാൻ കഴിയൂവെന്നും റഷ്യ വ്യക്തമാക്കി.
റഷ്യൻ പ്രസിഡന്റ് വ്‌ളാഡിമിർ പുടിൻ തിങ്കളാഴ്ച ഇറാന്റെ മുതിർന്ന സുരക്ഷാ ഉദ്യോഗസ്ഥൻ മൊഹ്‌സെൻ റെസായിയുമായി ടെലിഫോണിൽ സംസാരിച്ചതായി ഇറാനിയൻ ഔദ്യോഗിക മാധ്യമങ്ങൾ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തു.
സംഘർഷത്തിന്റെ പുതിയ സാഹചര്യങ്ങളും സമാധാന ശ്രമങ്ങളും ഇരുവരും ചർച്ച ചെയ്തതായാണ് വിവരം.
പശ്ചിമേഷ്യയിലെ സംഘർഷം അന്താരാഷ്ട്ര ഊർജവിതരണത്തിന് ഉയർത്തുന്ന ഭീഷണി തുടരുന്നതിനിടെ, ഗൾഫ് സമുദ്രമേഖലയിൽ ഖത്തറിന്റെ ദ്രവീകൃത പ്രകൃതിവാതക ടാങ്കറുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പുതിയ സംഭവം ആശങ്ക വർധിപ്പിച്ചു.
വെള്ളിയാഴ്ച ഗൾഫ് മേഖലയിൽ സഞ്ചരിച്ചിരുന്ന ഖത്തറിന്റെ ഒരു എൽഎൻജി ടാങ്കറിൽ തിരിച്ചറിയാത്ത വസ്തുക്കൾ ഇടിച്ചതായി കപ്പലിന്റെ ഓപ്പറേറ്ററായ നഖിലത്ത് ഞായറാഴ്ച അറിയിച്ചു. സംഭവത്തിന്റെ കൃത്യമായ സ്വഭാവവും ഉത്തരവാദികളെയും സംബന്ധിച്ച് വ്യക്തതയില്ലെങ്കിലും, മേഖലയിലെ വാണിജ്യ കപ്പൽഗതാഗതം നേരിടുന്ന സുരക്ഷാഭീഷണികളുടെ ഗൗരവം ഇത് വ്യക്തമാക്കുന്നു.
സംഘർഷകാലത്ത് ഗൾഫിലും ചെങ്കടലിലും എണ്ണക്കപ്പലുകൾക്ക് നേരെയുള്ള ആക്രമണങ്ങൾ ആവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ടെങ്കിലും ദ്രവീകൃത പ്രകൃതിവാതകം വഹിക്കുന്ന കപ്പലുകൾ ലക്ഷ്യമാകുന്നത് താരതമ്യേന അപൂർവമാണ്. ജൂലൈ ആദ്യവാരത്തിലാണ് ഖത്തറുമായി ബന്ധപ്പെട്ട മറ്റൊരു എൽഎൻജി ടാങ്കർ സംഭവത്തെക്കുറിച്ച് റിപ്പോർട്ട് പുറത്തുവന്നത്.
ഹോർമുസ് കടലിടുക്കിലെ ഗതാഗത തടസ്സങ്ങളും വാണിജ്യ കപ്പലുകൾക്കെതിരായ ഭീഷണികളും തുടരുന്നത് എണ്ണയുടെയും പ്രകൃതിവാതകത്തിന്റെയും അന്താരാഷ്ട്ര വിതരണശൃംഖലയെ ബാധിക്കുമെന്ന ആശങ്ക ശക്തമാണ്.
സമാധാന ചർച്ചകൾ തുടരുന്നുണ്ടെങ്കിലും ഇറാനും അമേരിക്കയും തമ്മിലുള്ള പ്രധാന അഭിപ്രായവ്യത്യാസങ്ങൾ ഇപ്പോഴും പരിഹരിക്കപ്പെട്ടിട്ടില്ല. ഉപരോധങ്ങൾ പിൻവലിക്കുന്നതിനുള്ള സമയക്രമം, ഹോർമുസ് കടലിടുക്കിലെ കപ്പൽഗതാഗതം പുനഃസ്ഥാപിക്കൽ, ഇറാന്റെ ആണവ പദ്ധതിയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട വ്യവസ്ഥകൾ എന്നിവയിലാണ് പ്രധാന തർക്കങ്ങൾ നിലനിൽക്കുന്നത്.
ഇറാൻ സമാധാനത്തിനുള്ള സന്നദ്ധത ആവർത്തിക്കുമ്പോഴും, തങ്ങളുടെ സുരക്ഷയും സാമ്പത്തിക താൽപര്യങ്ങളും സംരക്ഷിക്കുന്ന വ്യക്തമായ ഉറപ്പുകളില്ലാതെ കരാറിൽ ഒപ്പുവയ്ക്കില്ലെന്ന നിലപാടിലാണ്. അമേരിക്കൻ ഇടക്കാല തിരഞ്ഞെടുപ്പിന്റെ പശ്ചാത്തലത്തിൽ വാഷിംഗ്ടൺ സ്വീകരിക്കുന്ന അടുത്ത തീരുമാനം പശ്ചിമേഷ്യയിലെ സംഘർഷത്തിന്റെ ഭാവി നിർണയിക്കുന്നതിൽ നിർണായകമാകുമെന്നാണ് വിലയിരുത്തൽ.
ചൈനയും റഷ്യയും ഉൾപ്പെടെയുള്ള രാജ്യങ്ങൾ നയതന്ത്ര പരിഹാരത്തിനായി സമ്മർദം ചെലുത്തുന്ന സാഹചര്യത്തിൽ ഖത്തറിന്റെ മധ്യസ്ഥ ശ്രമങ്ങൾ വിജയിക്കുമോയെന്നതാണ് ഇനി ശ്രദ്ധാകേന്ദ്രം. അതേസമയം, സമാധാന കരാറിലേക്കുള്ള വഴി തുറക്കപ്പെടുമോ, അതോ പുതിയ സൈനിക ഏറ്റുമുട്ടലിലൂടെ പശ്ചിമേഷ്യ വീണ്ടും ഗുരുതരമായ പ്രതിസന്ധിയിലേക്ക് നീങ്ങുമോ എന്ന അനിശ്ചിതത്വം തുടരുകയാണ്.
