- ശ്രീ നാരായണ ഗുരുവും ആചാരങ്ങളുടെ പുനർവായനയും
- അന്ധവിശ്വാസത്തിൽ നിന്ന് ആത്മീയതയിലേക്ക്
ശ്രീ നാരായണ ഗുരുവിന്റെ സാമൂഹിക നവോത്ഥാനദർശനത്തിന്റെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട സവിശേഷതകളിലൊന്ന് മനുഷ്യനെ അനാവശ്യമായ ഭയങ്ങളിൽ നിന്നും അന്ധവിശ്വാസങ്ങളിൽ നിന്നും അനാചാരങ്ങളിൽ നിന്നും മോചിപ്പിക്കുക എന്നതായിരുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ദർശനം പഴയ ആചാരങ്ങളെ മുഴുവനായി നിരാകരിക്കുന്നതായിരുന്നില്ല; മറിച്ച് ഓരോ ആചാരത്തിന്റെയും പിന്നിലുള്ള ആശയം എന്താണ്, അത് മനുഷ്യജീവിതത്തിന് എന്ത് നൽകുന്നു, അത് മനുഷ്യന്റെ സ്വാതന്ത്ര്യത്തെയും ആത്മാഭിമാനത്തെയും സാമൂഹിക പുരോഗതിയെയും സഹായിക്കുന്നുണ്ടോ എന്നതായിരുന്നു പ്രധാന ചോദ്യം. മനുഷ്യന്റെ നന്മ, വിവേകം, സ്നേഹം, സമത്വം, ആത്മീയബോധം എന്നിവയ്ക്ക് വിരുദ്ധമായി മാറുന്ന ആചാരങ്ങൾ ഉപേക്ഷിക്കപ്പെടണം എന്നതാണ് ഗുരുവിന്റെ ചിന്തയുടെ അന്തസ്സത്ത. അതുകൊണ്ടുതന്നെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ നവോത്ഥാന പ്രവർത്തനം ഒരു മതവിരുദ്ധ പ്രസ്ഥാനമായിരുന്നില്ല; മറിച്ച് മതജീവിതത്തെ അന്ധവിശ്വാസങ്ങളിൽ നിന്ന് ശുദ്ധീകരിച്ച് ആത്മീയതയുടെയും മാനവികതയുടെയും തലത്തിലേക്ക് ഉയർത്താനുള്ള ശ്രമമായിരുന്നു.
പുലകുളി, വാലായ്മ തുടങ്ങിയ മരണാനന്തര ആചാരങ്ങൾ പലപ്പോഴും “അശുദ്ധി” എന്ന ആശയവുമായി ബന്ധിപ്പിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു. മരണം സംഭവിച്ച കുടുംബത്തെ നിശ്ചിത കാലത്തേക്ക് സമൂഹത്തിൽ നിന്ന് അകറ്റിനിർത്തുകയും, ചില ചടങ്ങുകൾ പൂർത്തിയാകുന്നതുവരെ സാധാരണ ജീവിതത്തിലേക്ക് മടങ്ങാൻ കഴിയില്ലെന്ന ഭയം സൃഷ്ടിക്കുകയും ചെയ്തിരുന്ന രീതികൾ മനുഷ്യന്റെ ദുഃഖത്തെ കൂടുതൽ ഭാരപ്പെടുത്തുന്നവയായിരുന്നു. ഗുരുവിന്റെ സമത്വദർശനത്തിന്റെ വെളിച്ചത്തിൽ നോക്കുമ്പോൾ മരണം സ്വാഭാവികമായ ജീവിതസത്യമാണ്; അതിന്റെ പേരിൽ മനുഷ്യനെ “ശുദ്ധൻ”, “അശുദ്ധൻ” എന്നിങ്ങനെ വേർതിരിക്കുന്നത് യുക്തിക്ക് നിരക്കുന്നതല്ല. മരിച്ച വീടുകളിൽ പുലകുളി കഴിയുന്നതിനു മുൻപ് നിലവിളക്ക് വയ്ക്കുക, പ്രത്യേക ശുദ്ധികർമ്മങ്ങൾ നിർബന്ധമാക്കുക തുടങ്ങിയ ആചാരങ്ങൾ സ്നേഹത്തിന്റെയും ഓർമ്മയുടെയും പ്രതീകങ്ങളായി നിലനിൽക്കുന്നതിൽ തെറ്റില്ല. എന്നാൽ അവ ചെയ്യാതിരുന്നാൽ ദോഷമുണ്ടാകും, മരിച്ചവരുടെ ആത്മാവിന് ശാന്തി ലഭിക്കില്ല തുടങ്ങിയ ഭയവിശ്വാസങ്ങളുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുമ്പോഴാണ് അവ അന്ധവിശ്വാസത്തിന്റെ രൂപം സ്വീകരിക്കുന്നത്. പ്രതീകത്തേക്കാൾ അതിന് പിന്നിലുള്ള സ്നേഹവും ആത്മബോധവുമാണ് പ്രധാനമെന്ന ഗുരുദർശനം ഇവിടെ പ്രസക്തമാണ്.
