രാജ്യത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ വായുമലിനീകരണം അപകടകരമായ തോതിലേക്ക് ഉയരുകയും ജനജീവിതം ദുസ്സഹമാകുകയും ചെയ്യുന്ന സാഹചര്യത്തിൽ, ദീപാവലി പടക്കങ്ങളും അവ സൃഷ്ടിക്കുന്ന മലിനീകരണവും സംബന്ധിച്ച് ഉത്തർപ്രദേശ് മുഖ്യമന്ത്രി യോഗി ആദിത്യനാഥ് നടത്തിയ പ്രസ്താവന വിവാദപരമാണ്‌. അന്തരീക്ഷത്തിലെ വിഷാംശം വർധിച്ച് പല നഗരങ്ങളും ‘ഗ്യാസ് ചേമ്പറുകൾ’ പോലുള്ള അവസ്ഥയിലേക്ക് നീങ്ങുന്നുവെന്ന ആശങ്ക ശക്തമാകുന്നതിനിടെയാണ് പടക്കങ്ങൾ നിരോധിക്കേണ്ടതില്ലെന്ന നിലപാടിനെ മുഖ്യമന്ത്രി ന്യായീകരിച്ചത്.
ഒരു ദിവസത്തെ ആഘോഷത്തിന്റെ ഭാഗമായി ഉണ്ടാകുന്ന വായു മലിനീകരണം സ്വാഭാവികമായി കുറഞ്ഞുകൊള്ളുമെന്നും, അതിന്റെ പേരിൽ അനാവശ്യ ആശങ്കപ്പെടേണ്ടതില്ലെന്നുമായിരുന്നു യോഗി ആദിത്യനാഥിന്റെ വാദം. എന്നാൽ, വായുവിന്റെ ഗുണനിലവാരം തുടർച്ചയായി മോശമാകുകയും ശ്വാസകോശ സംബന്ധമായ രോഗങ്ങൾ ഉൾപ്പെടെയുള്ള ആരോഗ്യപ്രശ്നങ്ങൾ വർധിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന സാഹചര്യത്തിൽ ഇത്തരം നിലപാടുകൾ പരിസ്ഥിതി സംരക്ഷണ ശ്രമങ്ങളെ ദുർബലപ്പെടുത്തുമെന്ന വിമർശനമാണ് ഉയരുന്നത്.
വായുമലിനീകരണം നിയന്ത്രിക്കുന്നതിനും പൊതുജനാരോഗ്യം സംരക്ഷിക്കുന്നതിനും ഭരണകൂടങ്ങൾ കൂടുതൽ ഉത്തരവാദിത്തത്തോടെ ഇടപെടേണ്ട സമയത്ത്, മലിനീകരണത്തിന്റെ പ്രത്യാഘാതങ്ങളെ ലഘൂകരിച്ചുകാണിക്കുന്ന പ്രസ്താവനകൾ തെറ്റായ സന്ദേശം നൽകുമെന്നാണ് വിമർശകരുടെ വിലയിരുത്തൽ. ഇന്ത്യയിലെ നഗരങ്ങളിൽ ആരോഗ്യകരമായ ജീവിതസാഹചര്യങ്ങൾ ക്രമേണ വഷളാകുന്നതും പരിസ്ഥിതി സംരക്ഷണ രംഗത്ത് രാജ്യത്തിന്റെ അന്താരാഷ്ട്ര പ്രതിച്ഛായയ്ക്ക് തിരിച്ചടിയുണ്ടാകുന്നതും ഇത്തരം സമീപനങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെടുത്തി വിലയിരുത്തപ്പെടുന്നു.
ഇതിനിടെ, കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനത്തെ പ്രതിരോധിക്കുന്നതിൽ ഇന്ത്യയുടെ പ്രകടനം സംബന്ധിച്ച പുതിയ വിലയിരുത്തലും ആശങ്കകൾക്ക് ഇടയാക്കിയിരിക്കുകയാണ്. തുർക്കിയിലെ അന്റാലിയയിൽ നടന്ന കാലാവസ്ഥാ സമ്മേളനത്തോടനുബന്ധിച്ച് പുറത്തുവന്നതായി റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ട കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാന പ്രകടന സൂചികയിൽ ഇന്ത്യ അഞ്ച് സ്ഥാനങ്ങൾ പിന്നോട്ടുപോയെന്നാണ് വിവരം.
ജർമൻവാച്ചും ന്യൂക്ലൈമറ്റ് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ടും ചേർന്ന് തയ്യാറാക്കിയതായി പറയുന്ന ക്ലൈമറ്റ് ചേഞ്ച് പെർഫോമൻസ് ഇൻഡക്സിൽ (CCPI) കഴിഞ്ഞ വർഷം 23-ാം സ്ഥാനത്തുണ്ടായിരുന്ന ഇന്ത്യ ഇത്തവണ 28-ാം സ്ഥാനത്തേക്കാണ് താഴ്ന്നത്. തുടർച്ചയായ മൂന്നാം വർഷമാണ് സൂചികയിൽ ഇന്ത്യയുടെ സ്ഥാനം ഇടിയുന്നതെന്നും റിപ്പോർട്ടിൽ പറയുന്നു.
