ജവഹർലാൽ നെഹ്‌റു: രാജ്യത്തിന്റെയും ജനങ്ങളുടെയും സ്വാതന്ത്ര്യത്തിനു വേണ്ടി പോരാടിയ ജന നായകൻ

പ്രശസ്തിയുടെയും അധികാരത്തിന്റെയും ആഡംബരജീവിതത്തിന്റെയും എല്ലാ സാധ്യതകളും മുന്നിലുണ്ടായിരുന്നിട്ടും ജവഹർലാൽ നെഹ്രുവിന്റെ മനസ്സ് അവയിലൊന്നും തൃപ്തി കണ്ടെത്തിയിരുന്നില്ല. രാജകൊട്ടാരത്തിലെ സുഖസൗകര്യങ്ങൾ ഉപേക്ഷിച്ച് സത്യാന്വേഷണത്തിനിറങ്ങിയ സിദ്ധാർഥനെപ്പോലെ, സമ്പന്നതയുടെയും സുഖലോലുപതയുടെയും ലോകത്തുനിന്ന് സ്വയം പുറത്തുകടന്നാണ് നെഹ്രു ഇന്ത്യൻ സ്വാതന്ത്ര്യസമരത്തിന്റെ മുൻനിരയിലെത്തിയത്. വ്യക്തിപരമായ നേട്ടങ്ങളേക്കാൾ രാജ്യത്തിന്റെയും ജനങ്ങളുടെയും സ്വാതന്ത്ര്യത്തിന് പ്രാധാന്യം നൽകിയ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ജീവിതം ത്യാഗത്തിന്റെയും സമർപ്പണത്തിന്റെയും ദീർഘമായ ചരിത്രമായിരുന്നു.

മോട്ടിലാൽ നെഹ്രുവിന്റെ സാമൂഹിക സ്വാധീനവും സാമ്പത്തിക പ്രതാപവും അലഹബാദിലെ ആനന്ദഭവന്റെ സമൃദ്ധിയും ചരിത്രത്തിലൂടെ മനസ്സിലാക്കിയവർക്ക് ജവഹർലാൽ നെഹ്രു നടത്തിയ ജീവിതത്യാഗത്തിന്റെ ആഴം തിരിച്ചറിയാൻ പ്രയാസമുണ്ടാകില്ല. സമ്പന്നമായ കുടുംബപശ്ചാത്തലത്തിൽ ജനിച്ചുവളർന്ന അദ്ദേഹം ആ സൗഭാഗ്യങ്ങളിൽ അഭിരമിക്കാതെ രാജ്യത്തിന്റെ സ്വാതന്ത്ര്യത്തിനും പുരോഗതിക്കുമായി ജീവിതം സമർപ്പിക്കുകയായിരുന്നു. ഇന്ത്യൻ ദേശീയപ്രസ്ഥാനത്തിനും സ്വതന്ത്ര ഇന്ത്യയുടെ രൂപീകരണത്തിനും അദ്ദേഹം നൽകിയ സംഭാവനകൾ ചരിത്രത്തിൽ മായാത്ത അടയാളങ്ങളായി നിലകൊള്ളുന്നു.

ചരിത്രത്തിന്റെ ഏതോ ഘട്ടത്തിൽ അധികാരത്തിലെത്തിയവരുടെ സങ്കുചിത രാഷ്ട്രീയ കാഴ്ചപ്പാടുകൾകൊണ്ട് നെഹ്രുവിന്റെ മഹത്തായ പൈതൃകത്തെ ഇല്ലാതാക്കാനാവില്ല. എന്നാൽ ഇന്ത്യൻ ചരിത്രത്തിൽനിന്നും പൊതുസ്മൃതിയിൽനിന്നും വിദ്യാഭ്യാസപാഠങ്ങളിൽനിന്നും നെഹ്രുവിന്റെ സാന്നിധ്യവും സംഭാവനകളും ക്രമേണ മായ്ച്ചുകളയാനുള്ള ശ്രമങ്ങൾ ഏറെക്കാലമായി നടക്കുന്നുവെന്ന വിമർശനം ശക്തമാണ്. ഇന്ത്യയുടെ ആധുനിക രാഷ്ട്രനിർമാണത്തിൽ നിർണായക പങ്കുവഹിച്ച ഒരു നേതാവിന്റെ ചരിത്രപരമായ പ്രാധാന്യം കുറച്ചുകാണിക്കുകയാണ് ഇത്തരം നീക്കങ്ങളുടെ ലക്ഷ്യമെന്ന ആക്ഷേപവും ഉയരുന്നു.