മരണാനന്തര “അടിയന്തിരം” പോലുള്ള ചടങ്ങുകളിലും ഗുരുവിന്റെ ലാളിത്യദർശനം പ്രസക്തമാണ്. മരിച്ച വ്യക്തിയോടുള്ള ആദരവും ബന്ധുക്കളോടുള്ള സ്നേഹവും പ്രകടിപ്പിക്കുന്നത് മനുഷ്യസഹജമാണ്. എന്നാൽ കടം വാങ്ങിയും കുടുംബത്തിന്റെ സാമ്പത്തിക ശേഷിക്കപ്പുറവും വലിയ ചെലവഴിച്ച് സമൂഹത്തെ കാണിക്കാനായി ചടങ്ങുകൾ നടത്തുന്നത് ആചാരത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ ലക്ഷ്യത്തെ തന്നെ നഷ്ടപ്പെടുത്തുന്നു. ഒരു കുടുംബത്തിന്റെ സാമ്പത്തിക ഭദ്രത തകർത്തുകൊണ്ടുള്ള ചടങ്ങുകൾക്ക് പകരം ലളിതമായ അനുസ്മരണം, ബന്ധുക്കളോടുള്ള സ്നേഹം, ആവശ്യക്കാരെ സഹായിക്കൽ, കുട്ടികളുടെ വിദ്യാഭ്യാസത്തിനും കുടുംബത്തിന്റെ ഭാവിക്കും വിഭവങ്ങൾ ഉപയോഗിക്കൽ എന്നിവയാണ് ഗുരുവിന്റെ സാമൂഹിക ചിന്തയോട് കൂടുതൽ യോജിക്കുന്നത്.
സദ്യയെയും വിവാഹാഘോഷങ്ങളെയും ഇതേ മാനദണ്ഡത്തിലൂടെ കാണാം. ഭക്ഷണം പങ്കിടുന്നത് സ്നേഹത്തിന്റെയും സൗഹൃദത്തിന്റെയും സാമൂഹിക ഐക്യത്തിന്റെയും മനോഹരമായ പ്രതീകമാണ്. എന്നാൽ ജാതിയുടെ പേരിൽ ഒരുമിച്ച് ഭക്ഷണം കഴിക്കുന്നതിൽ വിലക്ക് ഏർപ്പെടുത്തുകയോ, സമ്പത്തിന്റെ പേരിൽ ഭക്ഷണത്തിലും ആഘോഷത്തിലും വ്യത്യാസം സൃഷ്ടിക്കുകയോ ചെയ്യുന്നത് ഗുരുവിന്റെ സമത്വദർശനത്തിന് വിരുദ്ധമാണ്. അതുപോലെ വിവാഹം രണ്ടു വ്യക്തികളുടെ ജീവിതബന്ധമാണ്; അത് കുടുംബങ്ങളുടെ സാമ്പത്തികശേഷി പ്രദർശിപ്പിക്കുന്ന വേദിയോ ആഡംബര മത്സരമോ ആകരുത്. ലാളിത്യവും പരസ്പര ബഹുമാനവും സ്നേഹവുമാണ് ഒരു വിവാഹത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ മഹത്വം. മനുഷ്യന്റെ സന്തോഷത്തെക്കാൾ ആചാരത്തിന്റെ പുറംപ്രകടനത്തിന് പ്രാധാന്യം നൽകുന്നിടത്ത് ഗുരുവിന്റെ ദർശനം നമ്മെ പുനർചിന്തിക്കാൻ പ്രേരിപ്പിക്കുന്നു.