ഹരിതഗൃഹ വാതകങ്ങളുടെ പുറന്തള്ളൽ, പുനരുപയോഗ ഊർജത്തിന്റെ ഉപയോഗം, മൊത്തത്തിലുള്ള ഊർജ ഉപഭോഗം, കാലാവസ്ഥാ സംരക്ഷണ നയങ്ങളുടെ കാര്യക്ഷമത തുടങ്ങിയ പ്രധാന മാനദണ്ഡങ്ങൾ അടിസ്ഥാനമാക്കിയാണ് രാജ്യങ്ങളുടെ പ്രകടനം വിലയിരുത്തുന്നത്. ഈ മേഖലകളിൽ ഇന്ത്യ കൈവരിച്ച പുരോഗതിയും നേരിടുന്ന വെല്ലുവിളികളും സൂചികയിൽ പ്രതിഫലിക്കുന്നുണ്ട്.
പ്രത്യേകിച്ച് ഊർജ ഉപഭോഗം, ഹരിതഗൃഹ വാതക ഉദ്‌വമനം എന്നീ വിഭാഗങ്ങളിലാണ് ഇന്ത്യയുടെ പ്രകടനത്തിൽ കൂടുതൽ തിരിച്ചടിയുണ്ടായതെന്നാണ് റിപ്പോർട്ടിന്റെ വിലയിരുത്തൽ. ലോകത്തിലെ മറ്റ് പ്രധാന കാർബൺ പുറന്തള്ളൽ രാജ്യങ്ങളുമായി താരതമ്യം ചെയ്യുമ്പോൾ ഇന്ത്യയുടെ പ്രതിശീർഷ ഉദ്‌വമനവും ഊർജ ഉപഭോഗവും ഇപ്പോഴും താരതമ്യേന കുറവാണെങ്കിലും സമീപവർഷങ്ങളിൽ ഇവ വർധിക്കുന്ന പ്രവണതയാണ് കാണുന്നത്.
വ്യവസായവൽക്കരണം, നഗരവൽക്കരണം, വർധിച്ചുവരുന്ന ഊർജാവശ്യകത, ഫോസിൽ ഇന്ധനങ്ങളോടുള്ള ആശ്രിതത്വം തുടങ്ങിയ ഘടകങ്ങൾ ഇന്ത്യയുടെ പരിസ്ഥിതി വെല്ലുവിളികൾ കൂടുതൽ സങ്കീർണമാക്കുന്നു. സാമ്പത്തിക വളർച്ചയും പരിസ്ഥിതി സംരക്ഷണവും തമ്മിൽ സന്തുലിതാവസ്ഥ ഉറപ്പാക്കുന്നതിൽ കൂടുതൽ ഫലപ്രദമായ നയങ്ങളും കർശനമായ നടപ്പാക്കൽ സംവിധാനങ്ങളും അനിവാര്യമാണെന്ന ആവശ്യവും ശക്തമാകുകയാണ്.
വായുമലിനീകരണം രാജ്യത്തിന്റെ അന്താരാഷ്ട്ര പ്രതിച്ഛായയെ ബാധിക്കുന്ന പ്രശ്നം മാത്രമല്ല, കോടിക്കണക്കിന് സാധാരണക്കാരുടെ ആരോഗ്യത്തെയും ജീവിതനിലവാരത്തെയും നേരിട്ട് ബാധിക്കുന്ന ഗുരുതരമായ പൊതുജനാരോഗ്യ പ്രതിസന്ധി കൂടിയാണ്. മലിനമായ വായു ശ്വസിക്കേണ്ടിവരുന്ന കുട്ടികൾ, വയോധികർ, ശ്വാസകോശ-ഹൃദ്രോഗ ബാധിതർ എന്നിവർ കൂടുതൽ അപകടസാധ്യത നേരിടുന്നു.
ഈ സാഹചര്യത്തിൽ പടക്കങ്ങൾ മൂലമുള്ള മലിനീകരണത്തെ നിസ്സാരവൽക്കരിക്കുന്ന രാഷ്ട്രീയ പ്രസ്താവനകൾക്കെതിരെ വിമർശനം ഉയരുന്നത് സ്വാഭാവികമാണ്. ദീപാവലി പോലുള്ള ആഘോഷങ്ങളുടെ സാംസ്കാരിക പ്രാധാന്യം നിലനിർത്തിക്കൊണ്ടുതന്നെ പരിസ്ഥിതിക്കും പൊതുജനാരോഗ്യത്തിനും ഉണ്ടാകുന്ന ആഘാതം കുറയ്ക്കാനുള്ള നടപടികളാണ് ആവശ്യമെന്ന അഭിപ്രായവും ശക്തമാണ്.
ശുദ്ധവായുവും സുരക്ഷിതമായ കുടിവെള്ളവും ആരോഗ്യകരമായ ജീവിതസാഹചര്യങ്ങളും ഉറപ്പാക്കുക എന്നത് ഭരണകൂടങ്ങളുടെ അടിസ്ഥാന ഉത്തരവാദിത്തമാണ്. എന്നാൽ, പരിസ്ഥിതി പ്രതിസന്ധിയുടെ ഗൗരവം തിരിച്ചറിഞ്ഞ് പരിഹാരനടപടികൾ സ്വീകരിക്കേണ്ട നേതാക്കൾ തന്നെ മലിനീകരണത്തെ ലഘൂകരിച്ചുകാണിക്കുന്ന സമീപനം സ്വീകരിക്കുമ്പോൾ, രാജ്യത്തിന്റെ പരിസ്ഥിതി ഭാവിയെക്കുറിച്ചുള്ള ആശങ്കകൾ കൂടുതൽ ശക്തമാകുകയാണ്.