അതേസമയം, നെഹ്രുവിന്റെ രാഷ്ട്രീയപാരമ്പര്യം അവകാശപ്പെടുന്നവരുടെ നിലപാടുകളും വിമർശനങ്ങൾക്ക് അതീതമല്ല. അധികാരത്തിനായുള്ള രാഷ്ട്രീയ മത്സരങ്ങൾക്കിടയിൽ നെഹ്രുവിന്റെ ആശയങ്ങളെയും പൈതൃകത്തെയും വേണ്ടത്ര ഉയർത്തിപ്പിടിക്കാൻ അദ്ദേഹത്തിന്റെ പിൻതലമുറയ്ക്ക് കഴിഞ്ഞിട്ടുണ്ടോ എന്ന ചോദ്യം പ്രസക്തമാണ്. നെഹ്രു കുടുംബത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയസ്വത്വത്തിൽ ‘ഗാന്ധി’ എന്ന പേരിന് ലഭിച്ച പ്രാധാന്യവും ഈ ചർച്ചയുടെ ഭാഗമാണ്. ഫിറോസ് ഗാന്ധിയിലൂടെയാണ് ഇന്ദിരാഗാന്ധിയുടെ കുടുംബത്തിലേക്ക് ആ പേര് എത്തിയത്. എന്നാൽ ആ പേരിന്റെ ചരിത്രപരമായ പശ്ചാത്തലത്തെക്കുറിച്ചും രാഷ്ട്രീയരംഗത്ത് അതിന് ലഭിച്ച പ്രാധാന്യത്തെക്കുറിച്ചും പലവിധ ചർച്ചകൾ നിലനിൽക്കുന്നു. ‘നെഹ്രു’ എന്ന പേര് തന്നെ ഇന്ത്യൻ ദേശീയപ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ മഹത്തായ പാരമ്പര്യത്തെ പ്രതിനിധീകരിക്കുമ്പോൾ, ആ രാഷ്ട്രീയപൈതൃകത്തിന് അർഹമായ പ്രാധാന്യം നൽകുന്നതിൽ പിൻഗാമികൾ പരാജയപ്പെട്ടുവെന്ന വിമർശനവും അവഗണിക്കാനാവില്ല.

നരേന്ദ്ര മോദിയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ ബിജെപി സർക്കാർ അധികാരത്തിലെത്തിയതോടെയാണ് നെഹ്രുവിന്റെ ചരിത്രപരമായ സ്ഥാനത്തെ ചോദ്യം ചെയ്യുന്ന രാഷ്ട്രീയ പ്രചാരണങ്ങൾ കൂടുതൽ ശക്തമായതെന്ന വിലയിരുത്തലുണ്ട്. നെഹ്രുവും സർദാർ വല്ലഭ്ഭായ് പട്ടേലും തമ്മിലുണ്ടായിരുന്ന അഭിപ്രായവ്യത്യാസങ്ങളെ മുൻനിർത്തി ഇരുവരെയും പരസ്പരവിരുദ്ധ രാഷ്ട്രീയ പ്രതീകങ്ങളായി അവതരിപ്പിക്കുന്ന സമീപനമാണ് ഇതിന്റെ പ്രധാന ഘടകങ്ങളിലൊന്ന്. സ്വാതന്ത്ര്യ സമരകാലത്തും സ്വാതന്ത്ര്യാനന്തര ഇന്ത്യയുടെ ആദ്യഘട്ടത്തിലും ഒരുമിച്ച് പ്രവർത്തിച്ച രണ്ട് മഹാനേതാക്കളുടെ രാഷ്ട്രീയബന്ധത്തെ മത്സരത്തിന്റെയും വൈരുധ്യത്തിന്റെയും കണ്ണിലൂടെ മാത്രം വ്യാഖ്യാനിക്കുന്നത് ചരിത്രത്തിന്റെ സമഗ്രതയെ ദുർബലപ്പെടുത്തുമെന്ന വിമർശനം ഇവിടെ പ്രസക്തമാണ്.