ജ്യോത്സ്യത്തെയും ഭാവിപ്രവചനങ്ങളെയും കുറിച്ചും ഗുരുവിന്റെ യുക്തിചിന്ത പ്രസക്തമാണ്. മനുഷ്യന്റെ ജീവിതത്തെ സ്വന്തം പരിശ്രമം, വിദ്യാഭ്യാസം, വിവേകം, ധാർമ്മികത എന്നിവയിലൂടെ മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിനു പകരം ഗ്രഹനിലകളും ശകുനങ്ങളും ഭാവിപ്രവചനങ്ങളും നിയന്ത്രിക്കുന്നു എന്ന അന്ധമായ വിശ്വാസം മനുഷ്യന്റെ സ്വാതന്ത്ര്യബോധത്തെ ദുർബലപ്പെടുത്താം. ഒരു വ്യക്തിയുടെ ജീവിതത്തെ ഭയപ്പെടുത്തി നിയന്ത്രിക്കുകയോ സാമ്പത്തികമായി ചൂഷണം ചെയ്യുകയോ ചെയ്യുന്ന രീതിയിലുള്ള ജ്യോത്സ്യവിശ്വാസങ്ങൾക്കെതിരെ ബോധവൽക്കരണം ആവശ്യമാണ്. മനുഷ്യന്റെ ഭാവി നിർണയിക്കുന്നത് അവന്റെ അറിവും പ്രവർത്തിയും സ്വഭാവവും സാമൂഹിക സാഹചര്യങ്ങളുമാണെന്ന യുക്തിപരമായ ചിന്തയാണ് ഗുരുവിന്റെ നവോത്ഥാനദർശനവുമായി കൂടുതൽ ചേർന്നുനിൽക്കുന്നത്.
“കരിയും കരിമരുന്നും വേണ്ട” എന്ന വാചകം ശ്രീ നാരായണ ഗുരുവിന്റെ മൂലകൃതികളിൽ വ്യക്തമായി രേഖപ്പെടുത്തിയതായി ഉറപ്പിക്കുന്ന പ്രാഥമിക തെളിവുകൾ പരിമിതമാണെങ്കിലും, അദ്ദേഹത്തിന്റെ ക്ഷേത്രപരിഷ്കരണവും ലാളിത്യവും പ്രതിഫലിപ്പിക്കുന്ന ആശയസാരമായി ഇത് കേരളീയ സമൂഹത്തിൽ വ്യാപകമായി മനസ്സിലാക്കപ്പെടുന്നു. ഗുരു ക്ഷേത്രങ്ങളെ എതിർത്തിരുന്നില്ല. മറിച്ച് ക്ഷേത്രങ്ങളെ ആത്മീയ ഉണർവിന്റെയും അറിവിന്റെയും ധാർമ്മികജീവിതത്തിന്റെയും സാമൂഹിക ഐക്യത്തിന്റെയും കേന്ദ്രങ്ങളാക്കാനാണ് അദ്ദേഹം ശ്രമിച്ചത്. ആരാധനയുടെ പേരിൽ അമിതചെലവ്, അനാവശ്യ ആഡംബരം, അന്ധവിശ്വാസം, ജനങ്ങളുടെ സാമ്പത്തികശേഷിക്കപ്പുറമുള്ള ആഘോഷങ്ങൾ എന്നിവ ആത്മീയതയുടെ അളവുകോലുകളല്ലെന്ന് അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രവർത്തനം വ്യക്തമാക്കുന്നു.