ഇന്ത്യയുടെ ഏകീകരണത്തിലും രാഷ്ട്ര നിർമാണത്തിലും സർദാർ വല്ലഭ്ഭായ് പട്ടേൽ വഹിച്ച പങ്ക് നിസ്തുലമാണ്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ദേശസ്നേഹവും ഭരണനൈപുണ്യവും ദൃഢനിശ്ചയവും രാജ്യത്തിന്റെ ആദരവ് അർഹിക്കുന്നവയാണ്. എന്നാൽ പട്ടേലിന്റെ മഹത്ത്വം ഉയർത്തിക്കാട്ടാൻ നെഹ്രുവിന്റെ സംഭാവനകളെ ചെറുതാക്കേണ്ട ആവശ്യമില്ല. ഇരുവരും വ്യത്യസ്ത സമീപനങ്ങളിലൂടെ ആധുനിക ഇന്ത്യയുടെ അടിത്തറ പാകിയ നേതാക്കളാണ്.

പട്ടേലിന്റെ സ്മരണയ്ക്കായി ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും ഉയരമുള്ള പ്രതിമയായ ‘സ്റ്റാച്യു ഓഫ് യൂണിറ്റി’ സ്ഥാപിച്ചതും അദ്ദേഹത്തെ ദേശീയ ഐക്യത്തിന്റെ പ്രതീകമായി ഉയർത്തിക്കാട്ടുന്നതും രാഷ്ട്രീയമായ പുതിയ വ്യാഖ്യാനങ്ങൾക്ക് വഴിതുറന്നിട്ടുണ്ട്. പട്ടേലിനെ ആദരിക്കുന്നതിലുപരി നെഹ്രുവിന്റെ ചരിത്രപ്രാധാന്യം കുറച്ചുകാണിക്കാനുള്ള രാഷ്ട്രീയതന്ത്രത്തിന്റെ ഭാഗമായാണ് ഇത്തരം നീക്കങ്ങളെന്ന വിമർശനവും നിലനിൽക്കുന്നു.

എന്നാൽ ചരിത്രത്തെ രാഷ്ട്രീയാവശ്യങ്ങൾക്കനുസരിച്ച് പുനർവ്യാഖ്യാനിക്കാൻ കഴിയുമെങ്കിലും അതിന്റെ അടിസ്ഥാനസത്യങ്ങളെ എന്നെന്നേക്കുമായി മായ്ച്ചുകളയാനാവില്ല. നെഹ്രുവിനെയും പട്ടേലിനെയും പരസ്പരം എതിർസ്ഥാനങ്ങളിൽ നിർത്തുന്നതിനു പകരം, സ്വതന്ത്ര ഇന്ത്യയുടെ നിർമാണത്തിൽ ഇരുവരും നൽകിയ സംഭാവനകളെ അവയുടെ ചരിത്രപരമായ പശ്ചാത്തലത്തിൽ വിലയിരുത്തുകയാണ് വേണ്ടത്. ഒരു നേതാവിനെ മഹത്ത്വവൽക്കരിക്കാൻ മറ്റൊരാളെ ചരിത്രത്തിൽനിന്ന് ഇല്ലാതാക്കേണ്ടതില്ല. നെഹ്രുവിന്റെ പൈതൃകവും പട്ടേലിന്റെ സംഭാവനകളും ഒരുപോലെ അംഗീകരിക്കപ്പെടുമ്പോഴാണ് ഇന്ത്യൻ സ്വാതന്ത്ര്യസമരത്തിന്റെയും രാഷ്ട്രനിർമാണത്തിന്റെയും ചരിത്രം കൂടുതൽ പൂർണത കൈവരിക്കുന്നത്.

Leave a Comment

More News