ക്ഷേത്രോത്സവങ്ങളിൽ ആന എഴുന്നള്ളിപ്പ്, വെടിക്കെട്ട്, ആഡംബര അലങ്കാരങ്ങൾ, മത്സരപ്രദർശനങ്ങൾ തുടങ്ങിയവയ്ക്ക് അമിതപ്രാധാന്യം നൽകുന്നതിനെ ഗുരുവിന്റെ അടിസ്ഥാന ദർശനത്തിന്റെ വെളിച്ചത്തിൽ പുനർവായിക്കേണ്ടതുണ്ട്. മനുഷ്യന്റെ ആത്മീയ വളർച്ചയ്ക്ക് സഹായിക്കാത്തതും മൃഗങ്ങൾക്ക് ദുരിതമുണ്ടാക്കുന്നതും അപകടസാധ്യത സൃഷ്ടിക്കുന്നതും സമൂഹത്തിന്റെ വിഭവങ്ങൾ അനാവശ്യമായി പാഴാക്കുന്നതുമായ പ്രവർത്തനങ്ങളെ ഭക്തിയുടെ അനിവാര്യഘടകങ്ങളായി കാണാനാവില്ല. ഒരു ക്ഷേത്രത്തിന്റെ മഹത്വം അതിന്റെ ആഘോഷത്തിന്റെ വലുപ്പത്തിലല്ല; അവിടെ നിന്ന് എത്രമാത്രം അറിവും കരുണയും ധാർമ്മികതയും മനുഷ്യസ്നേഹവും സമൂഹത്തിലേക്ക് പകരുന്നു എന്നതിലാണ്.
അതുകൊണ്ട് ശ്രീ നാരായണ ഗുരുവിന്റെ ആചാരവിമർശനം ഒരു മതത്തെ നിഷേധിക്കാനുള്ള ശ്രമമായിരുന്നില്ല. മതം മനുഷ്യനെ ഭയപ്പെടുത്താനല്ല, മോചിപ്പിക്കാനാണ്; വിഭജിക്കാനല്ല, ഒന്നിപ്പിക്കാനാണ്; അനാവശ്യ ചെലവിലേക്ക് നയിക്കാനല്ല, ജീവിതത്തെ മെച്ചപ്പെടുത്താനാണ് എന്ന സന്ദേശമാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ജീവിതവും പ്രവർത്തനവും നൽകുന്നത്. “ആചാരം വേണ്ട എന്നല്ല; മനുഷ്യനെ അടിമയാക്കുന്ന ആചാരം വേണ്ട” എന്ന ആശയത്തിലൂടെ ഗുരുവിന്റെ നിലപാട് മനസ്സിലാക്കാം.
ഇന്നത്തെ കാലത്തും ഈ ദർശനത്തിന് വലിയ പ്രസക്തിയുണ്ട്. മതാചാരങ്ങളും ഉത്സവങ്ങളും മനുഷ്യരെ ഒന്നിപ്പിക്കുകയും സന്തോഷം നൽകുകയും സംസ്കാരത്തെ സംരക്ഷിക്കുകയും ചെയ്യട്ടെ. എന്നാൽ അവ അന്ധവിശ്വാസത്തിന്റെയും ഭയത്തിന്റെയും ജാതിവിവേചനത്തിന്റെയും സാമ്പത്തിക ആഡംബരത്തിന്റെയും മൃഗപീഡനത്തിന്റെയും വേദികളാകരുത്. ഭക്തിയുടെ അളവ് ആഘോഷത്തിന്റെ വലുപ്പത്തിലല്ല, മനുഷ്യന്റെ ഹൃദയത്തിലെ വിശുദ്ധിയിലും ജീവിതത്തിലെ ധാർമ്മികതയിലുമാണ്. ആചാരങ്ങളെ വിവേകത്തിന്റെ വെളിച്ചത്തിൽ പുനർവായിക്കുകയും മനുഷ്യന്റെ നന്മയെ അതിന്റെ കേന്ദ്രമാക്കുകയും ചെയ്യുക എന്നതാണ് ശ്രീ നാരായണ ഗുരുവിന്റെ നവോത്ഥാനസന്ദേശത്തിന്റെ ഏറ്റവും പ്രസക്തമായ ഭാഗം.
(……തുടരും)
